.png)
Ndërsa lufta në Ukrainë vazhdon dhe Rusia përballet me sanksione ndërkombëtare, Vladimir Putin po përpiqet të zgjerojë ndikimin e Moskës në kontinentin afrikan. Por qeveritë afrikane nuk po rreshtohen domosdoshmërisht me Kremlinin: ato po shfrytëzojnë rivalitetin mes fuqive të mëdha për të siguruar mbështetje ushtarake, investime dhe përfitime ekonomike.
Rusia po kërkon të forcojë praninë e saj në Afrikë, duke e paraqitur veten si një alternativë ndaj partnerëve perëndimorë. Mesazhi i Vladimir Putinit në samitin e tretë Rusi-Afrikë në Moskë ishte i qartë: Moska ofron një model bashkëpunimi pa shfrytëzim kolonial dhe me përfitime të përbashkëta ekonomike.
Në samit morën pjesë delegacione nga 48 prej 54 vendeve afrikane, ndërsa 22 prej tyre u përfaqësuan nga krerët e shteteve. Për Kremlinin, kjo pjesëmarrje është një mundësi për të treguar se Rusia nuk është e izoluar ndërkombëtarisht, pavarësisht sanksioneve perëndimore.
Por afrimi i vendeve afrikane me Moskën nuk nënkupton domosdoshmërisht mbështetje politike për Putinin. Shumë prej tyre po ndjekin një strategji që ekspertët e quajnë “mosangazhim i diversifikuar”: ruajnë marrëdhëniet me disa fuqi ndërkombëtare njëkohësisht, në mënyrë që të sigurojnë përfitimet më të mëdha.
Rusia zgjeron praninë ushtarake në Afrikë
Një nga fushat ku Moska ka fituar terren është siguria. Mali, Burkina Faso dhe Nigeri janë afruar me Rusinë pasi qeveritë ushtarake në këto vende kanë ndërprerë ose dobësuar marrëdhëniet me partnerët perëndimorë.
Prania ruse është zgjeruar përmes Africa Corps, strukturës që mori përsipër një pjesë të madhe të aktiviteteve të grupit Wagner pas kryengritjes së këtij të fundit në vitin 2023.
Ndryshe nga Wagner, Africa Corps vepron nën varësinë e Ministrisë ruse të Mbrojtjes dhe shërbimeve ushtarake të inteligjencës. Aktivitetet e tij përfshijnë trajnimin, këshillimin dhe mbrojtjen e objekteve strategjike.
Megjithatë, rezultatet nuk kanë qenë të njëjta në çdo vend. Në Mali, forcat ruse kanë ndihmuar qeverinë në operacione ushtarake, por pasiguria vazhdon. Në Burkina Faso janë përqendruar kryesisht në mbrojtjen e qeverisë, ndërsa në Niger prania e tyre mbetet më e kufizuar.
Moska po kërkon gjithashtu të sigurojë një pozicion strategjik në Detin e Kuq, përmes një baze të propozuar detare në Sudan.
Tregtia mbetet pika e dobët e Rusisë
Pavarësisht zgjerimit të ndikimit politik dhe ushtarak, marrëdhëniet ekonomike të Rusisë me Afrikën janë shumë më të kufizuara.
Në vitin 2025, tregtia mes tyre arriti rreth 27 miliardë dollarë, shumë më pak se shkëmbimet tregtare të kontinentit me Kinën dhe Bashkimin Evropian, të cilat arritën përkatësisht rreth 348 dhe 395 miliardë dollarë.
Bujqësia është një nga sektorët ku Rusia ka krijuar lidhje më të forta, veçanërisht përmes eksporteve të grurit dhe plehrave kimike.
Një tjetër fushë me potencial është energjia bërthamore. Kompania shtetërore ruse Rosatom po ndërton centralin bërthamor El Dabaa në Egjipt, ndërsa Moska synon të zgjerojë bashkëpunimin edhe në teknologji, prodhimin e barnave dhe vaksinat.
Armët ruse dhe rreziqet e rekrutimit
Bashkëpunimi ushtarak mbetet një nga instrumentet kryesore të ndikimit rus. Gjatë samitit, kryeministri etiopian Abiy Ahmed deklaroi se vendi i tij kishte marrë avionë luftarakë rusë Su-35 dhe pritej të pajisej edhe me sisteme të mbrojtjes ajrore S-400.
Megjithatë, eksportet ruse të armëve kanë pësuar rënie të ndjeshme. Sipas Institutit Ndërkombëtar të Stokholmit për Kërkimet e Paqes (SIPRI), ato ranë me 64% gjatë periudhës 2021–2025, krahasuar me pesëvjeçarin paraardhës.
Shqetësime kanë ngritur edhe raportimet për rekrutimin e shtetasve afrikanë në ushtrinë ruse. Amnesty International ka dokumentuar raste ku persona dyshohet se janë mashtruar ose detyruar të shkojnë në Rusi, përpara se të dërgoheshin për të luftuar në Ukrainë. Organizata i ka cilësuar disa prej këtyre rasteve si trafikim njerëzor. Moska i ka mohuar akuzat për rekrutim të paligjshëm.
Afrika nuk dëshiron të zgjedhë vetëm një krah
Samiti përfundoi me një deklaratë të përbashkët dhe një plan bashkëpunimi për periudhën 2027–2029, që përfshin sigurinë, tregtinë, energjinë, bujqësinë, shëndetësinë dhe teknologjinë.
Megjithatë, mbetet për t’u parë se sa nga këto angazhime do të shndërrohen në investime dhe projekte konkrete.
Për liderët afrikanë, afrimi me Rusinë është gjithashtu një mënyrë për të rritur fuqinë negociuese përballë Perëndimit dhe Kinës. Ata kërkojnë partnerë që mund t’u ofrojnë armë, energji, ushqime, teknologji dhe mbështetje diplomatike, pa u kufizuar vetëm te një aleat.
Putini synon ta bëjë Afrikën një pjesë të rëndësishme të strategjisë së tij ndërkombëtare. Por liderët afrikanë kanë objektivat e tyre dhe nuk duket se janë të gatshëm të ndjekin verbërisht interesat e Kremlinit.
Në këtë lojë gjeopolitike, Rusia kërkon aleatë, ndërsa Afrika po përpiqet të fitojë sa më shumë nga konkurrenca mes fuqive të mëdha.
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje