.png)
Shkencëtarët po hetojnë një ide që dikur dukej e pamundur: në vend që të trajtohen veçmas sëmundjet që shfaqen me kalimin e moshës, mjekësia mund të synojë vetë proceset biologjike të plakjes.
Plakja nuk është thjesht numri i viteve që një person ka jetuar. Ajo shoqërohet me ndryshime biologjike në qeliza dhe inde, të cilat mund të rrisin rrezikun për sëmundje si diabeti, sëmundjet kardiovaskulare dhe kanceri.
Pikërisht këtu po përqendrohet një pjesë e re e kërkimeve shkencore: a mund të ngadalësohet plakja biologjike dhe, mbi të gjitha, a mund të zgjaten vitet e jetës së shëndetshme?
“Plakja ka një bazë biologjike. Kjo biologji nxit sëmundjet”, thotë Nir Barzilai, drejtor i institutit për kërkime mbi plakjen në Kolegjin e Mjekësisë “Albert Einstein” në Nju Jork.
Sipas studiuesve, ideja nuk është ende e provuar te njerëzit. Megjithatë, eksperimentet me organizma të ndryshëm, nga krimbat te minjtë, kanë treguar se disa ndërhyrje mund të ndikojnë në proceset biologjike të plakjes dhe të zgjasin jetëgjatësinë.
Daniel Belsky, profesor i asociuar i epidemiologjisë në Universitetin e Kolumbisë, thekson se prova përfundimtare te njerëzit ende mungojnë.
“Ka një sërë provash që mbështesin idenë se kjo është e mundur. Dhe tani kemi një mobilizim burimesh për ta testuar atë në praktikë”, thotë ai.
Si matet plakja biologjike?
Shkencëtarët po përpiqen të shkojnë përtej moshës kronologjike dhe të matin se sa shpejt po plaket biologjikisht një trup.
Një nga fushat kryesore është epigjenetika, e cila studion ndryshimet që ndikojnë në mënyrën se si funksionojnë gjenet pa ndryshuar vetë ADN-në.
Studiuesit po analizojnë gjithashtu proteina, metabolitë dhe shenja të tjera biologjike për të identifikuar të ashtuquajturit “biomarkerë të plakjes”.
Nëse këta tregues mund të provohen si parashikues të besueshëm të shëndetit afatgjatë, ata mund të përdoren në të ardhmen në provat klinike për të vlerësuar nëse një trajtim po e ngadalëson plakjen.
Problemi kryesor është koha. Një studim që nis te njerëzit në moshën 40 ose 50 vjeç mund të duhet t’i ndjekë ata për dekada për të parë nëse një ndërhyrje parandalon sëmundjet kronike.
Klinikat e jetëgjatësisë po shtohen
Ndërsa kërkimet përparojnë, po shfaqen edhe klinika të specializuara për jetëgjatësinë, të cilat kombinojnë kontrollet tradicionale me analiza më të detajuara të shëndetit dhe stilit të jetesës.
Në SHBA, Klinika Mayo lançoi Klinikën e Jetëgjatësisë së Shëndetshme në vitin 2023. Edhe Singapori ka zhvilluar programe të ngjashme.
Në Abu Dabi, autoritetet shëndetësore krijuan në vitin 2024 një kuadër të posaçëm licencimi për qendrat e mjekësisë së jetëgjatësisë, duke e përfshirë këtë fushë në sistemin zyrtar shëndetësor.
Por ndërsa interesi rritet, disa shkencëtarë kërkojnë më shumë prova dhe rregullim të kësaj fushe, veçanërisht përpara se trajtime të reja të promovohen si mënyra për të ngadalësuar plakjen.
Zgjidhjet nuk janë gjithmonë teknologjike
Pavarësisht premtimeve të mjekësisë së jetëgjatësisë, studiuesit theksojnë se disa nga mënyrat më të sigurta për të ruajtur shëndetin me kalimin e moshës janë ende shumë të thjeshta.
Belsky përmend gjumin, aktivitetin fizik, ushqyerjen dhe lidhjet shoqërore si faktorë që mund të ndikojnë në shëndetin afatgjatë.
“Ne mund t’i shtojmë vite të shëndetshme jetëgjatësisë sonë edhe pa këto ilaçe të reja”, thotë ai.
Kështu, pyetja shkencore nuk është më vetëm nëse mund të jetojmë më gjatë, por nëse mund të zgjasim periudhën e jetës gjatë së cilës mbetemi të shëndetshëm dhe aktivë.
Për momentin, plakja nuk konsiderohet një sëmundje që mund të “shërohet”. Por kërkimet po përpiqen të zbulojnë nëse proceset biologjike që qëndrojnë pas saj mund të maten, ngadalësohen ose një ditë të ndryshohen.
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje