Kriza në zinxhirin e furnizimit botëror që ishte menduar të ishte e përkohshme duket se do të zgjasë edhe vitin e ardhshëm pasi varianti Delta i Covid-19, po rrit prodhimtarinë e fabrikavë në Azi dhe po dëmton transportin, duke tronditur ekonominë botërore.
Prodhuesit të përballur me mungesën e lëndës së pare dhe rritjen e kostos për të, po “luftojnë” për të gjetur vend në anije për to duke bërë që eksportuesit të rrisin çmimet ose të anulojnë komplet dërgesat.
“Ne nuk mund të marrim produkte mjaftueshëm, nuk mund të marrim kontejnerë, kostot janë rritur jashtëzakonisht shumë”,- tha Christopher Tse, shefi ekzekutiv i Musical Electronics Ltd. me qendër në Hong Kong, i cili prodhon altoparlantët Bluetooth dhe Rubik Kube.
Tse tha se kostoja e magnetëve të përdorur në lodrën e kubit është rritur me rreth 50% që nga marsi, duke rritur koston e prodhimit me rreth 7%. “Unë nuk e di nëse mund të fitojmë para nga Kubat e Rubikut sepse çmimet ndryshojnë vazhdimisht.”
Misioni i Kinës për të shuar Covid-19 ka nënkuptuar që edhe një numër i vogël rastesh mund të shkaktojë ndërprerje të mëdha në tregti. Këtë muaj qeveria mbylli përkohësisht një pjesë të portit të tretë më të ngarkuar me kontejnerë në botë në Ningbo, për dy javë, pasi një punonjës i vetëm i dokut u zbulua se kishte variantin Delta. Në fillim të këtij viti, skelat në Shenzhen ngelën pezull pas një numri të vogël rastesh me Covid-19.
“Mbingarkesa e portit dhe mungesa e kapacitetit të transportit të kontejnerëve mund të zgjasë deri në tremujorin e katërt apo edhe në mesin e vitit 2022”,- tha Hsieh Huey-chuan, presidente e Tajvanit Evergreen Marine Corp., linja e shtatë më e madhe e kontejnerëve në botë.
“Nëse pandemia nuk mund të frenohet në mënyrë efektive, mbingarkesa e porteve mund të jetë normaliteti i ri.”
Kostoja e dërgimit të një kontejneri nga Azia në Europë është rreth 10 herë më e lartë se në maj 2020, ndërsa kostoja nga Shangai në Los Anxhelos është rritur më shumë se gjashtëfish, sipas Indeksit të Drewry World Container Index. Zinxhiri global i furnizimit është bërë aq i brishtë sa që një aksident i vetëm, i vogël “lehtë mund të komplikojë efektet e tij”.
Tarifat më të larta të mallrave dhe çmimet e gjysmëpërçuesve mund të ushqejnë inflacionin. Përveç kësaj, prodhuesit përfshirë Giant Manufacturing Co të Tajvanit, prodhuesi më i madh i biçikletave në botë, thonë se do të rrisin çmimet për të pasqyruar rritjen e kostove.
Në SHBA, parashikuesit kanë ulur parashikimet e rritjes për këtë vit dhe kanë ngritur pritjet e inflacionit në vitin 2022. Krahasuar me një vit më parë, indeksi i çmimeve të shpenzimeve të konsumit personal tani pritet të rritet 4% në tremujorin e tretë dhe 4.1% në të katërtin, dyfishi i objektivit të Bankës Federale prej 2%.
Prodhuesi i makinerive të kafesë me qendër në Hong Kong, Eric Chan, nuk e sheh krizën duke u lehtësuar për disa muaj.
“Ne po ruajmë lëndë të parë për ta përdorur deri në një vit sepse nëse na mungon një komponent, ne nuk mund t’i prodhojmë produktet”,- tha Chan, shefi ekzekutiv i Toën Ray Holdings Ltd.
Përhapja e variantit Delta, veçanërisht në Azinë Juglindore, po e bën të vështirë për shumë fabrika të funksionojnë. Në Vietnam, prodhuesi i dytë më i madh në botë i këpucëve dhe veshjeve, qeveria ka urdhëruar prodhuesit të lejojnë punonjësit të flenë në fabrikat e tyre për t’u përpjekur të mbajnë eksportet në lëvizje.
Edhe Toyota Motor Corp, kompani e fuqishme, është prekur. Prodhuesi i automjeteve paralajmëroi këtë muaj se do të pezullojë prodhimin në 14 fabrika në të gjithë Japoninë dhe do të zvogëlojë prodhimin me 40% për shkak të ndërprerjeve të furnizimit, përfshirë mungesat e çipave.
Në anën tjetër të planetit, kompanitë në Mbretërinë e Bashkuar po përballen me nivele rekord të ulëta të aksioneve dhe çmimet e shitjes me pakicë po rriten me ritmin më të shpejtë që nga Nëntori 2017.
Rimëkëmbja e Gjermanisë është gjithashtu nën kërcënim. Treguesi i besimit të biznesit në ekonominë më të madhe të Europës, ra me më shumë sesa kishin parashikuar ekonomistët me rënien e fajësuar pjesërisht në mungesat e metaleve, produkteve plastike dhe gjysmëpërçuesve, ndër mallrat e tjera.
Shitësit e mëdhenj me pakicë kanë tendencë të kenë kontrata afatgjata me linjat e kontejnerëve, por prodhimi aziatik mbështetet në rrjetet e dhjetëra mijëra prodhuesve të vegjël dhe të mesëm, të cilët shpesh organizojnë transportin përmes firmave logjistike dhe përcjellësve të mallrave. Ata nga ana e tyre kanë qenë duke luftuar për të siguruar produkte për klientët ndërsa pronarët e anijeve u shesin ofertuesve më të lartë.
Rreth 60% deri në 70% të marrëveshjeve të transportit detar në rrugën Azi-Amerikë bëhen përmes marrëveshjeve vendase ose afatshkurtra, sipas Michael Ëang, një analist në President Capital Management Corp. Ai tha se çmimet e stilit të ankandit mund të vazhdojnë deri në Vitin e Ri Kinez në shkurt 2022.
Blerësit jaën dakord. Në Gjermani, më shumë se gjysma e 3.000 firmave të anketuara nga Shoqata e Dhomave Gjermane të Industrisë dhe Tregtisë prisnin që problemet e përhapura të zinxhirit të furnizimit të vazhdonin edhe vitin e ardhshëm.
‘Pa Zgjidhje’
“Tani linjat e kontejnerëve nuk nënshkruajnë marrëveshje afatgjata dhe shumica e marrëveshjeve bëhen me çmime të drejtpërdrejta,” tha Jason Lo, CEO i prodhuesit të pajisjeve të palestrës në Tajvan, Johnson Health Tech Co. Ai tha se ishte duke u bërë e pamundur të vlerësohen kostot e transportit dhe të bëhet planifikim financiar, por “ne nuk kemi zgjidhje”.
Ndërsa fabrikat po kufizohen, prodhuesit detyrohen të luajnë “telefon i prishur”, duke kaluar lëndët e para nga një vend në tjetrin. Disa u janë drejtuar materialeve që transporton nga ajri siç është lëkura e fabrikave, për të mbajtur linjat e prodhimit aktive.
Ndërkohë, Luen Thai’s Tan, i cili është gjithashtu Nënkryetar i Federatës së Industrive të Hong Kongut, po përpiqet të kuptojë se si do të mbushë shfaqjet festive në kohë për Krishtlindje. “Uroj që kur blerësit të shohin produktin tonë, ata do t’i japin një puthje kur t’a kuptojnë se sa e vështirë ishte vetëm të sillej atë në raft.”
Burimi: Bloomberg/ Përshtati: Gazeta “Si”
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
