.png)
Komiteti Nobel i dha Çmimin e Paqes 2021 Maria Ressa dhe Dmitry Muratov për përpjekjet e tyre për të mbrojtur lirinë e shprehjes, një parakusht për demokracinë dhe paqen e qëndrueshme.
Zgjedhja nga Komiteti Norvegjez i Nobelit u konsiderua gjerësisht si një surprizë. Znj. Ressa, nga Filipinet dhe Z. Muratov, nga Rusia, nuk ishin në listat e shkurtra të vëzhguesve për çmimin vjetor, një nga më prestigjiozët në botë.
Komiteti Nobel zgjodhi nga 329 kandidatë, një nga grupet më të mëdha në historinë 126-vjeçare të çmimit. Ndër ata që ishin konsideruar të preferuar për këtë vit përfshiheshin aktivistë të ndryshimit të klimës, disidentët politikë dhe shkencëtarët puna e të cilëve ndihmoi në luftimin e pandemisë Covid-19.
“Duke i dhënë Çmimin e Paqes dy gazetarëve të shquar shumë guximtarë, të cilët janë treguar të shkëlqyer në profesionin e tyre, vërtet ilustron se çfarë do të thotë të jesh gazetare dhe si ushtron lirinë e shprehjes edhe në rrethanat më të vështira dhe shkatërruese”, është shprehur Berit Reiss-Andersen, kryetare e Komitetit Norvegjez të Nobelit.
Deklarata e komisionit tha se “gazetaria e lirë, e pavarur dhe e bazuar në fakte shërben për të mbrojtur kundër abuzimit të pushtetit, gënjeshtrave dhe propagandës së luftës”.
Dmitry Muratov, sipas komitetit ka mbrojtur për dekada lirinë e fjalës në Rusi në kushte gjithnjë e më sfiduese. Në 1993, ai ishte një nga themeluesit e gazetës së pavarur “Novaja Gazeta”.
Gazetarët nga “Novaya Gazeta” janë përballur me dhunë dhe kërcënime dhe gjashtë janë vrarë duke përfshirë Anna Politkovskaya, e cila raportoi pa frikë për shkeljet e të drejtave të njeriut në Çeçeni dhe u qëllua për vdekje jashtë banesës së saj në 2006.
Gazeta ka raportuar për korrupsionin, mashtrimin elektoral, dhunën policore, veprimet ushtarake ruse dhe praninë e mercenarëve rusë në Siri, Afrikë dhe gjetkë.
Për gazetaren Maria Ressa, në deklaratë thuhej se ajo ekspozoi abuzimet me pushtetin, përdorimin e dhunës dhe “autoritarizmin në rritje në vendin e saj të lindjes, Filipinet”.
Ressa, 58 vjeç, është bashkëthemeluese dhe shefe ekzekutive e faqes së lajmeve “Rappler”.
Ajo më parë kaloi dy dekada në CNN që mbulonte Azinë Juglindore, para se të kthehej në shtëpi për të gjetur “Rappler” në 2011. Nën administrimin e Presidentit të Filipineve, Rodrigo Duterte, vetë Ressa dhe organizata e saj e lajmeve janë vënë në shënjestër në mënyrë të përsëritur përmes fushatave të ngacmimit në internet dhe akuzave penale, të cilat janë parë gjerësisht si të motivuara politikisht.
Në vitin 2020, çmimi i shkoi Programit Botëror të Ushqimit të OKB-së për rolin e tij në adresimin e krizave të furnizimit me ushqim dhe përpjekjen për të përmirësuar kushtet në zonat e konfliktit.
Agjencia ishte gjithashtu në krye të ballafaqimit me pasojat ekonomike të pandemisë në të gjithë botën dhe rritjen e urisë.
Çmimi është një medalje ari dhe një çmim prej 1.14 milion dollarë.
Ai u krijua me vullnetin e biznesmenit dhe shpikësit suedez, Alfred Nobel në vitin 1895 me qëllim të vënies në pah të njerëzve ose organizatave që punojnë për “vëllazërimin midis kombeve”, zvogëlimin e ushtrive të qëndrueshme dhe promovimin e “kongreseve të paqes”. Me kalimin e viteve, ato kritere janë interpretuar për të përfshirë edhe promovimin e të drejtave të njeriut.
Nobel dhuroi edhe çmime në fizikë, kimi, mjekësi dhe letërsi.
Ndryshe nga çmimet e tjera që zgjidhen dhe jepen në Suedi, Nobeli zgjodhi një komitet norvegjez, të zgjedhur nga parlamenti i atij vendi, për të administruar çmimin e paqes.
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
