.png)
Shumica prej nesh ndoshta do të thoshin se jemi mjaft të sjellshëm, por ka një përjashtim: Ne jemi të pasjellshëm me asistentët tanë të inteligjencës artificiale. Kur u flasim ose shkruajmë udhëzime, shumica prej nesh nuk përfshijnë “ju lutem” ose “faleminderit”, dhe nuk përdorim kërkesa indirekte që janë një formë e zakonshme e mirësjelljes, si “A mund të dërgoni një mesazh?” Në vend të kësaj, ne përdorim komanda të drejtpërdrejta si “Dërgo një mesazh”. “Bëj një itinerar”. “Lexo këtë skedar udhëzimesh. Dokumento të gjithë punën. Mos i anashkalon hapat”.
Kjo nuk është mënyra se si flasim me njëri-tjetrin, dhe nëse dikush do t’u fliste në këtë mënyrë kolegëve të tij, do të merrte përgjigje jo të mira.
Rëndësia e mirësjelljes
Ne nuk i pëlqejmë njerëzit e pasjellshëm, duke anashkaluar përpjekjen për të qenë të sjellshëm ndërsa pjesa tjetër prej nesh po bën punën e duhur.
Të bësh disa përpjekje për të qenë i sjellshëm është thelbësore për funksionimin tonë në shoqëri, ku kemi nevojë vazhdimisht të bashkëveprojmë me njerëz jashtë familjes sonë dhe grupit të miqve.
Të qenit i sjellshëm me të huaj sinjalizon se do të bashkëpunojmë me ta dhe se e meritojmë bashkëpunimin e tyre në këmbim: mbajtja e ashensorit hapur, lëvizja mënjanë për të lënë dikë të kalojë, thirrja e ambulancës kur dikush është i lënduar. Mirësjellja mbështet bashkëpunimin që e mban shoqërinë të bashkuar.
Të qenit i pasjellshëm me AI-në
Nëse mirësjellja është kaq thelbësore, atëherë pse ta anashkalojmë atë kur flasim me AI-në? Sepse nuk kemi nevojë për të për AI-në, dhe madje mund të jemi më mirë pa të. Akti i të folurit është i vështirë nga ana njohëse, dhe lënia jashtë e fjalëve dhe frazave që sinjalizojnë mirësjellje mund ta bëjë të folurit më të lehtë. Asistentët e AI-së janë të programuar të bashkëpunojnë pavarësisht se si kërkojmë, dhe ndonjëherë të qenit i pasjellshëm me ta mund të japë performancë më të mirë, krahasuar me kërkesat e sjellshme.
Si mund të ndikojë të folurit me AI-në në ndërveprimet tona njerëzore
Pavarësisht këtyre anëve pozitive të dukshme të të qenit i pasjellshëm me asistentët e IA-së, duhet të marrim në konsideratë edhe anët negative të mundshme. Dhe një anë negative e mundshme është se e gjithë kjo të folur e pasjellshme me AI-në do të na bëjë të flasim më ashpër me njëri-tjetrin. Ashtu si me pothuajse çdo gjë që lidhet me AI-në këto ditë, është shumë herët për të treguar shkallën e këtij problemi.
Megjithatë, shkenca e të folurit mund të na lejojë të bëjmë hamendësime nëse AI do të dëmtojë mirësjelljen në shoqërinë tonë. Logjika e këtij argumenti ka tre hapa:
1. Të folurit e së kaluarës formëson të folurit tonë të së ardhmes. Kur i shndërrojmë idetë tona në të folur ose të shkruar, truri ynë tenton të ripërdorë fjalë dhe fraza që i kemi thënë shpesh më parë. Ripërdorimi i fjalëve dhe stileve tona të preferuara të të folurit na jep shprehje të praktikuara mirë, të cilave mund t’u qasemi shpejt, duke e bërë të folurit më efikas. Ky riciklim është aq i përhapur sa është e besueshme që stili i të folurit i vrazhdë për AI-në do të ripërdoret në bisedat e ardhshme me njëri-tjetrin, duke e çuar mirësjelljen në kufij.
2. Stilet e të folurit të përhapura nëpër grupe. Mund t’i mbajmë stilet e të folurit për grupe të ndryshme të ndara deri në një farë mase- për shembull, t’i thuash “bark” një fëmije të vogël, por “stomak” të rriturve.
Por ndarja nuk është e plotë dhe njerëzit mund të fillojnë të ripërdorin një stil të zakonshëm të të folurit me një grup tjetër në mënyra të çuditshme. Shembuj të stileve të të folurit që kalojnë nga një grup në tjetrin sugjerojnë që të folurit tonë të pahijshëm me inteligjencën artificiale mund të ripërdoret gjatë bisedave tona njerëzore.
3. Shoqërimi me Chatbot-et me AI na bën gjithashtu të pasjellshëm. Përdoruesit e chatbot-eve me AI për shoqëri zakonisht nuk japin komanda dhe nuk janë të pasjellshëm me chatbot-et, por këto ndërveprime krijojnë probleme edhe për mirësjelljen.
Shoqëruesit e chatbot-eve, të zhvilluar nga kompani të tilla si Replika, Character AI dhe të tjera, i inkurajojnë përdoruesit të jenë të angazhuar emocionalisht me chatbot-in dhe të flasin pafundësisht për veten e tyre.
Përdoruesit më pas fillojnë të ripërdorin këtë stil egoist të të folurit, duke përfshirë edhe bisedat e tyre me njerëzit e tjerë. Ky stil bisede i përqendruar te vetja është një shkelje e qartë e normave shoqërore për bashkëpunimin dhe lejimin e të gjithëve të kenë një radhë në biseda.
Përdoruesit e chatbot-eve madje raportojnë se janë bërë më pak të interesuar të flasin me njerëzit; ata preferojnë të jenë egoistë dhe të flasin për veten e tyre me një chatbot në vend që të bashkëpunojnë në biseda të ndërsjella me njerëzit.
Meqenëse AI lavdërohet dhe fajësohet për humbjen e punës, kalbjen e trurit dhe gjithçka tjetër këto ditë, a duhet të shqetësohemi të shtojmë mirësjellje në grumbullin e shqetësimeve? Po, për shkak të rolit thelbësor që ka mirësjellja në mbajtjen e shoqërisë sonë funksionale.
Mirësjellja tashmë përballet me shumë sulme të tjera- polarizim politik, ulje të bisedave ballë për ballë, pabarazi dhe më shumë. Efektet që shkaktojnë vrazhdësi të të folurit me inteligjencën artificiale mund të na largojnë edhe më shumë nga mirësjellja dhe bashkëpunimi që i nevojitet çdo shoqërie.
*Shkruar nga Maryellen MacDonald, Ph.D., Profesoreshë dhe autore e librit “Më shumë se fjalë: Si e mpreh të folurit mendjen dhe formëson botën tonë”.
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje