Një në tetë raste të kancerit në botë lidhet me infeksione të parandalueshme

Rreth 2.3 milionë raste të reja me kancer në vitin 2024 u shkaktuan nga infeksionet me viruse, baktere dhe parazitë. Sipas një studimi të ri të IARC, kjo përbën 12% të të gjitha rasteve të reja të kancerit në mbarë botën.

Rreth 2.3 milionë raste të reja të kancerit në nivel global në vitin 2024 u lidhën me infeksione të shkaktuara nga viruse, baktere dhe parazitë.

Shifra përbën 12% të të gjitha rasteve të reja të kancerit në botë, sipas një studimi të ri nga Agjencia Ndërkombëtare për Kërkime mbi Kancerin (IARC), agjencia e Organizatës Botërore të Shëndetësisë për kancerin.

“Pavarësisht përparimit në vaksinim dhe depistim, kanceret e lidhura me infeksionet mbeten një sfidë e madhe globale, ku barra bie në mënyrë disproporcionale mbi popullatat në vendet me të ardhura të ulëta dhe të mesme”, tha Harriet Rumgay, shkencëtare në Degën e Mbikëqyrjes së Kancerit pranë IARC dhe bashkautore e studimit.

Sipas saj, gjetjet tregojnë rëndësinë që mund të ketë kontrolli i infeksioneve në uljen e barrës globale të kancerit.

Cilët janë shkaktarët kryesorë?

Studimi identifikon 12 agjentë infektivë kancerogjenë për njerëzit, ku përfshihen viruse, një bakter dhe parazitë.

Shkaktari kryesor infektiv i kancerit ishte Helicobacter pylori (H. pylori), një bakter që infekton stomakun dhe shpesh shkakton ulçera gastrike.

Në vitin 2024, H. pylori u lidh me rreth 760,000 raste të reja kanceri, ose 4% të të gjitha rasteve globale.

Bakteri lidhet me tre lloje kanceri: kancerin e stomakut, si në pjesën “cardia” ashtu edhe në atë “non-cardia”, si dhe me një formë të limfomës jo-Hodgkin që zhvillohet në stomak.

Në vendin e dytë u rendit papillomavirusi njerëzor (HPV), përgjegjës për rreth 750,000 raste të reja.

HPV mund të shkaktojë tetë lloje kanceri, nga kanceri i qafës së mitrës dhe penisit deri te kanceri i laringut. Autorët theksojnë se të gjitha kanceret e qafës së mitrës mund t’i atribuohen HPV-së, duke e bërë virusin një objektiv të rëndësishëm për strategjitë e depistimit dhe vaksinimit.

Pas HPV-së renditet virusi i hepatitit B (HBV).

Një vaksinë për EBV ende nuk ekziston

Një tjetër virus i përmendur në studim është virusi Epstein-Barr (EBV), një nga viruset njerëzore më të përhapura në botë.

Për EBV nuk ekziston ende një vaksinë e miratuar. Sipas bashkëautorit kryesor të studimit, Gary Clifford, investimi në mjete të reja parandalimi mund të ketë ndikim të madh në të ardhmen.

EBV mund të shkaktojë gjashtë lloje të ndryshme kanceri, përfshirë kancerin e fytit dhe të stomakut.

Barra më e madhe në vendet me të ardhura të ulëta dhe të mesme

Kanceret e lidhura me infeksionet mund të prekin njerëzit në të gjithë botën, por barra nuk është e shpërndarë në mënyrë të barabartë.

Studimi evidenton pabarazi të mëdha gjeografike, me vendet me të ardhura të ulëta dhe të mesme që përbëjnë gati tre të katërtat e totalit të rasteve.

Azia Lindore regjistroi numrin më të madh të kancereve të atribuueshme ndaj infeksionit në vitin 2024, me rreth 990,000 raste, ose 42% të totalit global. Sipas studimit, kjo u nxit kryesisht nga H. pylori dhe hepatiti B.

Ndërkohë, Afrika Sub-Sahariane kishte përqindjen më të lartë të kancereve të lidhura me infeksionet krahasuar me rajonet e tjera. Rreth një e katërta e të gjitha rasteve të kancerit në këtë rajon lidhej me infeksionet, kryesisht për shkak të shkallës së lartë të kancerit të lidhur me HPV-në.

Rajonet më pak të prekura ishin Evropa Veriore, Perëndimore dhe Jugore, Amerika e Veriut dhe Oqeania.

Depistimi dhe parandalimi në fokus

Studimi rekomandon një sërë masash për të ulur numrin e kancereve të lidhura me infeksionet. Këto përfshijnë parandalimin parësor, depistimin, trajtimin, kërkimin shkencor dhe politikëbërjen.

Një nga masat kryesore është zgjerimi i përdorimit të vaksinave ekzistuese dhe zhvillimi i vaksinave të reja, së bashku me masa specifike për kontrollin e parazitëve dhe zgjerimin e testimit.

Në Azinë Lindore, Japonia, Koreja e Jugut dhe Kina kanë krijuar programe depistimi të bazuara në popullatë duke përdorur endoskopinë, për shkak të shkallëve të larta të kancerit të stomakut, kryesisht të shkaktuar nga H. pylori.

Meqë depistimi endoskopik është invaziv dhe i kushtueshëm, disa vende europiane po testojnë programe “depisto dhe trajto” për H. pylori. Këto programe përdorin teste jo invazive për të identifikuar infeksionin dhe më pas e trajtojnë atë me antibiotikë të synuar.

Parandalimi mund të ulë barrën e kancerit

Gjetjet e studimit tregojnë se një pjesë e konsiderueshme e rasteve globale të kancerit lidhet me infeksione që mund të parandalohen ose trajtohen.

Sipas Gary Clifford, investimi në “mjete të reja parandalimi mund të ketë ndikimin më të madh”.

Autorët e studimit theksojnë se zgjerimi i vaksinimit, depistimit dhe trajtimit, së bashku me kërkimin shkencor dhe politika më të mira, mund të luajnë një rol të rëndësishëm në uljen e barrës globale të kancerit të lidhur me infeksionet.

---

Copyright © Gazeta “Si”

Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.

---