.png)
Nga Gazeta ‘Si’- Mungesa më e madhe globale e furnizimit me naftë bruto ka qenë prej fillimit të luftës me Iranin shqetësimi kryesor i ekonomistëve.
Por edhe pse Shtetet e Bashkuara dhe Irani kanë rifilluar bllokadat në Ngushticën e Hormuzit, duke çuar çmimin e naftës mbi 80 dollarë për fuçi, ekonomia po përballet me një problem tjetër: mungesën e benzinës.
Ose më saktë, me aftësinë e kufizuar të botës për ta prodhuar atë.
Qindra miliona fuçi nafte që dolën nga Gjiri Persik dhe hynë në treg gjatë javëve të fundit ndihmuan në rritjen e rezervave globale. Por nafta bruto në vetvete nuk mund të përdoret drejtpërdrejt nga konsumatorët. Ajo duhet të përpunohet në rafineri për t’u kthyer në produkte si benzina, nafta për ngrohje, karburanti për avionë, dizeli, plastika dhe materiale të tjera.
Problemi është se kapaciteti global i rafinimit është nën presion të madh. Lufta ka dëmtuar zinxhirët e furnizimit, sulmet ndaj rafinerive në Lindjen e Mesme kanë reduktuar kapacitetet përpunuese, ndërsa sulmet ukrainase ndaj objekteve energjetike ruse kanë shtuar pasiguritë.
Situata është përkeqësuar edhe nga temperaturat ekstreme, të cilat pengojnë funksionimin normal të rafinerive që kanë nevojë për kushte të kontrolluara për procesin e distilimit.
Sipas Natasha Kaneva, drejtuese e kërkimeve globale për mallrat në JPMorgan, rafineritë në mbarë botën po përpunojnë rreth 8.4 milionë fuçi naftë më pak në ditë se përpara fillimit të luftës, duke prodhuar rreth 10% më pak karburant.
“Pyetja nuk është më nëse fuçitë e naftës bruto do të rikthehen, por sa shpejt sistemi global i rafinimit mund t’i përpunojë ato”, tha ajo.
Nafta po rikthehet, por kërkesa dhe përpunimi mbeten problem
Rrjedha e naftës përmes Ngushticës së Hormuzit ende nuk është kthyer në normalitet. Rifillimi i sulmeve në Lindjen e Mesme dhe rikthimi i bllokadave detare kanë ngadalësuar transportin përmes kësaj rruge strategjike.
Megjithatë, gjatë javëve të fundit rreth 200 milionë fuçi nafte dolën nga ngushtica, duke shtuar rreth 17 ditë furnizim global, sipas Lipow Oil Associates.
Sipas ekspertëve, problemi kryesor tashmë nuk është vetëm furnizimi me naftë, por përdorimi i saj.
Gjatë luftës, kërkesa për naftë ra, pasi furnizimet u kufizuan dhe konsumatorët ulën përdorimin e karburanteve. Kjo ndihmoi që çmimet të mos rriteshin aq shumë sa pritej, por tani e bën më të ndërlikuar rikuperimin e tregut energjetik.
Një shembull është Kina, e cila reduktoi prodhimin e rafinerive me rreth 3 milionë fuçi në ditë, ndërsa rriti përdorimin e qymyrit dhe investimet në automjete elektrike. Kjo ka ndikuar edhe në furnizimin me benzinë dhe naftë në vendet e tjera të Azisë.
Dëmet në rafineritë e Lindjes së Mesme rëndojnë tregun
Luftimet e reja në Gjirin Persik kanë komplikuar edhe rikthimin e rafinerive në rajon. Lindja e Mesme ka një kapacitet përpunues prej rreth 11.7 milionë fuçi në ditë, por shumë prej këtyre impianteve mund të mos rikthehen shpejt në funksion.
Sipas JPMorgan, Irani sulmoi rreth 30 rafineri në Lindjen e Mesme gjatë konfliktit, ndërsa ende nuk është e qartë se sa shpejt ato mund të rikthehen në punë.
Gjatë krizës, SHBA-ja u kthye në eksportuesin kryesor të karburanteve për të kompensuar mungesën nga Lindja e Mesme. Rafineritë amerikane rritën prodhimin e karburantit për avionë për Europën dhe të naftës për Australinë dhe Azinë.
Por kjo kufizoi sasinë e benzinës dhe dizelit që mund të prodhohej për tregun amerikan, një nga arsyet pse çmimet e karburanteve nuk ranë aq shpejt sa ishte parashikuar.
Problemi i Rusisë shton presionin mbi naftën
Në një moment kritik për tregun global të karburanteve, Rusia- eksportuesi më i madh në botë i naftës për ngrohje dhe eksportuesi i dytë më i madh i dizelit pas SHBA-së- reduktoi eksportet.
Pas sulmeve me dronë ukrainas ndaj rafinerive ruse, Moska ndaloi eksportet e naftës. Kjo ka shkaktuar mungesa në disa rajone të Rusisë, me radhë të gjata në pika karburanti dhe rritje të çmimeve.
Sipas JPMorgan, një e pesta e reduktimit global të përpunimit të naftës vjen nga humbja e kapaciteteve ruse.
Rusia eksportonte rreth 800 mijë fuçi naftë në ditë para sulmeve, duke përbërë rreth 12% të tregtisë globale të naftës.
Kjo është një nga arsyet pse kontratat e së ardhmes për naftën janë rritur rreth 20% në tre javët e fundit dhe pse çmimet e benzinës dhe naftës mund të mbeten të larta edhe nëse furnizimi me naftë bruto rikthehet.
Sipas ekspertëve, ndërsa vëmendja globale mbetet te Ngushtica e Hormuzit, një nga faktorët më të rëndësishëm për tregun e energjisë mund të jetë shumë më në veri: kapaciteti i Rusisë për të prodhuar dhe eksportuar karburante./ CNN
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje