.png)
Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) ka publikuar udhëzime të përditësuara mbi uljen e rrezikut të rënies njohëse dhe demencës, duke u ofruar vendeve rekomandime të bazuara në prova për të ndihmuar në parandalimin ose vonimin e fillimit të demencës gjatë gjithë jetës.
Demenca është një gjendje e shkaktuar nga sëmundjet e trurit dhe ndikon në kujtesë, të menduarit dhe aftësinë për të funksionuar. Më shumë se 57 milionë njerëz jetojnë me demencë në të gjithë botën dhe gati 10 milionë njerëz diagnostikohen rishtazi çdo vit. Sëmundja e Alzheimerit është forma më e zakonshme e demencës dhe vlerësohet se përbën 60-70% të rasteve.
Ndërsa nuk ka kurë për demencën, deri në 45% e rreziqeve mund t’i atribuohen faktorëve të rrezikut të modifikueshëm, siç janë duhani, përdorimi i alkoolit, izolimi social, mungesa e aktivitetit fizik, ndotja e ajrit dhe sëmundjet jo-ngjitëse (NCDs), duke përfshirë tensionin e lartë të gjakut dhe diabetin. Përtej shëndetit, demenca ndikon në pavarësinë, dinjitetin dhe sigurinë e një personi.
“Ne dimë më shumë sot se kurrë më parë rreth asaj që nxit rrezikun e demencës, dhe këto udhëzime e përkthejnë këtë njohuri në veprim”, tha Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, Drejtor i Përgjithshëm i OBSH-së.
“Vendet tani kanë rekomandime të qarta dhe të bazuara në prova që mund t’i vënë në praktikë menjëherë për të mbrojtur shëndetin njohës të njerëzve.”
Udhëzimet e reja të OBSH-së pasqyrojnë provat dhe inovacionet më të fundit në uljen e rrezikut të demencës, duke ofruar ndërhyrje të provuara që mund ta ulin në mënyrë efektive rrezikun e demencës përmes ndërgjegjësimit të hershëm dhe veprimit në kohë. Ato përfaqësojnë një mundësi të rëndësishme për të zvogëluar barrën e demencës në dekadat e ardhshme përmes integrimit më të fortë të shërbimeve për sëmundjet jo-ngjitëse, shëndetin mendor dhe shëndetin e trurit.
Ulja e rrezikut, parandalimi i sëmundjeve
Udhëzimet e përditësuara pasqyrojnë një rritje të ndjeshme në bazën e provave që nga OBSH-ja që lëshoi rekomandimet e para mbi uljen e rrezikut të demencës në vitin 2019. Ato ofrojnë rekomandime të konsoliduara mbi adresimin e sjelljeve të pashëndetshme, menaxhimin e gjendjeve mjekësore dhe uljen e ekspozimit ndaj faktorëve mjedisorë që mund të kontribuojnë në rënien njohëse dhe demencën.
Udhëzimet rekomandojnë disa sjellje të shëndetshme dhe ndërhyrje në stilin e jetës për të ulur rrezikun e demencës, duke përfshirë trajnimin njohës dhe stimulimin njohës dhe angazhimin në aktivitete shoqërore për të rriturit që kanë njohje normale ose po përjetojnë dëmtim të lehtë njohës.
Këshilla e përditësuar përfshin gjithashtu ndërhyrje që zvogëlojnë rrezikun e Sëmundjeve Jo-Ngjitëse, duke përfshirë rritjen e aktivitetit fizik, ndërprerjen e përdorimit të duhanit, uljen e konsumit të alkoolit, miratimin e një diete të shëndetshme dhe një rekomandim të ri për të zvogëluar ekspozimin ndaj ndotjes së ajrit.
Menaxhimi i gjendjeve kardiometabolike si hipertensioni, diabeti dhe kolesteroli i lartë mund të ndihmojë gjithashtu në uljen e rrezikut të demencës. Për më tepër, aparatet e dëgjimit mund të ofrohen si pjesë e strategjive të uljes së rrezikut.
Si një ndërhyrje për të zvogëluar rrezikun e rënies njohëse dhe/ose demencës, udhëzimet nuk rekomandojnë suplementimin me vitamina B dhe E, acide yndyrore të pangopura omega-3 (PUFA) dhe multivitamina/minerale në mungesë të një mangësie të diagnostikuar, për shkak të mungesës së provave të ndonjë përfitimi të mundshëm që tejkalon efektet e dëmshme të papritura.
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje