.png)
Nga Gazeta ‘Si’- Nuk ka rëndësi vetëm sa kohë kalon ulur, por edhe çfarë bën gjatë asaj kohe mund të ndikojë në shëndetin tënd.
Shikimi i televizorit dhe aktivitete të tjera sedentare “pasive mendërisht” lidhen me një rrezik më të lartë për zhvillimin e demencës, ndërsa aktivitetet që angazhojnë trurin, si p.sh. fjalëkryqet, duket se ofrojnë njëfarë mbrojtjeje, sipas një studimi të ri.
Këto gjetje i shtojnë një dimension të ri asaj që dimë për shëndetin e trurit dhe plakjen, duke sugjeruar se aktiviteti mendor është po aq i rëndësishëm sa edhe ai fizik. Për të kuptuar më mirë çfarë do të thotë kjo dhe si mund ta mbrojmë më mirë trurin, CNN foli me eksperten e mirëqenies, Dr. Leana Wen, mjeke dhe profesore në Universitetin George Washington.
CNN: Çfarë analizoi studimi dhe cilat ishin përfundimet?
Dr. Wen: Studimi, i botuar në American Journal of Preventive Medicine, ndoqi mbi 20.000 të rritur në Suedi për gati dy dekada, për të parë si lidhen lloje të ndryshme të qëndrimit ulur me rrezikun për demencë. Pjesëmarrësit ishin 35–64 vjeç në fillim dhe raportuan sa kohë kalonin ulur dhe çfarë bënin gjatë asaj kohe. Gjatë studimit, 569 prej tyre u diagnostikuan me demencë.
Studiuesit bënë një dallim të rëndësishëm mes aktiviteteve pasive dhe atyre aktive mendërisht. Ata zbuluan se personat që kalonin më shumë kohë në aktivitete pasive kishin rrezik dukshëm më të lartë për demencë. Në të kundërt, ata që angazhoheshin mendërisht gjatë kohës së ulur kishin rrezik më të ulët.
Madje, zëvendësimi i një ore aktivitet pasiv me një orë aktivitet aktiv mendërisht lidhej me rreth 7% ulje të rrezikut për demencë. Shtimi i një ore të tillë në përgjithësi ulte rrezikun me 4%, ndërsa kombinimi me aktivitet fizik e ulte deri në 11%.
CNN: Çfarë konsiderohet aktivitet pasiv dhe aktiv mendërisht?
Dr. Wen: Aktivitetet pasive janë ato që kërkojnë shumë pak përpjekje mendore, si shikimi i televizorit apo dëgjimi i muzikës pa ndërveprim.
Ndërsa aktivitetet aktive mendërisht kërkojnë përqendrim, zgjidhje problemesh ose ndërveprim. Këtu përfshihen leximi, zgjidhja e enigmave, hobi si qepja apo thurja, apo puna në kompjuter që kërkon mendim aktiv.
Pra, dallimi kryesor është nëse truri po përdoret aktivisht apo jo.
CNN: Pse aktivitetet pasive lidhen me rrezik më të lartë?
Dr. Wen: Truri përfiton nga sfidat. Angazhimi mendor ndihmon në ruajtjen e lidhjeve nervore dhe në atë që quhet “rezervë kognitive”, aftësia e trurit për t’u përshtatur me kalimin e kohës.
Kur kalojmë shumë kohë në aktivitete pa përpjekje mendore, këto procese nuk stimulohen. Me kalimin e viteve, kjo mund të çojë në dobësim të kujtesës dhe mendimit.
Gjithashtu, aktivitetet pasive shpesh shoqërohen me qëndrime të gjata pa lëvizje, që mund të ulin qarkullimin e gjakut në tru. Ndërsa aktivitetet më angazhuese shpesh përfshijnë ndërprerje të vogla ose lëvizje, që janë të dobishme.
Faktorë të tjerë si ndërveprimi social dhe cilësia e gjumit luajnë gjithashtu rol. Aktivitetet aktive shpesh janë më sociale, ndërsa aktivitetet pasive lidhen me gjumë më të dobët-dhe gjumi është thelbësor për kujtesën.
Megjithatë, studimi nuk provon shkak-pasojë. Është e mundur që personat me funksion më të mirë kognitiv të zgjedhin vetë aktivitete më sfiduese.
CNN: Çfarë aktivitetesh rekomandohen për trurin?
Dr. Wen: Çelësi është të zgjedhësh aktivitete që kërkojnë mendim aktiv. Mund të jetë leximi, fjalëkryqet, lojëra strategjike, bisedat me miq, apo mësimi i një aftësie të re.
Edhe hobet kreative si vizatimi, shkrimi apo muzika janë shumë të dobishme. Madje edhe aktivitetet e përditshme mund të bëhen më sfiduese, si p.sh. provimi i një recete të re apo mësimi i një gjuhe.
Kur këto aktivitete përfshijnë edhe njerëz të tjerë, përfitimi është edhe më i madh.
CNN: A është gjithë koha para ekranit e dëmshme?
Dr. Wen: Varet nga mënyra si përdoret. Shikimi pasiv i televizorit për orë të gjata është problematik, por përdorimi i kompjuterit për të mësuar, komunikuar apo zgjidhur probleme mund të jetë stimulues për trurin.
Pra, problemi nuk janë ekranet në vetvete, por përdorimi pasiv dhe i gjatë pa angazhim.
CNN: Sa i rëndësishëm është aktiviteti fizik krahasuar me atë mendor?
Dr. Wen: Të dy janë shumë të rëndësishëm. Aktiviteti fizik dihet që përmirëson shëndetin e trurit, por ky studim tregon se edhe aktiviteti mendor gjatë kohës së ulur ka rëndësi. Kombinimi i të dyjave jep përfitimin më të madh.
CNN: Cili është mesazhi kryesor?
Dr. Wen: Zgjedhjet e vogla të përditshme kanë rëndësi. Mundohu të reduktosh kohën në aktivitete pasive dhe ta zëvendësosh me aktivitete që angazhojnë trurin.
Në të njëjtën kohë, mos harro që shëndeti i trurit lidhet me stilin e jetesës në tërësi: aktivitet fizik, ushqim i shëndetshëm, gjumë i mirë dhe shmangie e duhanit. Kombinimi i këtyre zakoneve me kalimin e viteve ndihmon në ruajtjen e funksionit kognitiv./ CNN
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje