.png)
Kupa e Botës 2026 pritet të jetë eventi më i madh i basteve sportive në histori. Sipas vlerësimeve, rreth 50 miliardë dollarë do të vihen në lojë në nivel global gjatë turneut, ku do të marrin pjesë 48 skuadra dhe do të zhvillohen 104 ndeshje në 39 ditë.
Në Shtetet e Bashkuara, oraret e ndeshjeve do të favorizojnë bastet live, ndërsa rreth 90% e amerikanëve që planifikojnë të vendosin baste gjatë Kupës së Botës do ta bëjnë këtë për herë të parë në një Botëror.
Muaji i Kupës së Botës përkon gjithashtu me finale të rëndësishme sportive si NBA Finals, Stanley Cup dhe US Open në golf, duke krijuar një periudhë rekord për kompanitë e basteve sportive, veçanërisht për dy gjigantët amerikanë FanDuel dhe DraftKings.
Megjithatë, përtej këtij momenti të artë, e ardhmja e industrisë së basteve sportive paraqitet më e pasigurt. Pasi shumica e shteteve amerikane kanë legalizuar tashmë bastet sportive, ritmi i rritjes ka filluar të ngadalësohet. Në tremujorin e parë të vitit 2026, vlera totale e basteve sportive në SHBA ra me 3.1% krahasuar me të njëjtën periudhë të një viti më parë.
Ky ngadalësim është reflektuar edhe në tregjet financiare. DraftKings ka humbur 27% të vlerës së aksioneve që nga fillimi i vitit, ndërsa kompania mëmë e FanDuel, Flutter Entertainment, ka pësuar një rënie edhe më të fortë.
Industria po përballet gjithashtu me një sfidë të re: tregjet e parashikimeve (prediction markets), platforma si Kalshi dhe Polymarket, të cilat u lejojnë përdoruesve të vendosin baste mbi rezultate sportive, politike dhe ekonomike në nivel kombëtar, pavarësisht kufizimeve të ligjeve shtetërore.
Kalshi ka raportuar një rritje spektakolare të aktivitetit, me kontrata me vlerë 14.8 miliardë dollarë të tregtuara vetëm në muajin prill, një rritje prej mbi 3.000% krahasuar me një vit më parë. Për të mbajtur të angazhuar bastvënësit, kompanitë e basteve po shpenzojnë rreth 700 milionë dollarë në vit për reklama televizive.
Por inflacioni dhe taksat më të larta federale mbi fitimet nga bastet po ulin fuqinë blerëse të lojtarëve, ndërsa publiku po tregon shenja lodhjeje nga bastet, në një kohë kur po shtohen shqetësimet për shëndetin publik dhe integritetin e sportit.
Ndryshimet në qëndrimin e publikut po sjellin një rritje të skepticizmit edhe nga ligjvënësit, të cilët po duken më të gatshëm të ndërhyjnë ndaj industrisë. Në mars, një përpjekje për të legalizuar bastet sportive në Gjeorgji dështoi në parlamentin e shtetit. Ndërkohë, Senati i Kolorados miratoi një projektligj që ndalon depozitat me kartë krediti në platformat e basteve, si dhe kufizon reklamat.
“Historikisht, një shtet nuk do të rihapte kurrë një ligj për lojërat e fatit,” thotë analisti i industrisë Steve Ruddock. “Papritur, kjo nuk është më një tabu.”
Në total, tetë shtete kanë rritur taksat mbi bastet sportive që nga viti 2023, ndërsa pesë shtete kanë vendosur kufizime për zbritjet fiskale që kompanitë mund të marrin për shpenzimet promocionale.
Ndikimi tashmë po ndihet nga kompanitë e basteve. Illinois ka vendosur një taksë të re që mund të arrijë deri në 40% të të ardhurave nga bastet sportive, përveç një takse shtesë prej 10.25% në qytetin e Çikagos. Muajin e fundit, DraftKings mbylli pikën fizike të basteve që operonte në stadiumin Wrigley Field.
Jonathan Cohen, drejtues i politikave për bastet sportive në American Institute for Boys and Men, thotë se shumica e amerikanëve nuk kanë kërkuar kurrë një zgjerim kaq të madh të basteve sportive. “Nuk ka pasur një mandat publik,” thotë ai, duke theksuar se legalizimi u shty përpara nga vendimi i Gjykatës së Lartë në 2018 dhe nga nevoja e shteteve për të ardhura gjatë pandemisë COVID-19.
“Kjo është tipike për mënyrën amerikane të veprimit: legalizohet menjëherë forma më agresive e një produkti dhe vetëm më vonë përballen pasojat negative,” shton Cohen. Ai paralajmëron se varësia nga lojërat e fatit lidhet me rrezik më të lartë për vetëvrasje krahasuar me varësi të tjera, dhe studimet tregojnë se legalizimi i basteve sportive lidhet edhe me rritje të rasteve të abuzimit ndaj fëmijëve.
Infrastruktura e shëndetit publik për trajtimin e varësisë nga bixhozi mbetet e pafinancuar dhe e paorganizuar mirë.
“Ndërsa institucionet tona të shëndetit publik po fillojnë të flasin për ndikimin real te fëmijët dhe familjet, kjo po zgjon edhe publikun e gjerë,” thotë David Mahan, drejtor politikash në Center for Christian Virtue, një organizatë në Ohio që po udhëheq përpjekjet për reformimin e basteve sportive në atë shtet.
Shumë rregullatorë shtetërorë tashmë kërkojnë që kompanitë të përfshijnë funksione të quajtura “bast i përgjegjshëm”, por ligjvënësit në të gjithë SHBA-në po shqyrtojnë masa të tjera për të adresuar shqetësimet e shëndetit publik.
Sipas Nigel Eccles, bashkëthemelues i FanDuel, këto masa “në parim mbështeten nga industria, por ato kanë ndikim negativ në të ardhura.” Ai shton se “askush në industri nuk dëshiron lojtarë problematikë, por në praktikë këto rregulla shpesh janë shumë ndëshkuese.”
Megjithatë, Cohen beson se varësia nga lojërat e fatit nuk do të jetë faktori kryesor që do të ndryshojë rregullat e industrisë. Sipas tij, shqetësimi më i madh lidhet me vetë integritetin e sportit.
Ligat sportive dikur besonin se legalizimi i basteve do të dëmtonte ndershmërinë e garave. “Pasuritë më të çmuara që kemi si ligë futbolli janë reputacioni ynë për integritet dhe integriteti i lojërave tona,” kishte thënë në vitin 1990 komisioneri i NFL-së, Paul Tagliabue, gjatë një seance në Kongresin amerikan për bastet sportive.
Tridhjetë e katër vjet më vonë, Super Bowl LVIII u zhvillua në Las Vegas.
Në Illinois, normat e reja të taksimit mund të arrijnë deri në 40% të të ardhurave nga bastet sportive. Si pasojë, DraftKings mbylli së fundmi pikën e saj fizike të basteve në stadiumin Wrigley Field të Çikagos.
Një tjetër problem madhor është varësia ndaj lojërave të fatit. Ekspertët paralajmërojnë se legalizimi i basteve sportive është shoqëruar me pasoja sociale, përfshirë rritjen e rasteve të varësisë dhe problemeve familjare. Studime të ndryshme kanë lidhur zgjerimin e basteve sportive me rritjen e rasteve të abuzimit ndaj fëmijëve dhe me rreziqe më të larta për vetëvrasje te personat me varësi nga bixhozi.
Paralelisht, po shtohen shqetësimet për integritetin e sportit. Sondazhet tregojnë se gjysma e amerikanëve besojnë se sportistët profesionistë ndryshojnë ndonjëherë performancën e tyre për të ndikuar rezultatet e basteve.
Skandale të fundit që lidhen me akuza për manipulim ndeshjesh dhe ryshfete në basketboll dhe baseball kanë rritur frikën se zgjerimi i basteve po cenon besueshmërinë e garave sportive.
Një pjesë e debatit fokusohet te të ashtuquajturat “prop bets”, bastet mbi performancën individuale të lojtarëve. Kritikët argumentojnë se këto baste krijojnë më shumë mundësi për manipulime dhe presion ndaj sportistëve.
Ndërkohë, kompanitë e tregjeve të parashikimit po fitojnë terren, sidomos në shtete si Teksasi dhe Kalifornia, ku bastet sportive tradicionale mbeten të paligjshme. Në këto zona, tregjet e parashikimit janë bërë alternativa kryesore për ata që duan të vënë baste.
Për të mbetur konkurrues, edhe DraftKings dhe FanDuel kanë nisur të krijojnë platformat e tyre të tregjeve të parashikimit, megjithëse drejtuesit e industrisë e pranojnë se kjo po ushton presion mbi fitimet.
Rritja e tregjeve kryesore të parashikimit, Kalshi dhe Polymarket, ka qenë marramendëse. Kalshi regjistroi një rekord prej 14.8 miliardë dollarësh kontrata të tregtuara gjatë muajit prill, një rritje prej rreth 3,100% krahasuar me një vit më parë.
Sipas Nigel Eccles, bashkëthemelues i FanDuel, tregjet e parashikimit kanë arritur të tërheqin një kategori përdoruesish me mentalitet investitori. “Ato i drejtohen tipit të personit që nuk do të luante blackjack, sepse e konsideron atë një lojë humbëse”, thotë ai.
Megjithëse shumica e kontratave lidhen me sportin, janë tregjet mbi politikën, kulturën dhe biznesin ato që kanë tërhequr më shumë vëmendjen e publikut.
Jonathan Cohen argumenton se tregjet e parashikimit kanë hapur plotësisht “Kutinë e Pandorës” së basteve në Amerikë. Sipas tij, një person që nuk interesohet për sportin dhe nuk shqetësohet nga bastet mbi ndeshjet e bejsbollit, mund të ketë një qasje krejt tjetër kur bëhet fjalë për baste mbi luftërat, zgjedhjet apo ngjarje të tjera me ndikim të madh shoqëror.
Në muajin maj, një seancë dëgjimore në Senatin amerikan, e cila fillimisht synonte të diskutonte integritetin në sport, u shndërrua në një debat të ashpër mbi tregjet e parashikimit. Pak javë më parë, Komiteti i Mbikëqyrjes në Dhomën e Përfaqësuesve nisi një hetim mbi dyshimet për tregtim të brendshëm (insider trading) në platformat Kalshi dhe Polymarket.
“Kjo është si Perëndimi i Egër”, deklaroi kryetari i komitetit, kongresmeni James Comer.
Kalshi dhe Polymarket kanë referuar disa raste të dyshuara për tregtim të brendshëm pranë autoriteteve amerikane gjatë muajve të fundit.
Këto platforma të reja kanë tronditur si Wall Street-in ashtu edhe industrinë tradicionale të lojërave të fatit. Vlerësimet e tyre para daljes në bursë tashmë tejkalojnë kapitalizimin aktual të tregut të kompanive Flutter dhe DraftKings.
Kontratat e ngjarjeve që ofrojnë tregjet e parashikimit ngjajnë shumë me bastet sportive tradicionale, por kanë një avantazh të rëndësishëm: ato rregullohen në nivel federal, nuk i nënshtrohen taksave shtetërore dhe janë të disponueshme në të gjithë SHBA-në për çdo person mbi moshën 18 vjeç.
Polymarket ka gjithashtu një marrëveshje për shkëmbimin e të dhënave me Dow Jones, kompaninë botuese të Barron’s.
Për të ruajtur konkurrueshmërinë, DraftKings dhe FanDuel kanë nisur të krijojnë tregjet e tyre të parashikimit. Megjithatë, kjo strategji po rezulton e kushtueshme dhe po ushtron presion mbi fitimet e kompanive.
Një sondazh i kryer për Shoqatën Amerikane të Lojërave të Fatit tregoi se 81% e drejtuesve të industrisë besojnë se tregjet e parashikimit përbëjnë një kërcënim shumë të madh për industrinë e rregulluar të basteve.
“Vetë industria po bën një punë të mirë për të minimizuar ndikimin e tregjeve të parashikimit,” thotë analisti Steve Ruddock. “Ka shumë pasiguri mbi atë që do të sjellë kjo situatë në të ardhmen.”
Kalshi dhe Polymarket po njohin sukses të veçantë në shtete si Teksasi dhe Kalifornia, ku bastet sportive tradicionale mbeten të paligjshme. Edhe pse vetëm 22% e amerikanëve jetojnë në këto dy shtete, ato përbënin 43% të volumit të tregut sportiv të Kalshi gjatë tremujorit të parë të vitit.
Los Angeles, San Francisco, Dallas dhe Houston do të presin ndeshje të Kupës së Botës këtë muaj. Për banorët lokalë, tregjet e parashikimit do të jenë forma e vetme ligjore e basteve.
Kalshi deklaron se aktualisht ofron 326 tregje të lidhura me Kupën e Botës dhe planifikon të shtojë të tjera gjatë zhvillimit të turneut. Sipas kompanisë, aktiviteti tregtar i lidhur me futbollin është rritur 208 herë gjatë vitit të fundit.
Ndërkohë, Polymarket ka nisur më ngadalë në SHBA, por partneritetet e saj me liga të njohura futbolli mund të tërheqin më shumë përdorues.
“Polymarket, partneri zyrtar i tregjeve të parashikimit për MLS, La Liga dhe Serie A në Shtetet e Bashkuara, ka ndërtuar një ekosistem sportiv që u ofron tifozëve në mbarë botën një platformë transparente për t’u angazhuar me momentet që përcaktojnë lojën”, deklaroi Ari Borod, presidenti për zhvillimin e biznesit sportiv në Polymarket.
Sipas Jordan Bender, analist në Citizens, rritja e tregjeve të parashikimit nuk është aspak surprizë. “Nëse i jep një pjese të pashfrytëzuar të tregut një mënyrë për të vendosur baste, ajo do të shpërthejë në rritje”, thotë ai.
Megjithatë, në shtetet ku bastet online ekzistojnë prej kohësh, ndikimi i këtyre platformave është më i kufizuar. Sipas vlerësimeve të EKG, Kalshi përbënte vetëm 2% të volumit të basteve në tregjet e zhvilluara sportive gjatë tremujorit të parë.
Drejtori ekzekutiv i Flutter, Peter Jackson, beson se bastvënësit vazhdojnë të preferojnë platformat tradicionale. Ai sjell si shembull hyrjen e FanDuel në Arkansas, ku brenda pak javësh kompania arriti të regjistrojë si klientë 5% të popullsisë së rritur të shtetit.
Për momentin, shumica e analistëve në Wall Street mbeten optimistë për kompanitë tradicionale të basteve sportive. Megjithatë, disa ekspertë paralajmërojnë se klima politike në SHBA po bëhet më pak mbështetëse ndaj lojërave të fatit, gjë që mund të sjellë rregulla më të ashpra dhe taksa më të larta.
Ruddock paralajmëron se kompanitë tradicionale mund të pendohen që po hyjnë në tregjet e parashikimit. Ai kujton rastin e PokerStars në Nevada, e cila mbeti e përjashtuar nga tregu pavarësisht ndryshimeve të pronësisë dhe një marrëveshjeje prej 731 milionë dollarësh me Departamentin Amerikan të Drejtësisë.
Sipas tij, skepticizmi i Nevadës ndaj tregjeve të parashikimit po bëhet gjithnjë e më i dukshëm. Muajin e kaluar, organizatorët e konferencës Predict 2026 u detyruan të anulonin aktivitetin e tyre në resortin Aria në Las Vegas, pasi juristët e kazinosë kishin frikë se autoritetet shtetërore nuk do ta shihnin me sy të mirë promovimin e këtyre platformave.
Dhe siç thonë veteranët e industrisë së lojërave të fatit: kur vetë kazinoja vendos të tërhiqet nga loja, është momenti t’i kushtosh vëmendje.
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje