.png)
Gratë përbëjnë pjesën më të madhe të fuqisë punëtore në sektorin e shëndetësisë dhe kujdesit në Evropë, por pavarësisht kësaj ato fitojnë mesatarisht 19% më pak në orë sesa burrat. Kjo është një nga gjetjet kryesore të një raporti të ri të Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH), i cili ngre shqetësime për vazhdimësinë e pabarazive gjinore në këtë sektor.
Sektori i shëndetësisë dhe kujdesit është ndër punëdhënësit më të mëdhenj në Rajonin Evropian të OBSH-së dhe është, në veçanti, sektori që punëson numrin më të madh të grave. Sipas raportit, gratë përbëjnë rreth 77% të fuqisë punëtore në shëndetësi, ndërsa në sektorët e tjerë të ekonomisë, të marrë së bashku, pjesëmarrja e tyre është rreth 45%.
Megjithatë, prania e madhe e grave në këtë sektor nuk reflektohet në mënyrë të njëjtë në nivelet më të larta të të ardhurave. Gratë përbëjnë vetëm 55% të punonjësve që ndodhen në kategoritë me pagat më të larta.
“Gratë përbëjnë shumicën e njerëzve që mbajnë në funksion sistemet shëndetësore të Evropës, por megjithatë vazhdojnë të paguhen më pak se burrat që punojnë në të njëjtin sektor”, tha Natasha Azzopardi Muscat, drejtoreshë e Divizionit për Sistemet Shëndetësore në OBSH Evropë. Sipas saj, diferenca në paga bëhet edhe më e dukshme gjatë zhvillimit të karrierës.
Hendeku gjinor i pagave, i cili përfaqëson ndryshimin mes pagave mesatare të burrave dhe grave që punojnë me pagesë, nuk është i njëjtë në të gjitha nivelet e të ardhurave. Raporti tregon se diferenca është më e vogël te punonjësit me pagat më të ulëta, ku arrin rreth 2%, ndërsa në nivelet më të larta të shpërndarjes së pagave kalon 22%.
Raporti thekson gjithashtu rëndësinë e veçantë që sektori i shëndetësisë ka për punësimin e grave. Pothuajse 17% e të gjitha grave të punësuara punojnë në sektorin e shëndetësisë dhe kujdesit, ndërsa për burrat kjo përqindje është vetëm rreth 5%.
Këto të dhëna janë në përputhje me një prirje më të gjerë të vërejtur në tregun evropian të punës, ku pabarazitë gjinore vazhdojnë të jenë të pranishme dhe bëhen më të theksuara në pozicionet me paga dhe përgjegjësi më të larta.
Edhe në nivel global situata është e ngjashme. Në sektorin e shëndetësisë në mbarë botën, gratë fitojnë mesatarisht 24% më pak se burrat. Sipas OBSH-së, ky hendek është më i madh se ai që vërehet në shumë sektorë të tjerë të ekonomisë.
Çfarë e shkakton hendekun e pagave?
Autorët e raportit theksojnë se një pjesë e diferencës në paga mund të lidhet me disa karakteristika të ndryshme të punonjësve dhe vendeve të punës. Ndër faktorët e marrë në shqyrtim janë mosha, niveli i arsimimit, sektori ku punojnë, pra publik apo privat, si dhe nëse punësimi është me kohë të plotë apo të pjesshme.
Kur të dhënat përshtaten duke marrë parasysh këta katër faktorë, hendeku mes pagave për orë zvogëlohet ndjeshëm, nga 19% në rreth 6%. Ndërkohë, diferenca në pagën mujore bie nga 28% në rreth 10%.
Megjithatë, edhe pas marrjes në konsideratë të këtyre elementeve, një pjesë e konsiderueshme e diferencës mbetet e pashpjeguar. Të dhënat e analizuara nuk arrijnë të përcaktojnë se cili faktor konkret është përgjegjës për pjesën e mbetur të hendekut.
“Pjesa më e madhe e kësaj diference nuk shpjegohet thjesht nga fakti se gratë punojnë më pak orë, janë më të reja apo janë të përqendruara në pjesë të caktuara të sektorit”, tha Azzopardi Muscat. Sipas saj, faktorët si mosha, arsimi, orari i punës dhe lloji i punësimit shpjegojnë vetëm një pjesë të hendekut.
OBSH argumenton se rezultatet mund të lidhen me faktorë më të thellë strukturorë. Mes tyre përmenden nënvlerësimi i punës së kujdesit, ndarja profesionale sipas gjinisë dhe diskriminimi i mundshëm në mënyrën se si përcaktohen pagat.
Një nga modelet e identifikuara në raport është se profesionet ku gratë përbëjnë shumicën e punonjësve kanë tendencë të kenë paga më të ulëta. Kjo prirje vërehet në pozicionet drejtuese, profesionale dhe teknike.
Për shembull, në pozicionet drejtuese në sektorin e shëndetësisë dhe kujdesit punojnë më shumë gra sesa në role të ngjashme drejtuese në sektorë të tjerë. Megjithatë, edhe në këto pozicione paga mesatare është më e ulët. Në shëndetësi ajo arrin rreth 22 euro në orë, krahasuar me 24,70 euro për role të krahasueshme në sektorë të tjerë.
Pasojat më të gjera të hendekut gjinor
Sipas OBSH, diferenca gjinore në paga mbetet një prej formave më të qëndrueshme të pabarazisë në tregun e punës. Duke qenë se sektori i shëndetësisë dhe kujdesit punëson një numër shumë të madh grash, ndikimi i kësaj pabarazie mund të jetë i rëndësishëm si në aspektin ekonomik, ashtu edhe në atë social.
Një pagë më e ulët gjatë viteve të punës mund të nënkuptojë të ardhura më të vogla gjatë gjithë jetës dhe pensione më të ulëta. Sipas raportit, kjo mund të rrisë gjithashtu rrezikun e varfërisë për gratë, të kufizojë përfitimet ekonomike nga arsimi dhe të ndikojë negativisht në rritjen e qëndrueshme ekonomike.
“Kjo nënkupton pensione më të ulëta, më pak siguri financiare në moshën e madhe dhe rrezik më të lartë të varfërisë për gratë që kanë kaluar një pjesë të madhe të jetës së tyre profesionale duke u kujdesur për të tjerët”, u shpreh Azzopardi Muscat.
Ajo theksoi gjithashtu se diferencat në paga nuk duhet të shihen thjesht si pasojë e ndryshimeve në kualifikime apo në orarin e punës. Sipas saj, mënyra se si vlerësohet dhe shpërblehet puna në sektorin e kujdesit luan një rol të rëndësishëm në këtë problem.
OBSH e konsideron ngushtimin e hendekut gjinor në paga jo vetëm si një çështje barazie, por edhe si një investim në një sistem shëndetësor më të qëndrueshëm. Një fuqi punëtore shëndetësore ku gratë përbëjnë shumicën, por nuk përfitojnë në mënyrë të barabartë nga të ardhurat dhe mundësitë profesionale, mund të përballet me pasoja afatgjata.
Për të adresuar këtë situatë, OBSH-ja rekomandon një sërë masash, duke përfshirë rritjen e transparencës së pagave, krijimin e mundësive më të mëdha për gratë në pozicionet vendimmarrëse dhe trajtimin e normave e stereotipeve gjinore që ndikojnë në vlerësimin e profesioneve dhe në përcaktimin e pagave.
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje