Evropa po përgatitet të luajë një rol të rëndësishëm në gjeneratën e ardhshme të çipave kompjuterikë, përmes një teknologjie që premton shpejtësi më të lartë, konsum më të ulët energjie dhe më pak nxehtësi: çipat fotonikë.
Ndryshe nga mikroçipat tradicionalë, të cilët përpunojnë informacionin duke përdorur elektrone, çipat fotonikë shfrytëzojnë dritën. Kjo teknologji konsiderohet veçanërisht premtuese për zhvillimin e inteligjencës artificiale, qendrat e të dhënave dhe komunikimet e së ardhmes.
“Çipat fotonikë janë në prag të një përparimi të madh”, thotë Ton van Mol nga instituti holandez i kërkimit TNO.
Për të përshpejtuar zhvillimin e kësaj teknologjie, Bashkimi Evropian ka ndarë 400 milionë euro për projektin PIX Europe, i cili synon ta pozicionojë kontinentin si një lider global në fushën e çipave të integruar fotonikë.
Nisma lidhet edhe me Aktin Evropian për Çipat, përmes të cilit BE synon të forcojë prodhimin vendas dhe të zvogëlojë varësinë nga furnizuesit e huaj.
Një nga projektet kryesore po zhvillohet në Eindhoven të Holandës, ku instituti TNO po ndërton një fabrikë me sipërfaqe 10 mijë metra katrorë. Objekti do të prodhojë çipa fotonikë mbi pllaka gjysmëpërçuese prej fosfuri indiumi, me madhësi gjashtë inç. Sipas planifikimit, fabrika pritet të jetë plotësisht funksionale në vitin 2030.
Në këtë përpjekje, Evropa ka një avantazh të rëndësishëm: kompaninë holandeze ASML, e cila prodhon makineritë më të avancuara për prodhimin e gjysmëpërçuesve. Përvoja dhe infrastruktura e krijuar rreth saj në Eindhoven mund të ndihmojnë në zhvillimin e një ekosistemi të ri industrial për çipat fotonikë.
Edhe ish-drejtori ekzekutiv i ASML-së, Peter Wennink, e ka mbështetur projektin, duke e cilësuar linjën e re pilot si një pikënisje për ekonominë dixhitale të së ardhmes në Evropë.
Megjithatë, Evropa nuk është e vetmja që po investon në këtë teknologji. Në SHBA, kompania Coherent ka njoftuar krijimin e një platforme për prodhimin në masë të çipave prej fosfuri indiumi me pllaka gjashtë-inçëshe, në fabrikën e saj në Teksas. Projekti mbështetet nga Nvidia dhe 50 milionë dollarë fonde publike amerikane.
Kjo tregon se gara për zhvillimin e çipave fotonikë po intensifikohet, veçanërisht për shkak të kërkesave në rritje të inteligjencës artificiale.
Çipat fotonikë përdoren tashmë në disa fusha të specializuara, përfshirë qendrat e të dhënave dhe sistemet e sensorëve LiDAR. Megjithatë, synimi është që përdorimi i tyre të zgjerohet edhe në pajisjet e përditshme, si telefonat dhe laptopët, si dhe në skanerët mjekësorë dhe rrjetet e komunikimit 6G.
Një element i rëndësishëm i projektit në Eindhoven është se fabrika do të funksionojë sipas modelit të prodhimit për palë të treta. Kjo do të thotë se kompani nga Evropa dhe vende të tjera do të mund të projektojnë dhe prodhojnë çipat e tyre pa pasur nevojë të investojnë në ndërtimin e fabrikave të kushtueshme.
Nëse planet realizohen, Evropa mund të sigurojë një pozicion të rëndësishëm në një industri që pritet të ketë rol gjithnjë e më të madh në ekonominë dixhitale.
Siç thekson Ton van Mol, qëllimi përfundimtar është që këta çipa të prodhohen në Evropë dhe të bëhen një pjesë thelbësore e infrastrukturës së të dhënave dhe telekomunikacionit të së ardhmes.
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
.png)




Lini një Përgjigje