Misteri i fluturimit Zyrih-Nju Jork dhe ulja e detyruar: Ka zjarr në kabinë!

Gazeta Si – Një avion “Airbus A330” i kompanisë ajrore zvicerane “Swiss”, që po fluturonte nga Zyrihu drejt Nju-Jorkut (JFK), kreu një ulje emergjence në Maine të hënën, më 27 korrik.

Sipas kompanisë ajrore, arsyeja zyrtare ishte prania e “tymit” brenda trupit të avionit. Megjithatë, për disa minuta menjëherë pas alarmit fillestar, kontrollorët e trafikut ajror raportuan se kapiteni dhe oficeri i parë kishin dhënë sinjalin për një “zjarr aktiv në kabinën e pilotimit”, bazuar në regjistrimet audio të komunikimeve të dëgjuara nga “Corriere della Sera”.

Ngjarjet në bordin e fluturimit LX16 të “Swiss” mbeten të mbështjella me mister. Avioni u nis nga aeroporti i Zyrihut në orën 10:26 të së hënës (sipas orës shqiptare), siç konfirmohet nga të dhënat e gjurmimit të “Flightradar24”, një faqe interneti kryesore për monitorimin e trafikut ajror në lartësi të mëdha.

Fluturimi vijoi normalisht për më shumë se shtatë orë derisa, papritur – pranë kufirit midis Kanadasë dhe Shteteve të Bashkuara – pilotët dhanë kodin e emergjencës “7700”. Pikërisht në këtë moment, versionet mbi incidentin fillojnë të ndryshojnë ndjeshëm.

Prania e tymit në kabinën e pasagjerëve nuk është një dukuri e panjohur. Ajo shkaktohet nga faktorë të ndryshëm dhe shpeshtësia e këtyre rasteve është rritur paralelisht me shtimin e pajisjeve që punojnë me bateri litiumi në bord.

Ajo që është vërtet e rrallë – dhe shumë më e rrezikshme – është shfaqja e tymit apo edhe e zjarrit në kabinën e pilotëve, një zonë e izoluar nga pjesa tjetër e avionit.

Në orën 17:53 (me atë shqiptare), avioni zviceran bën një kthesë të menjëhershme drejt Bangor, Maine. Nuk është vetëm aeroporti më i afërt, por edhe – falë pistës së tij të gjatë – i aftë të presë avionë reaktivë të kategorisë “të rëndë” (heavy), siç është A330.

“Kemi një emergjencë në ardhje që do të zërë pistën”, zbulon audioja e kontrollit të trafikut ajror; gazeta “Corriere della Sera” e analizoi regjistrimin pasi e transkriptoi atë të plotë.”Avioni është rrugës; u duhen edhe rreth 10 minuta për të mbërritur”, vazhdon kontrollori.

Dhe këtu fillon pjesa interesante. “Në bord ndodhen 292 persona; u kanë mbetur 4,5 tonë karburant”, – vijon biseda.

“Ata raportojnë një zjarr aktiv në kabinën e pilotimit. Dhe do të bëjnë një ulje të plotë në Pistën 33”.

“Mund ta përsërisni?” pyetet kontrollori.

“Emergjenca përfshin një Airbus 330 të kategorisë ‘të rëndë’, fluturimin Swiss Air 1-6. Zjarr aktiv në kabinën e pilotimit. Nuk arrijnë ta shuajnë. Raportojnë zjarr aktiv në kabinë; nuk arrijnë ta shuajnë. Gjithashtu raportojnë prani të moderuar tymi në kabinë”.

Duke pasur parasysh emergjencën, aeroporti duhet të përgatitet për të ndërprerë të gjitha operacionet. “Ju nuk do të arrini të dilni para tyre; nuk jam i sigurt nëse do të mund t’ju lejojmë të ngriheni”, – i thotë kontrollori një avioni tjetër që pret lejen për ngritje.

“Dreqi e mori, në rregull”, vjen përgjigjja nga avioni që pret. “A do ta mbyllin pistën?” pyesin ata.

“Ata kanë ndërmend të ndalojnë mbi pistë; kanë zjarr në kabinë”, përgjigjet kulla. “Le të shpresojmë që gjithçka të shkojë mirë për ta (fluturimin zviceran)”, – komenton një pilot në bordin e një avioni tjetër në tokë.

Ndërkohë, në bordin e avionit zviceran A330, situata po përmirësohet. “Avioni është rreth 3 minuta larg, aktualisht në afrimin përfundimtar në afërsisht 9 milje”, raportojnë ata në kullë.

“Tymi në kabinë është ulur, por rrjedha e ajrit po e shtyn atë drejt kabinës së pasagjerëve, kështu që tani ka tym në kabinë”.

“Sapo mora konfirmim nga piloti; ata do të ndalen plotësisht në pistë”, informon kontrollori i trafikut ajror ekipet e emergjencës tokësore, të cilat ndërkohë janë përgatitur.

“Do ta shpall pistën të mbyllur në atë pikë dhe ju do të jeni në gjendje të vazhdoni në rrugët e taksive dhe në pistë”.

“Swiss, a keni ndërmend të evakuoheni në pistë, apo çfarë rekomandoni?” pyet kontrolli tokësor ekuipazhin.

“Jo, situata e tymit në kabinë është nën kontroll për momentin, por burimi është i panjohur dhe nuk e dimë nëse ose kur tymi mund të kthehet”, përgjigjen pilotët.

“Pra, ne nuk do të evakuohemi në pistë”. Në orën 6:13 pasdite, avioni ulet dhe ndalet në fundin e pistës kryesore, ku po mblidhen automjete të ndryshme emergjence.

“A keni ndonjë përditësim mbi emetimet e tymit apo diçka të tillë?” i pyesin ata pilotët.

“Po, ka ende një erë të fortë brenda; nuk e dimë burimin”, vjen përgjigja. “A shihni ndonjë gjë të pazakontë nga jashtë? A kemi kamera infra të kuqe për të kontrolluar për zjarr apo diçka të ngjashme?” i pyesin ata zjarrfikësit.

“Swiss, nuk shohim asgjë nga jashtë për momentin”. Pasagjerët dhe ekuipazhi evakuohen pak më pas. Airbus-i mbetet i palëvizshëm për dy orë para se të zhvendoset drejt terminalit. Deri vonë natën e kaluar, ai ishte ende i ulur në tokë në Maine.

Kur “Corriere” kërkon detaje rreth incidentit, një zëdhënës i FAA-së dërgon të njëjtën përgjigje, por ndryshon arsyen e deklaruar, pa specifikuar shkakun e saktë.

“Fluturimi u ul në mënyrë të sigurt pasi e ekuipazhi raportoi praninë e tymit në kabinë”, përgjigjet Steven Kulm përmes emailit.

Zëdhënësi thekson natyrën “paraprake” të informacionit, duke vënë në dukje se, për këtë arsye, ai “mund të ndryshojë”.

Avioni, me regjistrim HB-JHK, iu dorëzua kompanisë ajrore zvicerane më 11 janar 2012. Ky është incidenti i dytë brenda një periudhe të shkurtër: më 26 prill, avioni pësoi një defekt në motorin e majtë gjatë ngritjes në aeroportin e Nju Delhit dhe disa pasagjerë, si dhe një anëtar i ekuipazhit, u lënduan gjatë evakuimit përmes rrëshqitëseve të emergjencës. Avioni qëndroi në Indi për më shumë se një muaj dhe nuk u nis për në Zyrih deri më 30 maj. Ai iu rikthye shërbimit të rregullt më 4 qershor.

Përshtati: Gazeta “Si”