Cilat janë të rejat e arkeologjisë në botë?

Gazeta “SI”- Zbulimet më të fundit arkeologjike nga Afrika dhe Evropa po pasurojnë ndjeshëm kuptimin tonë për evolucionin e njeriut dhe zhvillimin e shoqërive të hershme. Nga përdorimi i sofistikuar i helmeve bimore në gjueti, te prodhimi industrial romak dhe kërkimi i rrënjëve më të hershme të Homo sapiens, këto studime tregojnë një histori shumë më të thellë dhe komplekse të njerëzimit.

Gjuetia me shigjeta helmuese: një teknologji parahistorike e avancuar

Një studim i publikuar nga Live Science ka shtyrë ndjeshëm në kohë përdorimin e armëve me helm, duke treguar se njerëzit përdornin shigjeta helmuese që para rreth 60,000 vjetësh. Studiuesit analizuan pesë maja shigjetash kuarci të gjetura në strehën shkëmbore Umhlatuzana në Afrikën e Jugut, një vend i gërmuar për herë të parë në vitin 1985.

Analizat kimike zbuluan gjurmë të toksinave buphandrine dhe epibuphanisine, substanca që ka shumë gjasa të jenë nxjerrë nga bima Boophone disticha, e njohur edhe sot në Afrikën jugore si burim helmi për shigjeta. Helmi nuk kishte për qëllim vrasjen e menjëhershme të prenë, por dobësimin e saj, duke ulur kohën, rrezikun dhe energjinë e nevojshme për gjueti. Ky zbulim tregon jo vetëm njohuri të thella mbi bimët, por edhe planifikim, eksperimentim dhe transmetim të dijes brenda komuniteteve parahistorike.

Gjurmë të një industrie romake të panjohur në Anglinë veriore

Një tjetër zbulim domethënës vjen nga Anglia veriore, ku më shumë se 800 gurë mprehjeje të thyer janë zbuluar në brigjet e lumit Wear, rreth 10 milje në jug të Murit të Hadrianit. Sipas një raporti të The Guardian, zona nuk ishte identifikuar më parë si vend aktiviteti romak, çka e bën këtë gjetje veçanërisht të rëndësishme.

Arkeologu nënujor Gary Bankhead nga Universiteti i Durhamit shpjegon se vendndodhja ka shumë gjasa të ketë shërbyer si një qendër prodhimi. Guri ranor mendohet të jetë nxjerrë nga bregu verior i lumit dhe transportuar në bregun jugor më të sheshtë, ku përpunohej në gurë mprehjeje. Pasi përfundoheshin, këto vegla transportoheshin me anije lumore dhe detare drejt pjesëve të tjera të Britanisë Romake, duke dëshmuar për një ekonomi të organizuar dhe rrjete tregtare të zhvilluara.

Një hallkë e re në zinxhirin e evolucionit njerëzor

Zbulimi i tretë vjen nga Maroku dhe ka potencialin të ndryshojë mënyrën se si e kuptojmë origjinën e njerëzimit modern. Një ekip studiuesish marokenë dhe francezë ka identifikuar fosile 773,000-vjeçare që mund t’i përkasin paraardhësit të fundit të përbashkët të Homo sapiens, Neandertalëve dhe Denisovanëve.

Fosilet, të gjetura në një shpellë në guroren Thomas, përfshijnë nofulla të pjesshme, dhëmbë dhe rruaza, dhe shfaqin tipare të përziera mes Homo erectus dhe Homo antecessor. Sipas paleoantropologut Jean-Jacques Hublin, këto karakteristika mbështesin teorinë e një origjine të thellë afrikane për njerëzit modernë dhe kundërshtojnë idenë se Homo sapiens ka origjinë euroaziatike.

Zbulimi lidhet gjithashtu me gjetjet e mëparshme në Jebel Irhoud, ku janë zbuluar njerëz të hershëm modernë të datuar rreth 300,000 vjet më parë.

Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.