.png)
Bashkimi Evropian po përgatit reformën më të rëndësishme të politikës së taksimit të duhanit në një dekadë, me synimin për të ulur ndjeshëm konsumin e cigareve dhe produkteve të reja të nikotinës. Komisioni Evropian propozon rritje të taksave për cigaret dhe vendosjen për herë të parë të taksave minimale në nivel BE-je për cigaret elektronike, produktet e duhanit të ngrohur dhe qeset e nikotinës.
Nisma lidhet me objektivin e BE-së për krijimin e një “Brezi pa Duhan” deri në vitin 2040, ku më pak se 5% e popullsisë do të jetë duhanpirëse. Megjithatë, Brukseli nuk ka kompetencë për të ndaluar pirjen e duhanit në të gjithë BE-në, pasi politikat shëndetësore mbeten kryesisht në duart e shteteve anëtare. Për këtë arsye, BE-ja po përdor taksat dhe rregullat e tregut si instrumentet kryesore për të kufizuar konsumin.
Cigaret tradicionale në rënie, por nikotina po ndryshon formë
Rreth një në katër evropianë vazhdon të pijë duhan ose të përdorë rregullisht produkte të duhanit. Në BE shiten rreth 300 miliardë cigare në vit, ndërsa normat e pirjes ndryshojnë ndjeshëm nga një shtet në tjetrin.
Bullgaria, Greqia dhe Kroacia janë ndër vendet me nivelet më të larta të konsumit, ndërsa Suedia raporton një nga normat më të ulëta. Në përgjithësi, vendet e Evropës Lindore dhe Jugore kanë përqindje më të larta të duhanpirësve sesa vendet e Evropës Veriore dhe Perëndimore.
Ndërkohë, brezat e rinj po orientohen gjithnjë e më shumë drejt cigareve elektronike, produkteve të duhanit të ngrohur si IQOS dhe qeseve të nikotinës. Këto produkte konsiderohen përgjithësisht më pak të dëmshme se cigaret tradicionale, por nuk janë pa rrezik dhe nikotina mbetet substancë që krijon varësi.
Sipas të dhënave të përmendura në material, rreth 11.6% e adoleshentëve 13–15 vjeç në rajonin evropian përdorin produkte të tilla. Ekspertët paralajmërojnë se aromat tërheqëse, marketingu në rrjetet sociale dhe imazhi i produkteve si “moderne” apo “më të pastra” mund të nxisin përdorimin te të rinjtë.
Çfarë parashikon reforma?
Propozimi i Komisionit Evropian parashikon një rritje të ndjeshme të taksës minimale të akcizës për cigaret standarde, deri në 139%. Për herë të parë do të vendosen gjithashtu nivele minimale taksimi në të gjithë BE-në për cigaret elektronike, duhanin e ngrohur dhe qeset e nikotinës.
Komisioni synon gjithashtu të përfshijë duhanin e papërpunuar në sistemin elektronik të gjurmimit të BE-së, me qëllim luftimin e tregtisë së paligjshme dhe evazionit fiskal.
Nëse reforma miratohet, konsumatorët do të përballen me çmime më të larta për një gamë të gjerë produktesh të nikotinës. Logjika e Brukselit është e thjeshtë: duke i bërë këto produkte më të shtrenjta, veçanërisht për të rinjtë, konsumi pritet të bjerë.
Parlamenti e kundërshtoi, por procesi vazhdon
Komisioni e paraqiti propozimin në korrik 2025. Në qershor 2026, Parlamenti Evropian nuk arriti të miratojë një qëndrim formal mbi dosjen, pasi një tekst kompromisi nuk siguroi mbështetjen e nevojshme.
Megjithatë, kjo nuk e ndal procesin. Për shkak se bëhet fjalë për legjislacion fiskal, vendimi përfundimtar i takon Këshillit të BE-së dhe kërkon unanimitetin e të 27 shteteve anëtare.
Në të njëjtën kohë, disa vende kanë ndërmarrë masa më të ashpra në nivel kombëtar. Belgjika dhe Franca kanë ndaluar cigaret elektronike njëpërdorimshe, ndërsa Holanda ka kufizuar fort aromat e produkteve për avullim. Franca ka zgjeruar gjithashtu kufizimet për pirjen e duhanit në hapësira publike.
A mund ta arrijë BE-ja “Brezi pa Duhan”?
Reforma e re synon të mbyllë boshllëqet e krijuara nga ligjet e vjetra, të cilat u hartuan kryesisht për cigaret tradicionale. Ndërsa këto rregulla kanë kontribuar në uljen e përqindjes së duhanpirësve të rritur, produktet e reja të nikotinës kanë krijuar një treg të ri që kërkon rregullim.
Ekspertët e shëndetit publik argumentojnë se vonesat në forcimin e masave kundër duhanit mund të sjellin miliona raste të reja të varësisë dhe sëmundjeve të parandalueshme.
Prandaj, BE-ja nuk po propozon një ndalim të drejtpërdrejtë të cigareve. Strategjia është që ato dhe produktet e tjera të nikotinës të bëhen më të shtrenjta, më pak tërheqëse dhe më të kontrolluara. Nëse 27 shtetet anëtare arrijnë një marrëveshje, reforma mund të shënojë një hap të rëndësishëm drejt objektivit të BE-së për një Evropë me më pak se 5% duhanpirës deri në vitin 2040.
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje