Libra

Kush do ta fitojë çmimin Nobel për Letërsi në vitin 2020?

Çmimi Nobel për Letërsinë 2020 do të shpallet të enjten më 8 tetor pasdite, i pari në epokën Covid-19. Pas suksesit të Olga Tokarczuk në vitin 2019, e zgjedhur së bashku me fituesin e vitit 2018, Peter Handke, i cili mbeti në pritje pas skandaleve seksuale që kishin përfshirë Akademinë e Suedisë, njohja letrare më prestigjioze në botë rikthehet. Nga ky vit, megjithatë, kushdo që e fiton atë do të shohë çmimin e parave të rritura në 1,1 milionë euro, përveç vlerës së madhe dhe të pavdekshme të famës.

Si zakonisht, këto ditë, emrat e kandidatëve pak a shumë të mundshëm çmenden, edhe nëse sipas rregullores askush nuk i di emrat e kandidatëve dhe listën e shkurtër që po shqyrtohet aktualisht nga juria e Nobelit. Sekreti i emrave në fjalë është i tillë që edhe emrat e kandidatëve mbahen sekret për gjysmë shekulli, prandaj sot ne dimë vetëm, përveç sigurisht edhe emrat e fituesve, të cilët ishin gati ta fitonin dhe nuk arritën deri në 1970. Për më tepër, sekreti i Akademisë është i tillë që e bën pothuajse të pamundur filtrimin e informacionit në lidhje me kandidatët. Por pyetja mbetet: kush do ta fitojë çmimin Nobel në Letërsi 2020?

Për t’iu përgjigjur kësaj pyetjeje së pari duhet të përshkruajmë identikitin e fituesit të mundshëm. Duke mos munguar shkrimtarët e shkëlqyer dhe shkrimtarët e gjallë që meritojnë këtë njohje, ne mund të përpiqemi të kontekstualizojmë momentin që po kalon Akademia Suedeze dhe cilin profil do t’i “interesonte” të shpërblente. Shumë shpesh, në fakt, Çmimi Nobel u dha edhe për arsye gjeopolitike, sociale dhe ekonomike. Por le të fillojmë me çështjet gjinore: a do të jetë Çmimi tjetër Nobel burrë apo grua?

A do të jetë Çmimi Nobel 2020 një burrë, një grua apo diçka tjetër?

Përveç listës së probabiliteteve që shqyrtohen nga botuesit, cilët faktorë të tjerë mund të përdorim për të parashikuar Çmimin Nobel 2020? Anders Olsson, kryetari i jurisë letrare të Çmimit Nobel 2019, zbuloi ndryshimet në rregullat e gjykimit para tërheqjes së çmimit, duke argumentuar se çmimi do të “hapte horizontet tona” dhe do të përmbyste europianizmin” e vjetër të çmimeve “e dominuar nga burrat”.

Në fakt, fakti që Olga Tokarczuk ishte fituese në 2019 shënoi një progres në dhënien e çmimit i cili, në njëzet vitet e fundit, i ka dhënë njohje një gruaje vetëm 6 herë nga 20. Dhe asnjëherë radhazi. Gjë që mund të hapë rrugën për një “dyshe” të paparë për gratë në një vit kaq të veçantë nga shumë këndvështrime. Do të ishte gjithashtu mirë nëse zgjedhja do të binte mbi shkrimtarët që nuk e njohin veten në asnjë kufi gjinor, por nga ky këndvështrim ka shumë pak për të shpresuar.

Çmimi Nobel për Letërsi 2020: Nëse do të ishte afrikan?

Një nga kritikat historike të bëra ndaj Çmimit Nobel është se ai është tepër eurocentrik. Dy fituesit e fundit, Handke dhe Tokarczuk (përkatësisht austriak dhe polak) janë autorë fuqimisht europianë. Gjithmonë nga një analizë e dekadave të fundit, ka japonezë, kinezë, amerikanë dhe shumë (shumë europianë), aq më pak amerikano-jugorë (ekziston vetëm Mario Vargas Llosa, i cili është peruan, por i natyralizuar spanjisht) dhe mbi të gjitha mungesa totale e shkrimtarëve afrikanë dhe nga Oqeania. Kështu që fituesi tjetër mund të vijë nga atje.

Një autor prestigjioz për Çmimin Nobel

Faktori tjetër që duhet të merret parasysh fort, për të rregulluar identikitin e fituesit të mundshëm, është “reputacioni”. Pas skandaleve seksuale, mosdhënies së çmimeve në 2018, kritikat pas zgjedhjes së Peter Handke (konsiderohet pro Millosheviçit), ka të ngjarë që Akademia e Suedisë të jetë e orientuar drejt figurave që nuk tërheqin shumë kritika ose ndezin debate rreth çmimit. Çmimi Nobel këtë vit do të duhet t’i kalojë një autori prestigjioz i cili do të ndihmojë në rindërtimin e imazhit të këtij çmimi dhe legjitimitetit të tij. Nëse çmimi i jepet një kompozitori rock si Bob Dylan ose një shkrimtari me pozicione të diskutueshme politike, si në vitet e mëparshme, gjithçka bëhet më e komplikuar. Në të njëjtën kohë, siç bëjnë shpesh juritë e çmimeve letrare, në pamundësi për t’i dhënë fund më të keqes, ata përkundrazi mund të barrikadojnë veten me frymën e kohës me çdo kusht dhe të zgjedhin ndonjë europian të panjohur, mbase mashkull, të bardhë.

Marrë nga Fanpage.it, përshtati në shqip Gazeta “Si”


Copyright © Gazeta “Si”



Më Shumë