.png)
Gazeta Si – Në epokën e artë të Futbollit me “F” të madhe – mes të ardhurave rekord dhe përhapjes së paprecedentë globale të “lojës së bukur” – është futbolli me “f” të vogël ai që e paguan çmimin.
Kjo u referohet klubeve më pak të njohura ndërkombëtarisht dhe me buxhete më modeste; ekipeve që u ngritën kundër Superligës “anti-meritokratike”, vetëm për ta gjetur veten – pak vite më vonë – në të njëjtën situatë të vështirë: gjithnjë e më të margjinalizuara dhe të shtyra mënjanë nga hendeku në rritje që i ndan ato nga elita ultra-e pasur e këtij sporti.
Në një kohë kur vetëm tregu evropian i futbollit vlerësohet në 38 miliardë euro – shifër që përafërsisht barazohet me shpenzimet totale të Italisë për farmaceutikën – më shumë se gjysma e klubeve operojnë me humbje.
Cilët janë tre faktorët që po formësojnë futbollin modern? – Një analizë e “Boston Consulting Group”, me titull “The Three Forces Reshaping the Beautiful Game“, zbulon se e ardhmja ekonomike e këtij sporti formësohet – dhe do të vazhdojë të formësohet gjithnjë e më shumë – nga tre faktorë thelbësorë: përqendrimi i të ardhurave, qëndrueshmëria financiare dhe mirëqenia fizike e lojtarëve, të cilët përballen me kalendarë gjithnjë e më të ngjeshur dhe kërkues.
Faktori kryesor është padyshim paraja; ndonëse të ardhurat totale rriten nga viti në vit, ato përqendrohen gjithnjë e më shumë te një grup i kufizuar klubesh. Siç thekson BCG, 20 ekipet evropiane me të ardhurat më të larta gjenerojnë një total të përbashkët prej gati 12 miliardë eurosh – shifër kjo që përbën më shumë se gjysmën e të ardhurave totale të 98 ekipeve që garojnë në pesë ligat kryesore të kontinentit.
Çështja e të drejtave të transmetimit dhe “magnetëve për yje” – Kjo prirje “antidemokratike” – ku të pasurit bëhen edhe më të pasur, ndërsa të tjerëve u mbeten (praktikisht) vetëm thërrimet – ilustrohet qartë nga mënyra e shpërndarjes së të drejtave të transmetimit.
Premier League angleze shërben si shembulli ideal studimor: një hov i madh në marrëveshjet për të drejtat bëri që vlera e tyre të rritej nga qindra miliona në shumë më tepër se 3 miliardë euro brenda pesëmbëdhjetë viteve.
Edhe pse modeli i saj i brendshëm i shpërndarjes është ndër më të barabartët në Evropë, liga i dha kampionit të fundit mbi 230 milionë euro.
Ndërkohë, ekipi i renditur i fundit përfitoi 137 milionë euro – një shifër që është ende 55 milionë euro më e lartë se të ardhurat e Interit, kampionit të ligës italiane.
Nuk është çudi, pra, që hendeku midis ekipit më të mirë të Premier League dhe atij të fundit të Serie A është kolosal – afërsisht dhjetëfish – pikërisht për shkak të pabarazisë në vlerën e të drejtave të transmetimit angleze dhe italiane.
Kjo pabarazi shfaqet si në nivel evropian – mes ligave të ndryshme – ashtu edhe brenda çdo vendi: fituesit marrin pjesën më të madhe, ndërsa humbësit “kënaqen” me atë që mbetet.
Kështu krijohet një rreth vicioz, ku vetëm klubet më të fuqishme mund të investojnë te lojtarët e nivelit më të lartë, të cilët nga ana e tyre rrisin gjasat e ekipit për të fituar dhe për të gjeneruar të ardhura.
Liga e Kampionëve e konfirmon këtë prirje, pasi pjesa e saj nga të drejtat ndërkombëtare të transmetimit është rritur nga 15% në 25% gjatë dekadës së fundit. Paraja ndjek yjet dhe yjet ndjekin paranë.
Rritja e kostove dhe dënimi financiar i rënies nga kategoria – Një sistem futbolli “i bazuar në klasë” – jo në kuptimin e elegancës, por të hierarkisë – ua ka dhënë çelësat e së ardhmes klubeve të mëdha, duke i dënuar të gjitha të tjerat me një ekzistencë të paqëndrueshme.
Siç theksoi hulumtimi i BCG-së, një ekip që bie nga Premier League në nivelin e dytë anglez mund të humbasë më shumë se dy të tretat e të ardhurave të tij vjetore.
Kjo përkeqësohet nga fakti se kostot vazhdojnë të rriten në mënyrë disproporcionale, duke arritur në 64% të të ardhurave – krahasuar me standardin prej 50% që gjendet zakonisht në ligat me kufizime page. Për shumë ekipe, shpenzimet që lidhen me lojtarët i tejkalojnë ndjeshëm të ardhurat e tyre aktuale.
Në një përpjekje për të ndaluar këtë trend, UEFA prezantoi “Fair Play Financiar” vite më parë: një kufi virtual që kufizon shpenzimet e klubit për pagat, transferimet dhe tarifat e agjentëve në 70% të të ardhurave.
Ndërsa ky kufi ka rezultuar tashmë në gjoba të rënda dhe ndalime transferimesh për shumë klube të mëdha, ai zbatohet vetëm për ato që kualifikohen për garat evropiane.
Dhe sinqerisht, duke pasur parasysh shpenzimet e pamatura nga disa pronarë, ai as nuk duket se zbatohet në të gjitha nivelet.
Lodhja dhe dëmtimet: një kalendar i mbingarkuar – Së fundmi, ekziston çështja e kalendarit të ndeshjeve.
Sa më shumë para që tërheq futbolli, aq më e fortë dhe e parezistueshme bëhet tundimi për klubet që të mbushin arkat e tyre me edhe më shumë të ardhura.
Kjo është arsyeja pse, vitet e fundit, është vënë re një prirje e theksuar për ta mbushur sezonin me ndeshje në çdo mënyrë të mundshme e krijuese – që nga turnetë në anën tjetër të globit e deri te Kupa e Botës për Klube me format të zgjeruar, formati i ri i Ligës së Kampionëve me 36 ekipe dhe Kupa e Botës me 48 kombëtare (dhe kush e di nëse nuk do të ketë edhe më shumë ekipe pas katër vitesh).
Kjo prirje ndikon pashmangshmërisht te shëndeti i lojtarëve dhe çon në rraskapitje; në fund të fundit, janë ata që zbresin realisht në fushë dhe vrapojnë për qindra – në mos mijëra – minuta shtesë çdo sezon.
Sipas Shoqatës së Futbollistëve Profesionistë, pragu i ndeshjeve përtej të cilit rreziku i dëmtimeve rritet ndjeshëm, varion nga 50 në 60 ndeshje në sezon.
Shumë lojtarë të klubeve elitare e kalojnë tashmë këtë kufi kur kombinojnë angazhimet me klubin dhe ato ndërkombëtare.
Çfarë i rezervon e ardhmja futbollit: katër skenarët – Përballë këtyre tre faktorëve – të cilët nuk mund të injorohen më – ekzistojnë katër “të nesërme të mundshme” që mund ta presin këtë sport.
Në skenarin e parë, kostot mund të stabilizohen pa arritur ta “demokratizojnë” sportin: kufizimet e UEFA-s do të arrinin të frenonin shpenzimet e klubeve pa ndalur rritjen e të ardhurave, megjithatë një grup i zgjedhur ekipesh do të vazhdonte të shkëputej gjithnjë e më shumë nga “pjesa tjetër e botës”.
Në skenarin e dytë të mundshëm, ligat më të vogla mund t’i bashkonin forcat – duke grumbulluar burimet tregtare dhe duke harmonizuar kalendarët – në vend që të konkurronin individualisht.
Si alternativë, mund të jenë vetë lojtarët ata që vendosin një kufi përmes veprimeve kolektive, negociatave ose rregulloreve që përcaktojnë një numër maksimal ndeshjesh.
Së fundmi – siç po ndodh tashmë deri diku – mund të fitojnë terren formate alternative, të bazuara në një version të lojës më të shkurtër, më “sociale” dhe më spektakolare.
Këto liga paralele do të synonin të tërhiqnin një audiencë më të re – një audiencë që ndoshta është më e lodhur nga futbolli tradicional.
Përshtati: Gazeta “Si”
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje