.png)
Në fillim të kësaj vere, një koleksion i sendeve personale të poetes Sylvia Plath doli në shitje në Sotheby’s.
Ai përfshinte letra intime dashurie, një gjilpërë, bizhuteri, albume fotografike familjare. Unazat u shitën për 38,000 dollarë, por ky ishte thjesht ndryshim në xhep në krahasim me artikullin më të kërkuar: letrat tarot të Plath. Fillimisht pritej të merrte midis 6,000 dollarë dhe 9,000 dollarë, përfundimisht shkoi për 206,886 dollarë.
Letrat Tarot ishin një dhuratë për ditëlindjen e sa të 24-të. Plath shkroi në ditarët e saj për dëshirën e saj për t’u përmirësuar në leximin e tarotit – por kjo luajti një rol të rëndësishëm edhe në artin e saj. Ajo i referohet praktikës në poezi.
Tarot ka qenë një muzë për shkrimtarë, artistë dhe stilistë të panumërt në punën e tyre – TS Eliot shkroi për “paketën e ligë të letrave” në The Waste Land, Salvador Dalí krijoi kuvertën e tij, ndërsa Andy Warhol bëri një film të Velvet Underground duke pasur letrat e tyre të lexuara.
Kohët e fundit, stilisti i kostumeve për filmin fantastiko-shkencor “Dune” zbuloi se letrat tarot ishin një burim frymëzimi.
Por letrat tarot nuk frymëzojnë vetëm artistë dhe stilistë – ata janë një formë e fuqishme arti më vete. Letrat tarot përgjatë 600 viteve të fundit kanë qenë të pranishme në historinë e artit, nga Italia e Rilindjes deri tek Art Nouveau dhe Art Deco, tek Pop Art dhe kolazh dixhital. Simbolet e tarotit janë përshtatur dhe transformuar qindra herë për të pasqyruar kohën dhe kulturën në të cilën janë krijuar. “Tarot është me të vërtetë ajo që ju bëni prej saj, dhe kjo është arsyeja pse është një medium kaq i mrekullueshëm për artistët”, thotë autorja dhe redaktorja Jessica Hundley për “BBC Culture”.
Hundley është redaktorja e një serie librash që eksplorojnë historinë vizuale të misterit. Titujt me peshë janë fokusuar në Astrologji dhe, në edicionin më të fundit të botuar, Witchcraft – por Hundley thotë se tarot ishte një fillim i natyrshëm për serinë. “Tarot ndihej si vendi i duhur për të filluar, sepse është një gjuhë krejtësisht vizuale, arketipale”, thotë ajo. “Ka të bëjë shumë me reagimin tonë intuitiv ndaj këtyre arketipave”.
Libri Tarot përmban më shumë se 500 imazhe, që përfshijnë gjashtë shekuj – dhe tregon se si artistë të ndryshëm kanë vënë vulën e tyre unike në tarot. Karta e Forcës, që simbolizon trimërinë në fatkeqësi, zakonisht mund të shfaqë një grua me një luan, por në varësi të artistit, ajo grua mund të jetë një luftëtare Aztec, Mbretëresha egjiptiane ose – në Tarotin e Fuqisë së Zezë 2015 – Tina Turner. Ajo mund të jetë duke përkëdhelur luanin, duke i hipur në shpinë ose duke e mbajtur nofullën e tij hapur. Mund të mos jetë fare një luan, por një ari i thinjur, ose një aligator. Megjithatë, të gjithë do të përcjellin një ndjenjë të forcës së brendshme për të kapërcyer pengesat. “Është vërtet emocionuese të shohësh se si njerëzit e kanë interpretuar dhe më pas e kanë ndryshuar plotësisht atë, por ekziston ende ai arketipi unifikues”, thotë Hundley.
Kartat më të vjetra të njohura ekzistuese tarot, datojnë në Italinë e shekullit të 15-të. Të krijuara për aristokratët, kartat janë të pikturuara me dorë, pjesë të ndërlikuara të artit, me figura që do të shndërroheshin në arketipe kryesore. Tarot filloi si një lojë sallonesh, dhe vetëm në shekullin e 18-të letrat u bënë një mjet për hamendësime.
Tarot më i famshëm dhe më me ndikim u krijua në vitin 1909.
Pamela Colman Smith shkroi në një letër se ishte “një punë e madhe për shumë pak para”, – por ilustrimet e saj të gjalla ishin çelësi për zgjerimin e tërheqjes së tarotit. “Unë mendoj se ka diçka në lidhje me kuptimin e saj intuitiv të këtyre arketipave dhe aftësinë e saj si një grafiste e mahnitshme”, thotë Hundley. “Ajo shkoi në Institutin Pratt dhe ishte shumë e aftë për artin komercial dhe posterat. Kështu që ajo kuptoi se si t’i përcillte ato në një mënyrë që ndihej shumë gjithëpërfshirëse, dhe i lejoi njerëzit e tjerë t’i kuptonin në një mënyrë që unë mendoj se ata ndoshta e kanë kuptuar”.
Sot, tarot po lulëzojnë. Ndërsa ka disa botues të specializuar tarot, vetë-publikimi dhe financimi i njerëzve e kanë bërë më të lehtë për çdo artist me një vizion të krijojë, duke çuar në një diversifikim të formës dhe qindra interpretime të ndryshme.
Ndërsa ikonografia e tarotit është diçka nga e cila çdokush mund të marrë kuptim, simbolet e tjera vizuale të okultizmit janë më të vështira për t’u deshifruar. Sidomos në magji, simbolet sekrete kanë luajtur gjithmonë një rol të rëndësishëm. “Fjala okult do të thotë e fshehur, dhe ideja e magjisë suaj të jetë shumë private dhe shumë personale është e rëndësishme për dy arsye”, thotë Pam Grossman, drejtuese e podcast-it “The Witch Wave” dhe bashkëredaktor i Taschen’s Witchcraft. “Sigurisht sepse nuk doni të persekutoheni për praktikimin e magjisë nga komuniteti juaj, por së dyti sepse ekziston një besim popullor që sa më pak të ndani magjinë tuaj, aq më shumë fuqi ka”.
Ndërsa disa simbole të lidhura me magjinë janë universale, të tjerat janë më unike. “Ato janë simbole magjike që ngarkohen me një lloj synimi për të ndryshuar apo manifestuar diçka në jetën e dikujt”, thotë ajo.
Artistët kanë qenë prej kohësh të magjepsur me simbolizmin ezoterik. Hilma af Klint, një pioniere e artit abstrakt dhe spiritualiste e përkushtuar, përdori shumë forma dhe simbole enigmatike në punën e saj.
Me këto elemente estetike, ndoshta nuk është çudi që magjia moderne ka gjetur një shtëpi në rrjetet sociale. Në TikTok, hashtagu #ËitchTok ka 20 miliardë shikime dhe përfshin lexime tarot, magji dhe mësime se si të krijoni.
Interesi për tarot dhe magjinë është rritur vazhdimisht gjatë viteve të fundit. “Unë mendoj se sa herë që jemi në momente kur ndihemi sikur nuk kemi kontroll ose ndihemi të pafuqishëm, ne tërhiqemi drejt mjeteve dhe sistemeve që mund të na ndihmojnë të ndihemi sikur kemi liri”, thotë Grossman. “Ne mund të mos jemi në gjendje të kontrollojmë pandeminë ose ndryshimin e klimës, por secili prej nesh ka fuqi në vetveten tonë dhe ne kemi aftësinë për të bërë ndryshime në jetën tonë dhe për t’u lidhur me diçka më të madhe se vetja jonë”.
Për një brez të mediave sociale që fokusohet më shumë te simbolet ka një tërheqje të natyrshme – edhe nëse jo të gjithë ata që i përdorin e kuptojnë kuptimin e tyre të vërtetë.
“Pra, sigurisht që ju keni njerëz që i përdorin këto simbole me shumë njohuri dhe qëllime, dhe më pas keni njerëz të tjerë që e veshin atë në një bluzë sepse mendojnë se duket bukur”.
Kuptimi i kontekstit kulturor dhe dhënia e vlerësimit është e rëndësishme, thotë Hundley. “Por unë mendoj se nëse lidheni me një imazh dhe ju pëlqen, ndonjëherë nuk duhet ta dini pse. Ka një magji vetëm në vlerësimin e estetikës. Ka një arsye pse lidhemi dhe ndoshta jo gjithmonë duhet të shkoni thellë dhe kuptoni se çfarë do të thotë”.
Kohët e fundit, gjetja e mënyrave të reja për të qenë krijues është e pashmangshme, sipas Grossman.
“Fakti që njerëzit përdorin teknologjinë si pjesë e zanatit të tyre të magjisë, mendoj se në fakt ndihmon në mbajtjen e magjisë gjallë dhe të rëndësishme, dhe ju e dini se kjo është bukuria e saj, që ajo përshtatet me moshën e saj”.
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
