.png)
Ndjekja e infeksioneve seksualisht të transmetueshme (IST) nuk është e lehtë. Shumë persona që i mbartin ato nuk shfaqin simptoma, testimet nuk kryhen në mënyrë të njëtrajtshme dhe sjelljet e rrezikshme shpesh mbeten të padukshme, pasi marrëdhëniet seksuale zhvillohen, për fat të mirë, në privatësi. Megjithatë, autoritetet e shëndetit publik bëjnë përpjekjet e tyre dhe vitet e fundit kanë raportuar një rritje të ndjeshme të rasteve të IST-ve në Europë.
Normat janë rritur ndjeshëm gjatë dekadës së fundit, megjithëse gjatë pandemisë ranë për shkak të monitorimit më të dobët dhe reduktimit të kontakteve seksuale. Pas vitit 2021, rastet nisën të rriteshin sërish. Në maj, Qendra Europiane për Parandalimin dhe Kontrollin e Sëmundjeve (ECDC) raportoi se në vitin 2024, vitin më të fundit për të cilin disponohen të dhëna, në Europë u regjistruan rreth 100 mijë raste gonorreje, më shumë se tre herë krahasuar me vitin 2015. Rastet e sifilizit u dyfishuan, duke arritur në rreth 46 mijë. Klamidia përbën një përjashtim: pas kulmit në vitin 2022, rastet janë rikthyer në nivelet e vitit 2015.
Rritja e menjëhershme pas Covid-19 mund të shpjegohet pjesërisht me rikthimin e shërbimeve të testimit, thotë Andrew Winter, specialist i IST-ve në Glasgow. Por rritja e vazhdueshme që prej atëherë nuk mund të shpjegohet vetëm me këtë faktor. Sipas Stela Bivol, e cila drejton zyrën evropiane të Organizatës Botërore të Shëndetësisë për IST-të, “ka një rritje reale të transmetimit”.
Por çfarë po e shkakton këtë rritje? Disa fajësojnë aplikacionet e takimeve, të cilat mund të lehtësojnë marrëdhëniet me partnerë të shumtë, por provat janë të kufizuara. Përdoruesit e këtyre aplikacioneve kanë më shumë gjasa të kenë partnerë të shumtë, por kjo mund të lidhet edhe me faktin se personat që kërkojnë marrëdhënie me disa partnerë janë më të prirur t’i përdorin këto aplikacione.
Një tjetër faktor mund të jetë përdorimi më i ulët i prezervativëve. Një studim i OBSH-së, që përfshiu rreth 250 mijë 15-vjeçarë në Evropë gjatë periudhës 2014-2022, konstatoi një rënie të ndjeshme të përdorimit të raportuar të prezervativëve. Megjithatë, të dhënat për përdorimin e tyre në popullsinë mbi 20 vjeç janë të kufizuara.
Një tjetër hipotezë lidhet me përdorimin e PrEP, një ilaç që ndihmon në parandalimin e HIV-it. Përdorimi i tij mund t’i ketë bërë disa persona, veçanërisht meshkujt homoseksualë, më pak të prirur të përdorin prezervativë.
Rreziku shëndetësor, megjithatë, është i padiskutueshëm. Shumica e IST-ve trajtohen, por mund të shkaktojnë pasoja serioze nëse nuk zbulohen në kohë. Klamidia dhe gonorreja mund të shkaktojnë infeksione të testikujve te meshkujt dhe infertilitet te gratë. Një shqetësim i veçantë është rritja e sifilizit kongjenital, i cili transmetohet nga nëna te foshnja dhe në raste të rënda mund të jetë fatal. Nga viti 2023 në vitin 2024, rastet u dyfishuan, duke arritur në 140.
Rritja e IST-ve është vërejtur në pjesë të ndryshme të Evropës. Në vitet 2023-2024, normat e gonorresë ranë te meshkujt 15-24 vjeç, por u rritën te grupmoshat më të mëdha. Te gratë, rastet e gonorresë ranë, ndërsa sifilizi u rrit me 15%, veçanërisht te grupmosha 20-34 vjeç.
Edhe gjeografikisht rritja është e përhapur. Rritjet më të forta të gonorresë gjatë viteve 2023-2024 u regjistruan në Bullgari, Francë dhe Itali, ndërsa Belgjika dhe Hungaria patën rritje të ndjeshme të sifilizit. Në disa vende të varfra, shifrat mund të jenë artificialisht të ulëta për shkak të mungesës së testimeve dhe monitorimit. Në Rumani, për shembull, me një popullsi prej rreth 19 milionë banorësh, në vitin 2024 u raportuan vetëm 24 raste klamidie.
ECDC kërkon monitorim më të mirë dhe më shumë të dhëna mbi testimin e grupeve vulnerabël. Vetëm një e treta e vendeve evropiane raportojnë të dhëna të tilla. Informacioni mbi mënyrën e transmetimit, përmes marrëdhënieve homoseksuale apo heteroseksuale, do të ndihmonte gjithashtu në hartimin e politikave më efektive të shëndetit publik.
Por testimi i gjerë sjell edhe një problem tjetër: trajtimi i IST-ve me antibiotikë mund të nxisë rezistencën ndaj tyre. Gonorreja ka tashmë shtame shumë rezistente. Për këtë arsye, disa vende po rishikojnë strategjitë e testimit. Holanda, për shembull, anuloi së fundmi testimin rutinë për klamidien te personat pa simptoma, pasi studimet treguan se infeksionet asimptomatike kishin më pak gjasa të dëmtonin fertilitetin sesa mendohej më parë.
Një fokus i veçantë duhet t’i kushtohet sifilizit kongjenital, i cili mund të trajtohet lehtësisht. Testimi gjatë shtatzënisë mund të ndihmojë në parandalimin e rasteve, por më pak se gjysma e vendeve evropiane testojnë gratë me rrezik të lartë gjatë tremujorit të tretë ose në momentin e lindjes.
Një nga pengesat kryesore në luftën kundër IST-ve është stigma ndaj grupeve më të rrezikuara, përfshirë meshkujt që kryejnë marrëdhënie me meshkuj, migrantët dhe punonjësit e seksit. Diskriminimi i pengon shumë persona të kërkojnë testim dhe trajtim.
Megjithatë, rritja e rasteve mund të nxisë edhe reagime më të forta. Në Hungari, rritja e sifilizit kongjenital nga vetëm 3 raste në vitin 2020 në 91 raste në vitin 2024 çoi në forcimin e ndjeshëm të testimeve. Në disa vende të tjera, fushatat e shëndetit publik pas rritjes së rasteve të gonorresë kanë kontribuar në uljen e rasteve të klamidies.
Në disa raste, frika nga përhapja e infeksioneve mund të jetë pikërisht nxitja që nevojitet për të përmirësuar testimin, parandalimin dhe trajtimin./theeconomist
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje