.png)
Lindja e fëmijëve konsiderohet një nga proceset më të rëndësishme fiziologjike, por ajo mund të shoqërohet me komplikacione që nuk përfundojnë me ardhjen në jetë të foshnjës. Për shumë gra, pasojat fizike dhe psikologjike mund të vazhdojnë për vite të tëra, ndërsa në disa raste shfaqen edhe dekada më vonë.
Sipas një rishikimi të madh global të publikuar në vitin 2024, rreth 40 milionë gra në mbarë botën përballen çdo vit me probleme shëndetësore që zgjasin me muaj ose vite pas lindjes. Ato përfshijnë inkontinencën urinare dhe fekale, dhimbjet kronike, dëmtimet e muskujve të legenit, problemet me fertilitetin dhe çrregullimet e shëndetit mendor.
Një shqetësim i veçantë është fakti se shumë prej këtyre problemeve nuk diagnostikohen në kohë. Shpesh, shqetësimet fizike konsiderohen si pjesë normale e rikuperimit pas lindjes, ndërsa gratë nuk marrin informacionin dhe kujdesin e nevojshëm për të parandaluar përkeqësimin e tyre.
Joshua Vogel, epidemiolog perinatal në Institutin Burnet në Australi dhe autor kryesor i rishikimit global, thekson se është shqetësuese shumëllojshmëria e komplikacioneve që mund të shfaqen pas lindjes. Sipas tij, gratë shpesh nuk dinë të dallojnë se cilat simptoma janë pjesë e rikuperimit normal dhe cilat kërkojnë vlerësim mjekësor.
Lindja cezariane dhe rreziku i komplikacioneve afatgjata
Lindjet me operacion cezarian janë në rritje në të gjithë botën dhe përbëjnë rreth 21% të lindjeve globale. Në disa vende, kjo përqindje është dukshëm më e lartë, duke arritur deri në 58% në Republikën Dominikane, ndërsa në Shtetet e Bashkuara tejkalon 32%.
Megjithëse operacioni cezarian është një ndërhyrje që në shumë raste shpëton jetën e nënës dhe foshnjës, ai mbetet një operacion i madh abdominal dhe mund të shoqërohet me pasoja që shfaqen edhe shumë kohë pas ndërhyrjes.
Një nga ndërlikimet e mundshme është formimi i ngjitjeve të brendshme, të njohura si adhezione. Këto janë inde mbresore që mund të krijohen pas ndërhyrjes kirurgjikale dhe të lidhin organet e brendshme me njëra-tjetrën.
Në disa raste, adhezionet mund të shkaktojnë dhimbje të vazhdueshme në bark, bllokim të zorrëve dhe vështirësi gjatë ndërhyrjeve të tjera kirurgjikale. Në situata më të rënda, bllokimi mund të ndërpresë furnizimin me gjak të një pjese të zorrëve, duke krijuar rrezik për dëmtime serioze dhe infeksione.
Një studim i vitit 2017, i kryer te gratë në Suedi, zbuloi se 37% e grave që kishin kryer më parë lindje cezariane kishin zhvilluar ngjitje të brendshme, krahasuar me 10% të grave që nuk kishin pasur ndërhyrje të tilla.
Soo Downe, profesore e mamisë në Universitetin e Lancashire-it, thekson se rritja e numrit të lindjeve cezariane nënkupton edhe një numër më të madh grash që mund të përballen me komplikacione të lidhura me ndërhyrjet kirurgjikale.
Këto komplikacione mund të ndikojnë edhe në shtatzënitë e ardhshme, duke rritur rrezikun për shtatzëni ektopike dhe placenta accreta, një gjendje në të cilën placenta ngjitet në mënyrë jonormale dhe shumë të thellë në murin e mitrës.
Një studim amerikan, që përfshiu 43,646 gra dhe i ndoqi ato për 50 vjet, gjeti gjithashtu një lidhje mes lindjes cezariane dhe rrezikut më të lartë të vdekshmërisë afatgjatë. Gratë që kishin lindur me operacion cezarian rezultuan me një rrezik 16% më të lartë vdekshmërie krahasuar me ato që kishin lindur në mënyrë vaginale.
Megjithatë, studiuesit theksojnë se kjo lidhje nuk provon se operacioni cezarian është shkaku i drejtpërdrejtë i rritjes së rrezikut.
Stefanie Hinkle, epidemiologe perinatale në Universitetin e Pensilvanisë dhe bashkautore e studimit, shpjegon se faktorë të tjerë shëndetësorë mund të ndikojnë në këtë rezultat. Sipas saj, është e mundur që vetë operacioni të ketë ndikim përmes komplikacioneve si infeksionet, mpiksjet e gjakut dhe formimi i indeve mbresore.
Edhe lindja natyrale mund të shkaktojë dëmtime të përhershme
Komplikacionet afatgjata nuk lidhen vetëm me lindjet cezariane. Edhe lindja vaginale mund të shkaktojë dëmtime serioze, veçanërisht kur shoqërohet me çarje të thella ose kërkon përdorimin e instrumenteve obstetrikale, si forcepsët dhe ventuza.
Një nga dëmtimet më serioze është çarja e shkallës së katërt, e cila prek sfinkterin anal dhe mukozën e rektumit. Këto dëmtime mund të shkaktojnë inkontinencë fekale, dhimbje kronike në zonën perineale dhe probleme me funksionimin e nervave të legenit.
Sipas të dhënave të studimeve të ndryshme, komplikacionet afatgjata pas lindjes përfshijnë:
Marrëdhënie seksuale të dhimbshme, të raportuara në rreth 35% të rasteve.
Dhimbje në pjesën e poshtme të shpinës, rreth 32%.
Inkontinencë urinare, nga 8% deri në 31%.
Inkontinencë fekale, rreth 19%.
Depresion, nga 11% deri në 17%.
Dhimbje në zonën perineale, rreth 11%.
Infertilitet dytësor, rreth 11%.
Një studim që ndoqi gratë 20 deri në 26 vjet pas lindjes zbuloi se 61% e tyre përjetonin inkontinencë urinare, 22% inkontinencë fekale dhe 17% shfaqnin simptoma të prolapsit të organeve të legenit.
Suzanne Hagen, profesore e kërkimeve në shërbimet shëndetësore në Universitetin Glasgow Caledonian dhe autore kryesore e studimit, nënvizon se këto shifra nuk pasqyrojnë plotësisht ndikimin që problemet kanë në jetën e përditshme të grave.
Sipas saj, pasojat mund të ndikojnë në marrëdhëniet personale, jetën seksuale, mundësinë për të punuar dhe cilësinë e përgjithshme të jetës.
Dhimbjet kronike dhe problemet e shëndetit mendor
Një tjetër pasojë që mund të vazhdojë për vite pas lindjes është dhimbja kronike. Ajo mund të lidhet me dëmtimin e nervit pudendal, i cili kalon përmes legenit dhe kontrollon ndjeshmërinë dhe funksionet e disa organeve në këtë zonë, përfshirë organet gjenitale, anusin dhe uretrën.
Përveç dhimbjeve fizike, përvojat traumatike gjatë lindjes mund të ndikojnë ndjeshëm edhe në shëndetin mendor. Depresioni, ankthi dhe çrregullimi i stresit post-traumatik janë ndër problemet që mund të shfaqen ose të vazhdojnë pas lindjes.
Vlerësohet se 10-15% e nënave të reja përjetojnë depresion pas lindjes, ndërsa disa gra mund të vazhdojnë të kenë simptoma edhe për disa vite.
Ekspertët theksojnë se shëndeti fizik dhe ai mendor janë të lidhur ngushtë. Dhimbjet e vazhdueshme, problemet me kontrollin e urinës apo jashtëqitjes dhe vështirësitë në jetën seksuale mund të rrisin ndjenjën e izolimit, ankthin dhe depresionin.
Pse shumë gra nuk marrin trajtimin e duhur?
Një nga problemet kryesore mbetet mungesa e ndjekjes së vazhdueshme mjekësore pas lindjes. Në shumë raste, vëmendja e sistemit shëndetësor përqendrohet te foshnja, ndërsa problemet e nënës marrin më pak rëndësi.
Joshua Vogel paralajmëron se shumë gra i konsiderojnë simptomat si diçka normale pas lindjes dhe vonojnë kërkimin e ndihmës mjekësore. Ai thekson rëndësinë e informimit të grave për komplikacionet e mundshme dhe për simptomat që nuk duhet të neglizhohen.
Edhe Alison Stuebe, profesore e obstetrikës në Universitetin e Karolinës së Veriut, ka kritikuar mënyrën se si trajtohet shëndeti i nënës pas lindjes. Ajo e përshkruan këtë situatë me një krahasim domethënës: foshnja shihet si pjesa kryesore, ndërsa nëna si një mbështjellës që lihet mënjanë pasi përfundon lindja.
Ekspertët rekomandojnë që kujdesi shëndetësor të mos përfundojë me kontrollet e para pas lindjes, por të përfshijë ndjekje afatgjatë, vlerësim të simptomave fizike, fizioterapi të dyshemesë pelvike dhe mbështetje psikologjike kur është e nevojshme.
Mesazhi kryesor është se dhimbjet e vazhdueshme, inkontinenca, problemet me zorrët apo vështirësitë gjatë marrëdhënieve seksuale nuk duhet të konsiderohen automatikisht pasoja normale të lindjes. Diagnostikimi dhe trajtimi në kohë mund të ndihmojnë në parandalimin e përkeqësimit të gjendjes dhe në përmirësimin e cilësisë së jetës së grave.
Lindja nuk duhet të shënojë fundin e kujdesit për nënën. Shëndeti i saj fizik dhe mendor kërkon vëmendje jo vetëm në javët e para pas lindjes, por edhe në vitet që pasojnë.
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje