.png)
Gazeta Si – Vitet e fundit, është bërë e zakonshme të dëgjosh njerëz që flasin për udhëtimet e tyre të ardhshme në Gjeorgji, ose të shohësh foto në Instagram me ndërtesa të vjetra të epokës sovjetike dhe rrugët gjarpëruese e të pabarabarta të Tbilisit.
Ata që e kanë vizituar shpesh thonë se është një vend me kosto të përballueshme, vera është e shkëlqyer, Deti i Zi dhe malet spektakolare ndodhen vetëm pak orë larg, ndërsa jeta e natës në kryeqytet është çuditërisht e gjallë.
Megjithatë, deri para një dekade, Gjeorgjia ishte një vend i shpërfillur kryesisht nga turistët evropianë. “Udhëtoja me avion nga Milano dhe isha e vetmja italiane në bord; pasagjerët e tjerë ishin kryesisht gra të moshës së mesme që punonin si kujdestare në Itali”, tregon autorja Eleonora Sacco, e cila tani drejton një kompani të vogël udhëtimesh të specializuar për rajonin e Kaukazit.
Nëse situata ka ndryshuar, kjo i dedikohet kryesisht një përpjekjeje afatgjatë për ta bërë Gjeorgjinë një destinacion turistik për një lloj të ri vizitorësh – kryesisht nga Perëndimi.
Duke filluar nga viti 2003, qeveria nisi të investonte në infrastrukturë dhe në politika publike të hartuara për të nxitur turizmin dhe për të modernizuar vendin.
Në vitin 2005, ajo lançoi një fushatë që ofronte incentiva për investitorët e huaj në sektorin e mikpritjes. Më pas, miratoi politikën e “qiellit të hapur”, duke u lejuar kompanive ajrore të huaja – përfshirë ato me kosto të ulët – të krijonin linja fluturimi drejt Gjeorgjisë, si dhe reformoi rrënjësisht regjimin e vizave, duke u mundësuar shtetasve nga pothuajse njëqind vende (përfshirë Italinë) të hynin dhe të qëndronin në vend deri në një vit pa vizë.
Njëkohësisht, qeveria inkurajoi kalimin nga rusishtja në anglisht si gjuhë e dytë për qytetarët. Fillimisht, ajo largoi nga puna një numër të madh oficerësh policie, duke i zëvendësuar ata me rekrutë të rinj që flisnin anglisht dhe më pas solli rreth 1,500 mësues që e kishin anglishten gjuhë amtare; këta mësues strehoheshin falas nga familje gjeorgjiane dhe paguheshin me një rrogë modeste për t’ua mësuar gjuhën edhe të rriturve.
Sot, në destinacionet kryesore turistike, nuk është aspak e nevojshme të dish gjeorgjisht për të lëvizur apo për t’u orientuar.
Edhe vetë destinacionet pësuan ndryshime. Batumi, në bregdetin e Detit të Zi, u rikonceptua si një zonë turistike me hotele dhe kazino me pesë yje.
Në Mestia, që ndodhet në rajonin malor të Svanetit, u ndërtuan një aeroport dhe ambiente për ski, me synimin për ta shndërruar qytezën në “Zvicrën e Kaukazit”.
Qyteti i Vjetër i Tbilisit iu nënshtrua rinovimit. Shumë prej këtyre projekteve u financuan nga burime të jashtme; që nga fillimi i viteve 1990, Banka Botërore ka ofruar mbi 2,4 miliardë dollarë për të mbështetur rritjen e Gjeorgjisë, ku një pjesë e këtyre fondeve u dedikua për itineraret turistike, zonat e mbrojtura dhe restaurimin e qendrave historike.
Së fundmi, qeveria investoi në fushata reklamuese të drejtuara te publiku perëndimor, duke bashkëpunuar me agjenci të njohura private krijuese.
Për shembull, agjencia “Windfor’s” krijoi një fushatë tejet të suksesshme që kishte në qendër mbërritjen e turistit të 6 miliontë të vendit.
Ai u prit në aeroport – falë ndihmës së një miku gjeorgjian – dhe iu shtrua një darkë me një menu të zgjedhur përmes votimit online nga qytetarët gjeorgjianë; vetë kryeministri mori rolin e mikpritësit.
Historia tërhoqi vëmendjen e mediave ndërkombëtare, numri i turistëve u rrit me 25 për qind krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar, dhe turisti në fjalë përfundimisht u shpërngul në Gjeorgji.
Sot, “Windfor’s” nuk bashkëpunon më me qeverinë – ndryshe nga shumë agjenci të tjera private – pas kthesës autoritare të ndërmarrë nga partia në pushtet “Ëndrra Gjeorgjiane” (Georgian Dream) duke filluar nga viti 2024 dhe pas ndalimit të procesit të anëtarësimit të vendit në BE.
“Edhe kur realizonim fushata për vendin, e kishim të vështirë të binim dakord me qeverinë se cili duhet të ishte mesazhi kryesor”, thotë Beqa Meparishvili, drejtor kreativ në “Windfor’s”.
“Tetë mijë vite traditë në prodhimin e verës janë një aset i shkëlqyer promovues për vendin, ashtu siç janë edhe gjeografia, çmimet dhe mikpritja. Ke detin, malet dhe ushqimin e mrekullueshëm. Por, të thuash në një reklamë tërheqëse se ky është një vend i mrekullueshëm është një gjë; ndërsa t’i sjellësh njerëzit këtu dhe t’u tregosh se kush jeni vërtet, është krejt tjetër gjë”.
Megjithatë, rezultatet e gjithë kësaj pune mbeten të dukshme: në vitin 2025, Gjeorgjia priti një shifër rekord prej 5.5 milionë vizitorësh ndërkombëtarë, një rritje e ndjeshme krahasuar me 526.000 vizitorë në vitin 2005 dhe më pak se 100.000 në vit në fillim të viteve 2000.
Më shumë se një e katërta e tyre mbërritën përmes Aeroportit të Kutaisit, që shërben si baza gjeorgjiane e kompanisë “Wizz Air”. Italia ishte ndër tregjet me rritjen më të shpejtë, krahas Spanjës dhe Mbretërisë së Bashkuar.
Megjithatë, edhe sot e kësaj dite, shumica e vizitorëve të vendit nuk janë as evropianë dhe as perëndimorë.
Përveç rusëve – të cilët vitet e fundit kanë rifilluar të vizitojnë Gjeorgjinë në numër të madh – shumë vizitorë vijnë nga Lindja e Mesme.
“Nëse shkoni në Borjomi, shihni makina golfi me targa të personalizuara që transportojnë turistë sauditë”. thotë Sacco.
“Dhe nëse drejtoheni nga Kazbegi, shihni tabela përgjatë rrugës që reklamojnë ‘rafting hallall’: hipni në një gomone në lumë dhe, në fund, një kasap mysliman ther një dele për ju në një ishull, për të përgatitur një skarë hallall”.
Kjo nuk e mohon faktin se pjesë të ndryshme të vendit – dhe kryeqyteti në veçanti – kanë ndryshuar për t’iu përshtatur një estetike të caktuar perëndimore.
Në Tbilisi, ky ndryshim lidhet me një emër të vetëm: atë të sipërmarrësit Temur Ugulava, i cili, gjatë viteve 2010, vendosi të riinvestonte kapitalin e fituar nga kazinotë në blerjen dhe rinovimin e ndërtesave të vjetra sovjetike në qendër të qytetit.
Në Tbilisi, kompania e tij – Adjara Group – e nisi veprimtarinë në vitin 2014 duke rizhvilluar një shtypshkronjë ku dikur shtypeshin gazetat e Partisë Komuniste Gjeorgjiane.
Njëri krah i ndërtesës u shndërrua në “Rooms Hotel”, hoteli i parë i qytetit me fokus të veçantë te dizajni; struktura origjinale industriale u la e ekspozuar dhe, në oborrin e brendshëm – ku gjatë verës mblidhen vendasit më trendy për të pirë diçka – bimë uisterie ngjiten përgjatë boshtit të një ashensori të vjetër. Në vitin 2018, në krahun tjetër u hap “Stamba”; një tjetër hotel me një atmosferë tipike “hipster” – dhe padyshim tepër i shtrenjtë për gjeorgjianin mesatar – ku makineritë që dikur transportonin gazetat përgjatë linjës së shtypit janë lënë të varura nga tavani.
Në vitin 2016, “Adjara Group” hapi gjithashtu “Fabrika”-n – hostelin më të popullarizuar të qytetit mes evropianëve – në një ish-fabrikë tekstili.
Sot, oborri i tij është i mbushur me hapësira pune të përbashkëta (coworking), dyqane për skateboard dhe veshje “vintage”, kafene e restorante; ai të kujton shumë projektet e rizhvillimit që u realizuan në të njëjtën periudhë në Berlin dhe në qytete të tjera të Evropës Lindore, ku arkitektura industriale dhe ajo sovjetike po rimendohen nga një publik i ri në kërkim të “autenticitetit”.
Shumë italianë filluan të shfaqnin interes për Gjeorgjinë pikërisht në atë periudhë, kur Lonely Planet e renditi vendin si një nga destinacionet në zhvillim të vitit.
“Tbilisi promovohej si ‘Berlini i ri’ në ngritje – një vend ku daljet për të kërcyer kushtonin pothuajse asgjë dhe ku kishte plot klube të jashtëzakonshme”. thotë Sacco.
Ai gjithashtu ia atribuon këtë imazh faktit që publikime si “Calvert Journal” filluan ta risillnin në vëmendje arkitekturën sovjetike: “Ishte interesante të shkoje e të shihje ato ndërtesa në gjendje degradimi – simbole të lavdisë së dikurshme”.
Bassiani, klubi më i famshëm i muzikës techno në Tbilisi, ndihmoi në konsolidimin e reputacionit të qytetit si “Berlini i ri”, duke u shndërruar në një magnet për entuziastë nga e gjithë Evropa – shumë prej të cilëve udhëtojnë posaçërisht për fundjavë, duke përfituar nga fluturimet me kosto të ulët.
Ani Gvatua, Drejtoresha Komerciale e “Adjara Group”, e njeh ndikimin që grupi ka pasur ndër vite. “Njerëzit shpesh thonë se ne ndihmuam që Gjeorgjia të vihej në hartë dhe mendoj se ka të vërtetë në këtë”, thotë ajo.
Megjithatë, sipas saj, ata nuk e kishin parashikuar shkallën në të cilën këto vende do të formësonin imazhin estetik të Gjeorgjisë në mendjet e shumë perëndimorëve.
“Do të thoja se ishte njëkohësisht e qëllimshme dhe një efekt anësor, – vijon ajo. – Kishte gjithmonë një ambicie për të krijuar destinacione që mund të konkurronin me markat e mëdha të mikpritjes kudo në botë. Por shkalla në të cilën këto vende do të ndikonin në mënyrën se si një brez i tërë vizitorësh e perceptonte Gjeorgjinë, u bë e qartë vetëm me kalimin e kohës”.
Megjithatë, sipas Saccos, pasojë e kësaj është se lagje të ndryshme në Tbilisi tani janë “tejet të gentrifikuara”.
Chugureti, lagjja ku ndodhet “Fabrika”, dikur ishte një zonë banimi për klasën punëtore: “Tani, nëse shkon atje, sheh vetëm kafene të mbushura me nomadë digjitalë që punojnë, ose bare të krijuara brenda ndërtesave të rrënuara. Nuk ka mbetur asnjë furrë buke”.
Qyteti i Vjetër është rindërtuar kryesisht me beton dhe është shndërruar në apartamente Airbnb e hotele, ashtu siç po ndodh në shumë qytete evropiane të artit.
Shumë gjeorgjianë – të cilët historikisht krenohen me mikpritjen e tyre të jashtëzakonshme – janë lodhur nga kjo situatë: “Si popull, ata janë shumë të vetëdijshëm për vlerën e historisë, kulturës dhe kuzhinës së tyre, – shton Sacco. – Dhe ndihen të fyer nga kjo formë turizmi, shpeshherë tejet vulgare”.
Përshtati: Gazeta “Si”
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje