Opioidet sintetike- a mund të përballojë Europa një ritëm me një lloj të ri që krijohet çdo javë

Nga Gazeta Si- Një substancë e re psikoaktive shfaqet në tregun e drogës në Europë rreth një herë në javë. Zyrtarët e BE-së thonë se opioidet sintetike paraqesin një rrezik aq akut sa një gram i vetëm mund të përmbajë disa mijëra doza vdekjeprurëse.

Paralajmërimi vjen nga Agjencia e Bashkimit Europian për Drogën (EUDA), e cila publikoi Raportin e saj Europian për Drogën për vitin 2026 më 9 qershor. Raporti gjeti 50 droga të reja të zbuluara për herë të parë në të gjithë Europën vetëm në vitin 2025, shumë prej të cilave opioide sintetike.

Agjencia tani monitoron më shumë se 1000 substanca të reja psikoaktive përmes Sistemit të saj të Paralajmërimit të Hershëm, duke përfshirë mbi 100 opioide sintetike, një kategori që rrallë regjistrohej një dekadë më parë.

Ndër kërcënimet më të reja janë të ashtuquajturat opioide “orfine”, një grumbull gjysmë-sintetik që është zgjeruar me shpejtësi që nga viti 2024. Janë identifikuar nëntë substanca të reja orfine, të lidhura me më shumë se 30 vdekje në të gjithë kontinentin.

Dy prej tyre, ciklorfina dhe spiroklorfina, tashmë janë shfaqur në shumë vende dhe janë përfshirë me shpejtësi në vlerësimin e rrezikut në nivel BE-je.

“Është e vështirë ta përcaktosh në një faktor të vetëm, sepse tregu i përgjigjet çështjeve të shumta”, tha Drejtoresha Ekzekutive e EUDA-s, Lorraine Nolan, në një intervistë, duke përmendur krimin e organizuar, presionet e emigracionit dhe ndryshimet gjeopolitike si forca që riformësojnë furnizimin. Europa, shtoi ajo, është bërë një qendër prodhimi, me qindra laboratorë klandestinë që veprojnë çdo vit, duke u bazuar në historinë e gjatë të kontinentit të prodhimit të amfetaminës dhe pajisjeve gjithnjë e më të sofistikuara.

“Situata është sfiduese për shkak të ritmit të përparimit dhe shfaqjes shumë të shpejtë të substancave të reja”, tha ajo, duke vënë në dukje se çdo përbërës i ri vjen me rreziqe shëndetësore që ende nuk janë kuptuar plotësisht.

Por Europa nuk po tejkalohet. Mandati i EUDA-s u forcua në korrik 2024 dhe që atëherë agjencia ka prezantuar mjete për të mbyllur hendekun midis zbulimit dhe kontrollit: një Sistem Europian të Alarmit të Drogës për paralajmërime të shpejta në vijën e parë, një njësi vlerësimi të kërcënimeve për të parashikuar se si mund të sillen substancat e reja dhe një rrjet të ri laboratorësh mjeko-ligjorë dhe toksikologjikë.

Për opioidet sintetike, agjencia po “vlerëson në mënyrë aktive rrezikun” e disa substancave që ka të ngjarë të drejtohen drejt kontrollit në të gjithë BE-në, duke përshkruar një rrjedhë më të shpejtë që shkon nga zbulimi i shpejtë në karakterizimin e shpejtë të dëmeve, në kontroll.

Shifrat nga raporti i EUDA-s sugjerojnë se blloku po qëndron më mirë se disa rajone të tjera. BE-ja regjistroi rreth 7,600 vdekje të lidhura me drogën në vitin 2024, një pjesë e më shumë se 100,000 të raportuara çdo vit në Shtetet e Bashkuara.

Nolan ia atribuon boshllëkun pjesërisht “qasjes së ekuilibruar” të Europës, e cila kombinon zbatimin e ligjit me investime të qëndrueshme në trajtim dhe zvogëlimin e dëmit. Më shumë se 500,000 nga afërsisht 800,000 përdoruesit problematikë të opioideve në BE, mbi 60 për qind, tani marrin terapi.

Gjithsesi mbeten boshllëqe. Programet e gjilpërave dhe shiringave funksionojnë në të gjithë bllokun, por disa shtete anëtare ende nuk arrijnë objektivat ndërkombëtare të mbulimit.

Nolan e quajti trendin e përgjithshëm “një situatë në përmirësim agresiv”, të ndërtuar mbi sisteme kombëtare që ajo i përshkroi si të përkushtuara, por me burime të pabarabarta.

Kjo pabarazi është thelbësore për Strategjinë e re të BE-së për Drogën 2026-2030, të miratuar nga Këshilli në qershor, një nga kornizat më të gjera që Europa ka prodhuar. Ajo është strukturuar rreth pesë shtyllave: shëndeti publik, siguria, reduktimi i dëmit, partneritetet dhe përgatitja.

Qëllimi është të ndahet nga ajo që ajo e sheh si një trashëgimi të gabuar të politikës së kaluar, e cila i trajtonte ofertën dhe kërkesën si probleme të ndara.

“Në fakt, strategjia e re e konsideron me shumë kujdes ndërveprimin kompleks midis këtyre dy faktorëve”, tha Nolan.

Roli i vetë EUDA-s sipas strategjisë është teknik, jo i zbatueshëm. Në vend të kësaj, agjencia ofron prova, trajnime dhe monitorim, duke ndihmuar qeveritë të formësojnë përgjigjet e tyre në vend që t’i drejtojnë ato.

Bashkëpunimi me Europolin dhe Frontex-in po thellohet gjithashtu, tha Nolan, ndërsa rrjetet e trafikimit bëhen më të sofistikuara dhe gjithnjë e më të ngatërruara me dhunën e organizuar.

EUDA aktualisht mban presidencën e rrjetit të agjencive të Drejtësisë dhe Punëve të Brendshme të BE-së, me axhendën e këtij viti të përqendruar në lidhjet midis shëndetit, sigurisë dhe kërcënimeve teknologjike në zhvillim.

Brukseli vë bast se zbulimi më i shpejtë, vlerësimi më i shpejtë i rrezikut dhe shpenzimet e vazhdueshme për reduktimin e dëmit mund ta ndalojnë problemin e opioideve në Europë.