.png)
Gazeta Si – “Miza vrasëse” po shkakton përsëri alarm në SHBA. Në javët e fundit, ekzemplarë të Cochliomyia hominivorax – i njohur zakonisht si miza krimb-vidë e Botës së Re – janë raportuar në Nju Meksiko dhe Teksas.
Insekti – dhe, më e rëndësishmja, aftësia e tij për t’u riprodhuar – ishin zhdukur në Shtetet e Bashkuara të Amerikës që në vitet 1970.
Është një parazit, larvat e të cilit që hanë mish, ushqehen me kafshë të gjalla me gjak të ngrohtë. Për ta bërë këtë, ato futen thellë në trupin e strehuesit – pra emri “krimb-vidë”.
Ngjashëm si një vidë, paraziti ankorohet fort me strehuesin, duke krijuar një lidhje që është jashtëzakonisht e vështirë për t’u thyer pa ndërhyrje fizike, siç është kruarja.
Pas më shumë se gjysmë shekulli, rishfaqja e saj po ngre përsëri alarmin. Ajo përbën një kërcënim serioz jo vetëm për industrinë e blegtorisë, por edhe për kafshët shtëpiake dhe faunën e egër.
Për më tepër, meqenëse është një zoonozë – një sëmundje e transmetueshme te njerëzit – ajo rrezikon edhe njerëzit nëse ata për fat të keq bien në kontakt me të.
Por pse është kaq e rrezikshme? Cochliomyia lëshon vezët e saj në plagë të hapura ose në zgavra të trupit – siç janë veshët ose kanalet e hundës – të kafshëve.
Problemet lindin pas çeljes, kur qindra larva që dalin fillojnë të ushqehen me trupin e strehuesit, duke shkaktuar një infektim.
Kjo gjendje njihet si “miaza”, konkretisht “miaza e krimbit të vidhos”. Emri tingëllon dramatik, por nëse krimbi i vidhos së Botës së Re përhapet gjerësisht, mund të shkaktojë dëme vërtet të rënda.
Autoritetet shëndetësore amerikane kanë filluar të monitorojnë nga afër situatën. Ata janë marrë me këtë insekt më parë, kur ai shkatërroi kopetë e bagëtive në Florida.
Megjithatë, ata arritën ta zhdukin atë përmes një fushate masive, dekadash të zhdukjes duke përdorur teknikën e insekteve sterile – duke liruar ekzemplarë të paaftë për riprodhim. Për këtë arsye, shërbimet veterinare dhe media kanë lëshuar udhëzime për të informuar publikun.
Këto masa shërbejnë për të shpjeguar natyrën e këtij insekti – një që, siç u përmend, nuk ishte hasur për dekada.
Në pamje, ai i ngjan një mize të zakonshme, të dalluar nga një ngjyrë pothuajse e gjelbër metalike. Vetë miza e rritur nuk shkakton dëm, por larvat e saj janë të frikshme.
Ato dalin në numër të madh nga vezët dhe përdorin pjesët e gojës të pajisura me dhëmbë të mprehtë për të përpirë mishin e gjallë.
Ato janë aq të pangopura saqë, nëse kafsha pritëse nuk trajtohet dhe nuk pastrohet nga infektimi, ajo madje mund të ngordhë.
Për më tepër, ndërsa është ende gjallë, kafsha e infektuar vepron si bartëse; duke transportuar larvat, ajo rrezikon t’i përhapë ato te kafshë të tjera, veçanërisht në mjedise me kontakt të ngushtë si fermat e bagëtive.
Për më tepër, aroma nga plagët e infektuara mund të zbulohet nga një distancë e madhe nga mizat e tjera femra, duke i tërhequr ato të lëshojnë edhe më shumë vezë.
Autoritetet kanë sqaruar se nuk ka probleme të mëdha me sigurinë ushqimore; mishi i blerë është i sigurt dhe infeksionet njerëzore janë të rralla.
Megjithatë, ato mund të ndodhin. Dy vjet më parë, një grua 19-vjeçare vdiq në Kosta Rika pikërisht për shkak të një infektimi nga mizat që hanë mish.
Ajo i saj, ishte një nga shtatë rastet e raportuara në vend, por ishte e vetmja vdekjeprurëse, pjesërisht për shkak të problemeve shëndetësore themelore që penguan shërimin e saj.
Kafshët e trajtuara herët – përmes heqjes së larvave, pastrimit të plagëve dhe antibiotikëve – në përgjithësi i mbijetojnë infektimit.
Megjithatë, monitorimi i ngushtë nga pronarët është thelbësor, gjë që është shumë më e lehtë me kafshët shtëpiake.
Në Nju Meksiko, ishte një qen që vuante nga një infektim Cochliomyia hominivorax që shkaktoi alarmin e ri.
Si pasojë, pronarëve të kafshëve shtëpiake u kërkohet t’i kushtojnë vëmendje të madhe çdo plage në kafshët e tyre – veçanërisht atyre që fryhen, lëshojnë qelb ose nuk shërohen.
Qentë gjithashtu mund të shfaqin sjellje të pazakonta, të tilla si letargji, humbje oreksi ose lëpirje të tepërt.
Nuhatja është një tregues tjetër i rëndësishëm: një plagë e infektuar lëshon një erë të pakëndshme, e cila tërheq mizat e tjera femra.
Ndërsa përgjegjësia u takon autoriteteve, raportet nga publiku janë thelbësore për monitorimin sa më efektiv të popullatave të kafshëve të endacakë.
“Është shumë e rëndësishme”, shpjegoi për “Associated Press”, Dr. Pancho Hubert, president i Shoqatës Mjekësore Veterinare të Teksasit.
“Rreziqet që lidhen me dështimin për të zbuluar në kohë edhe rastet e izoluara, janë aq të rënda sa është më mirë të ndërhyhet dhe të zbulohet se nuk është asgjë serioze sesa të mos veprohet fare”.
Mund të merren edhe masa parandaluese, duke pasur parasysh se ilaçet që përdoren normalisht për të larguar rriqrat, pleshtat dhe parazitët e zakonshëm janë gjithashtu disi efektive kundër këtyre mizave – konkretisht, trajtimet orale që fusin substanca në qarkullimin e gjakut të kafshës të afta për të vrarë parazitët që ushqehen me atë gjak. Në SHBA, një duzinë trajtimesh farmakologjike janë të autorizuara për të luftuar infektimet.
U përmendën gjithashtu përpjekjet e kontrollit duke përdorur mizat sterile. Departamenti i Bujqësisë i SHBA-ve, ka investuar shumë në kërkim dhe prodhim në këtë fushë.
Megjithatë, megjithëse dy objekte të reja për sterilizimin e mizave janë në ndërtim e sipër, prodhimi aktual është shumë më i ulët se ai që nevojitet për të përmbajtur shpërthimin. Për më tepër, shkurtimet buxhetore të mandatuara nga administrata Trump, kanë çuar në një reduktim të ndjeshëm të stafit mjekësor dhe teknikëve të laboratorit brenda divizionit të shëndetit të kafshëve të USDA-së, gjë që mund të ndikojë në aftësitë e monitorimit dhe reagimit.
Përshtati: Gazeta “Si”
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje