.png)
Nga Gazeta ‘Si’– Ndërsa përfundonte ceremonia e varrimit të Udhëheqësit Suprem Ajatollah Ali Khamenei, i vrarë në valën e parë të sulmeve ajrore amerikano-izraelite në shkurt, nga jugu i Iranit u ngritën tinguj të fortë bombardimesh.
Por, përmes ritualeve të varrimit dhe sulmeve të reja ajrore, një institucion shtetëror nuk ndaloi kurrë ritmin: shtyllat e ekzekutimit. Demonstruesit e arrestuar së fundmi në rrugë dhe të burgosurit politikë të mbajtur për vite me radhë po ekzekutohen me ritëm të shpejtë.
Strategjia e Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit në Iran duket se ka supozuar se një luftë konsumimi, së bashku me kërcënimet dramatike të presidentit amerikan Donald Trump, do të ndryshonte mënyrën se si Republika Islamike trajton popullin e saj ose botën, ose do të nxiste një masë kritike iranianësh në rrugë për të rrëzuar regjimin. Mujt që nga shkurti kanë zbuluar mangësitë në këtë vlerësim.
Udhëheqësi i parë suprem i Republikës Islamike, Ajatollah Ruhollah Khomeini, ndërtoi tërë sistemin mbi një doktrinë të thjeshtë, brutale dhe të pathyeshme: Çdo veprim kundër regjimit ose aparatit shtetëror duhet të ndëshkohet me dënimin më të ashpër të mundshëm—pa asnjë mëshirë.
Zyrtarët lejohen të bëjnë gjithçka që duhet për të ruajtur sistemin, edhe nëse kjo do të thotë të shkelin parimet themelore fetare të regjimit.
Khomeini predikoi për vite me radhë mbikëqyrjen klerikale mbi shtetin para Revolucionit Iranian të vitit 1979. Por ishte pasi u bë Udhëheqësi i Lartë që u zbulua vërtetë shtrirja e plotë e kësaj doktrine. Në janar 1988, në një letër drejtuar atëherë presidentit Khamenei, ai shpalli se interesat e shtetit islamik kishin përparësi mbi të gjitha parimet “sekondare” të Islamit, përfshirë lutjen, agjërimin dhe haxhin në Mekë. Kjo version i zgjeruar i teorisë u bë i njohur si “kujdestaria absolute e juristit”.
Me fjalë të tjera, e ngulitur në themelet e Republikës Islamike është një doktrinë që lejon shtypjen totale të popullsisë dhe mobilizimin e plotë të burimeve shtetërore në emër të ruajtjes së sistemit. Pavarësisht se cili ajatollah mban pushtetin ose kush përbën rrethin e tij të brendshëm, doktrina mbetet e njëjtë.
Prandaj gjenerata e tretë e udhëheqjes, e sapo fuqizuar, nuk do të sillet ndryshe nga paraardhësit e saj. Kjo përfshin përdorimin e Gjykatave Revolucionare—të cilat në origjinë ishin të destinuara të merrnin në trajtim vetëm çështje të caktuara, si akuzat për spiunazh—si një tribunal që jep dënime me vdekje për këdo që shpreh edhe kundërshtimin më të vogël ndaj status quosë.
Ndërsa të pandehurit përballen me akuza të rënda, ata gjykohen pa asnjë avokat mbrojtës të pavarur.
Irani po rrisë ekzekutimet shumë para se të fillonte lufta. Amnesty International regjistroi të paktën 2,159 ekzekutime në vitin 2025, më shumë se dyfish i numrit të vitit të mëparshëm.
Lufta nuk i ndaloi autoritetet iraniane nga kjo fushatë. Pa u ndalur as nga bombardimet e as nga Viti i Ri Persik, aparati i shtypjes iraniane ka kryer të paktën 40 ekzekutime për akuza me motive politike që nga shkurt 2026.
Për më tepër, pas armëpushimit të 27 marsit, Organizata për të Drejtat e Njeriut në Iran dokumentoi një rritje të theksuar të ekzekutimeve nga muaji i mëparshëm, me të paktën 101 ekzekutime që u kryen në qershor. Pavarësisht luftës, Irani ka kryer të paktën 413 ekzekutime këtë vit—dhe nuk ka plane për të ndryshuar kursin.
Aktualisht, dihet se më shumë se 70 protestues janë në qeli vdekjeje në një burg të vetëm në Isfahan, ndërsa të paktën 26 prej tyre janë transferuar tashmë në izolim para ekzekutimit të afërt. Siç vuri në dukje drejtori i Iran Human Rights, “numri i vërtetë i dënimeve me vdekje të dhëna në mbarë vendin është shumë më i lartë se sa ishte vlerësuar më parë.”
Kjo na çon te supozimi amerikan-izraelit se populli i Iranit do të ngrihet kundër regjimit. Ndërsa shtypja ekstreme e pengon mosmarrëveshjen, ajo gjithashtu mund të nxisë rezistencën, veçanërisht kur kombinohet me vështirësi të zgjatura ekonomike dhe presion të fortë social.
Në Iran, edhe ata që kanë dëshiruar një ndryshim me kuptim brenda regjimit, në vend të zëvendësimit të tij, janë zhgënjyer vazhdimisht.
Frustrimi popullor dukej se po arrinte kulmin para se të fillonin sulmet amerikano-izraelite, kur dhjetëra mijëra iranianë dolën në rrugë. Besnik doktrinës së Khomeinit, ata u përballën me një masakër.
Qeveria e Iranit ka pranuar 3,117 vdekje protestuesish. HRANA, një shoqatë shtypi e themeluar nga avokatët iranianë të të drejtave të njeriut, e çon numrin e vdekjeve të konfirmuara mbi 6 mijë , megjithatë disa vlerësojnë se është shumë më i lartë: 17 mijë ose madje36,500.
Pak pasi iranianët përjetuan këtë shtypje brutale, bombat amerikane dhe izraelite filluan të bien. Trump duket se shpresonte se kjo do ta transformonte protestën në revolucion, por pas gjithë atij derdhje gjaku, shoqëria iraniane qëndroi në shtëpi.
Fantazma e fragmentimit territorial të Iranit, e përforcuar nga propaganda, shkaktoi një alarm të tillë sa që entuziazmi për ndryshimin e regjimit u zëvendësua, praktikisht brenda natës, nga përçarje të thella shoqërore dhe mosmarrëveshje midis iranianëve, brenda dhe jashtë vendit. Ndjenja e pasigurisë dhe e huajësisë që rezultoi bëri që shumë njerëz të lidhen më shumë me sistemin që më parë kishin dashur ta largonin.
Kjo frikë nga fragmentimi duhet të kuptohet jo si një dobësi psikologjike, por si një reagim racional ndaj zgjedhjes midis të keqes dhe më të keqes. Kjo dilemë mbështet efikasitetin e doktrinës themelore të Republikës Islamike. Kostot e status quosë janë të larta, por iranianët kanë përfunduar se kostot e kolapsit dhe fragmentimit do të ishin edhe më të larta.
Duhet të jetë e qartë tashmë se një luftë konsumimi nuk është thjesht e pamjaftueshme për të rrëzuar Republikën Islamike; ajo në fakt po forcon perspektivat e regjimit për mbijetesë.
Larg se t’i detyrojë udhëheqësit e Iranit të çmontojnë mekanizmat më mizorë të shtypjes, çdo raund i ri sulmesh u sjell atyre ushqim të freskët: arrestime të reja, dënime të reja dhe ekzekutime të reja.
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje