.png)
Taksat e ulëta, të cilat nuk janë në përputhje me inflacionin, janë joefektive në uljen e konsumit të alkoolit ose pijeve me sheqer, paralajmëron Organizata Botërore e Shëndetësisë.
Sipas raportit të fundit të OBSH-së, qeveritë duhet të rrisin taksat mbi pijet me sheqer dhe alkoolin për të ulur shkallën në rritje të obezitetit, diabetit, sëmundjeve të zemrës, kancerit dhe lëndimeve.
Në dy raporte të publikuara të martën, OBSH paralajmëroi se taksat e ulëta që nuk janë në përputhje me inflacionin po i lejojnë këto produkte të mbeten të përballueshme, ndërsa sistemet shëndetësore përpiqen të përballojnë sëmundjet që mund të parandalohen.
Taksa mbi alkoolin dhe pijet e ëmbëlsuara me sheqer janë një nga mjetet më efektive që qeveritë kanë për të ulur konsumin, argumenton OBSH, sepse çmimet më të larta mund të ulin, vonojnë ose edhe parandalojnë plotësisht konsumin e alkoolit dhe sheqerit.
“Taksa mbi shëndetin është një nga mjetet më të forta që kemi për të promovuar shëndetin dhe për të parandaluar sëmundjet”, tha Tedros Adhanom Ghebreyesus, drejtori i përgjithshëm i OBSH-së.
“Duke rritur taksat mbi produkte si duhani, pijet me sheqer dhe alkooli, qeveritë mund të zvogëlojnë konsumin e dëmshëm dhe të zhbllokojnë fonde për shërbime jetësore shëndetësore.”
Raportet vijnë ndërsa OBSH-ja u kërkon vendeve të rrisin dhe ridizajnojnë taksat si pjesë e iniciativës së saj të re, e cila synon të rrisë çmimet reale të duhanit, alkoolit dhe pijeve me sheqer deri në vitin 2035.
Gjetjet bazohen në një analizë të çmimeve dhe niveleve të taksave për birrën, pijet alkoolike dhe pijet e ëmbëlsuara me sheqer në më shumë se 150 vende në vitin 2024, së bashku me një rishikim të politikave tatimore në rreth 180 vende. OBSH-ja gjithashtu krahasoi të dhënat e vitit 2024 me shifrat nga viti 2022 për të ndjekur ndryshimet me kalimin e kohës.
Birra dhe pijet alkoolike po bëhen më të përballueshme pavarësisht taksave
Konsumi i alkoolit është një nga rreziqet kryesore në mbarë botën për mbi 200 gjendje shëndetësore, të tilla si kanceri dhe shumë probleme sjelljeje, duke përfshirë depresionin, ankthin dhe çrregullimet e përdorimit të alkoolit. Mbi 2.6 milionë njerëz vdesin nga gjendje të lidhura me alkoolin çdo vit, tha OBSH-ja.
Më shumë se 160 vende i tatojnë pijet alkoolike, ose bazuar në çmimin e pijes ose në përmbajtjen e saj të alkoolit. Në disa vende, alkooli është gjithashtu subjekt i taksave të përgjithshme të shitjes që rrisin çmimet e të gjitha mallrave.
Megjithatë, OBSH zbuloi se birra dhe pijet alkoolike ose janë bërë më të përballueshme ose kanë mbetur në të njëjtin çmim që nga viti 2022, sepse normat e taksave nuk përshtaten rregullisht për të qenë në përputhje me inflacionin.
Më pak se një në katër vende me taksa mbi alkoolin përditësojnë rregullisht normat e tyre të taksave, kështu që inflacioni zvogëlon ndikimin e tyre dhe e bën alkoolin më të lirë me kalimin e kohës.
Në nivel global, birra tatohet me një normë mesatare prej 14 për qind të çmimit të saj total, ndërsa pijet alkoolike tatohen me 22.5 për qind. Një birrë tipike prej 330 mililitrash (ml) kushton 2.10 euro, dhe vetëm 0.44 euro nga kjo shumë tatohet. Një shishe pijesh alkoolike prej 750 ml kushton mesatarisht 19.28 euro, me 5.48 euro që taksohen.
Të paktën 25 vende në botë, kryesisht europiane, nuk e taksojnë verën, pavarësisht asaj që OBSH-ja e përshkroi si “pije që sjell rreziqe të qarta shëndetësore”, duke përfshirë një rrezik më të lartë të kancerit tek gratë që konsumojnë më shumë se 1.5 litra verë në javë.
OBSH-ja bën thirrje për taksa të bazuara në sheqer mbi pijet
Pijet e ëmbëlsuara me sheqer (SSB), siç janë pijet e gazuara ose lëngjet e frutave, rrisin rrezikun e obezitetit, kariesit të dhëmbëve dhe disa sëmundjeve kronike, siç janë kanceri, diabeti dhe problemet e zemrës, sipas zyrës së OBSH-së për Mesdheun Lindor.
Këto pije janë ndër burimet kryesore të marrjes së sheqerit në shumë vende dhe kanë pak ose aspak vlerë ushqyese, shtoi organizata.
Ndërsa 116 vende taksojnë disa pije me sheqer, siç janë pijet e gazuara dhe energjike, shumica nuk taksojnë produkte të tjera me shumë sheqer, duke përfshirë lëngjet e frutave, pijet me qumësht të ëmbëlsuar dhe kafetë dhe çajrat e përgatitur paraprakisht.
“Alkooli më i përballueshëm nxit dhunën, lëndimet dhe sëmundjet. Ndërsa industria përfiton, qytetarët shpesh mbajnë pasojat shëndetësore dhe shoqëria kostot ekonomike.”
Pijet me sheqer tatohen ose mbi çmimin e tyre të përgjithshëm ose mbi madhësinë e pijes, zbuloi analiza e OBSH-së.
Më pak se një në katër vende i taksojnë pijet bazuar në sasinë e sheqerit të shtuar, pavarësisht rekomandimeve të OBSH-së që taksat me bazë sheqeri janë më efektive, sepse do t’i inkurajonin klientët të kalonin në opsione me pak sheqer ose pa sheqer.
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
