Lufta me Iranin ka zbuluar dobësinë e rrezikshme të ekonomisë së AI

Nga Gazeta ‘Si’- Strategjia e Iranit për të kundërshtuar fuqinë ushtarake të kundërshtarëve të tij përmes goditjes së interesave ekonomike ka nxjerrë në pah një dobësi të re të një prej sektorëve më të rëndësishëm të së ardhmes: qendrat e të dhënave që furnizojnë inteligjencën artificiale.

Përveç rafinerive, eksporteve të naftës dhe zonave turistike të vendeve fqinje, Irani ka zgjeruar objektivat drejt infrastrukturës teknologjike, duke goditur qendra të të dhënave në rajonin e Gjirit. Shtetet e Bashkuara, nga ana tjetër, kanë goditur një qendër të tillë në territorin iranian.

Ndërsa qendrat e të dhënave kanë qenë prej kohësh objektiva të sulmeve kibernetike, sulmet fizike ndaj tyre shënojnë një zhvillim të ri. Kjo përbën një sfidë për qeveritë që e konsiderojnë inteligjencën artificiale një element kyç për sigurinë kombëtare dhe rritjen ekonomike, si edhe për kompanitë teknologjike që kanë investuar miliarda dollarë në ndërtimin e këtyre objekteve.

Një front i ri në luftë

Sipas të dhënave të bëra publike, Irani dhe Shtetet e Bashkuara kanë sulmuar të paktën pesë qendra të të dhënave në rajonin e Gjirit. Një prej objektivave ishte një qendër e kompanisë Amazon në Bahrein, e cila u godit për herë të dytë nga një sulm me raketa iraniane.

Amazon nuk ka komentuar mbi sulmin, por platforma e saj e shërbimeve cloud, Amazon Web Services (AWS), ka raportuar ndërprerje në rajon që pas një sulmi të mëparshëm. Pamjet satelitore kanë treguar dëme të konsiderueshme në objekt.

Që në ditët e para të konfliktit, Irani e bëri të qartë se i konsideron qendrat e të dhënave si objektiva të ligjshëm ushtarakë. Garda Revolucionare Islamike e Iranit publikoi një listë me 29 objektiva teknologjikë në rajon, ku përfshiheshin qendra të lidhura me kompani si Amazon, Google, Microsoft, Nvidia dhe Palantir.

Pas sulmit ndaj qendrës së Amazon në korrik, autoritetet iraniane deklaruan se objekti u godit pasi kompania ofron shërbime cloud për institucione të inteligjencës dhe ushtrisë amerikane.

Zemra teknologjike e Gjirit

Qendrat e të dhënave në rajonin e Gjirit nuk janë të rëndësishme vetëm për ushtrinë amerikane dhe industrinë e inteligjencës artificiale, por edhe për ambiciet teknologjike të vendeve të pasura të rajonit.

Arabia Saudite ka orientuar një pjesë të rëndësishme të fondit të saj sovran prej rreth 1 trilion dollarësh drejt inteligjencës artificiale, ndërsa Emiratet e Bashkuara Arabe kanë nënshkruar projekte gjigante për ndërtimin e qendrave të AI.

Vendet e Gjirit, përfshirë Arabinë Saudite, Emiratet, Katarin, Bahreinin, Kuvajtin dhe Omanin, kanë premtuar investime prej më shumë se 2 trilionë dollarësh në projekte të lidhura me inteligjencën artificiale dhe teknologjinë amerikane.

Sipas analistëve, ky afrim me SHBA-në i ka bërë këto vende pjesë të garës globale për AI, por njëkohësisht i ka ekspozuar ndaj kërcënimeve të reja.

“Këto sulme rrezikojnë të dëmtojnë besimin në një rajon që pritet të ketë një rol të madh në inovacionin dhe investimet në inteligjencën artificiale”, tha Helima Croft, drejtore e strategjisë globale në RBC Capital Markets.

Një problem i vjetër me një kërcënim të ri

Qendrat e të dhënave nuk janë një koncept i ri. Ato kanë ekzistuar prej dekadash dhe ushtritë i kanë përdorur gjithmonë sistemet e komunikimit si objektiva në konflikte.

Por shpërthimi i një qendre të dhënash si objekt fizik lufte është një zhvillim i ri.

Arsyeja është se inteligjenca artificiale është bërë një aset ekonomik dhe strategjik. Duke goditur këto qendra, një kundërshtar mund të shkaktojë dëme të mëdha me kosto relativisht të ulët, për shembull përmes dronëve.

“Qendrat e të dhënave nuk kanë një shenjë që thotë: ‘Këtu ruhen të dhëna ushtarake’”, tha Andrew Reddie, profesor i politikave publike në Universitetin e Kalifornisë, Berkeley. Sipas tij, të njëjtat qendra mund të përdoren njëkohësisht për qëllime ushtarake dhe komerciale.

Çfarë ndodh më tej?

Sulmet e fundit kanë pasoja të rëndësishme për kompanitë që ndërtojnë qendra të të dhënave dhe qeveritë që kërkojnë t’i tërheqin këto investime.

Këto objekte janë në thelb magazina gjigante me pajisje jashtëzakonisht të shtrenjta brenda dhe nuk është e lehtë të mbrohen plotësisht nga bomba apo dronë.

Për këtë arsye, sistemet ndërtohen me kopje rezervë dhe shpërndarje të të dhënave në disa qendra. Nëse një objekt del jashtë funksionit, informacioni dhe fuqia kompjuterike mund të zhvendosen në një qendër tjetër.

Megjithatë, rreziku i ri mund të ndikojë në vendimet e kompanive teknologjike. Edhe pse vendet e Gjirit vazhdojnë të kenë fonde të mëdha dhe ambicie për AI, investitorët mund të mendojnë dy herë përpara se të ndërtojnë objekte të reja në rajone ku siguria fizike vihet në pikëpyetje.

Edhe sigurimi i këtyre qendrave po bëhet më i kushtueshëm, ndërsa disa kompani sigurimesh po hezitojnë të mbulojnë rreziqe të tilla.

Me çmimet në rritje për çipat, materialet e ndërtimit dhe fuqinë punëtore, industria e inteligjencës artificiale përballet tashmë me një sfidë të re: si të mbrojë infrastrukturën që po ndërton të ardhmen digjitale të botës/Cnn/

---

Copyright © Gazeta “Si”

Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.

---