.png)
Nga Gazeta ‘Si’- Në mandatin e tij të dytë, Presidenti Donald Trump e ka kthyer shantazhin dhe detyrimin në tipare qendrore të politikës shtetërore amerikane, duke përdorur tarifa, sanksione dhe forma të tjera të presionit ekonomik kundër kundërshtarëve dhe aleatëve njësoj.
Me kalimin e çdo dite, dëmi i shkaktuar nga ky qasje gangsterësh, si për ekonominë amerikane ashtu edhe për atë globale, bëhet gjithnjë e më i dukshëm.
Pak pasi u rikthye në Shtëpinë e Bardhë, Trump bëri të qartë se tarifat i konsideronte armë, më shumë sesa instrumente të politikës tregtare. Në prill 2025, ai zbuloi tarifat e tij “Ditës së Çlirimit”, duke vendosur tarifa të larta specifike për vendet mbi importet.
Qëllimi i deklaruar ishte të zvogëlohej deficiti tregtar i Shteteve të Bashkuara, megjithatë normat ishin kryesisht të shkëputura nga realiteti ekonomik. Në vend të kësaj, ato ishin të dizajnuara për të nxjerrë koncesione: vendet që ishin të gatshme të ulnin barrierat e tyre tregtare, premtoi administrata, do të shpërbleheshin me tarifa të reduktuara nga SHBA-ja.
Në praktikë, megjithatë, këto masa krijuan një pasiguri të madhe, duke dëmtuar si eksportuesit ashtu edhe importuesit. Sjellja e paqëndrueshme e Trump-it e përkeqësoi problemin, pasi normat tarifore u njoftuan, pezulluan, rivendosën dhe u rritën përsëri pa paralajmërim të mjaftueshëm dhe pa asnjë arsyetim koherent.
Konfuzioni u thellua ndërsa gjykatat filluan të kundërshtonin. Në shkurt, Gjykata e Lartë vendosi se Trump kishte tejkaluar autoritetin për tarifat i dhënë sipas Ligjit për Fuqitë Ekonomike të Emergjencës Ndërkombëtare të vitit 1977.
Më herët këtë muaj, Gjykata e Tregtisë Ndërkombëtare ndoqi shembullin, duke hedhur poshtë përpjekjen e tij për të vendosur një tarifë të përgjithshme 10% mbi importet nga pothuajse çdo vend sipas Seksionit 122 të Ligjit të Tregtisë të vitit 1974.
Siç pritej, administrata Trump ka apeluar vendimin dhe ka deklaruar se do të kërkojë mënyra të tjera për të mbajtur tarifat e saj në fuqi. Ajo tashmë ka nisur procedura kundër 16 vendeve të akuzuara për përfshirje në praktika tregtare të padrejta.
Por me Gjykatën e Lartë që duket gjithnjë e më skeptike ndaj përpjekjeve të Trump për të sunduar me dekret ekzekutiv, ai mund ta ketë të vështirë të imponojë llojin e regjimit të gjerë të tarifave që ka parashikuar prej kohësh.
Megjithatë, Trump ka arritur t’i kthejë tarifat në një lloj rrjeti mbrojtës me shantazh, duke përdorur negociatat tregtare për të ushtruar presion ndaj partnerëve tregtarë përfshirë Japoninë, Korenë e Jugut, Tajvanin, Arabinë Saudite dhe Bashkimin Europian që të derdhin shuma të mëdha në ekonominë amerikane.
Marrëveshjet me Japoninë dhe Korenë e Jugut ilustrojnë natyrën e diplomacisë tarifore të Trumpit. Administrata e tij synoi të dy vendet duke vendosur një tarifë prej 25% mbi eksportet e tyre të makinave një shtyllë e ekonomive të tyre. Tarifa japoneze u rrit më vonë në 27.5% dhe më pas u ul në 15% pasi Japonia pranoi të importonte më shumë produkte bujqësore amerikane, përfshirë orizin, dhe të angazhonte 550 miliardë dollarë për të “rindezur dhe zgjeruar industritë kryesore amerikane” si gjysmëpërçuesit, farmaceutika dhe ndërtimi i anijeve.
Si një mafioz me përvojë, Trump tentoi të përdorte një vend kundër tjetrit, duke përdorur marrëveshjen me Japoninë për të ushtruar presion ndaj Koresë së Jugut që të investojë 350 miliardë dollarë në SHBA në këmbim të reduktimit të normës së saj tarifore në 15%.
Duke marrë parasysh varësinë e Koresë së Jugut nga ombrella e sigurisë amerikane, parlamenti i saj me ngurrim miratoi një ligj që krijonte një fond për të financuar këto investime. Megjithatë, kjo nuk mjaftoi: në janar, Trump rriti tarifat për produktet koreano-jugore përsëri në 25%, pasi akuzoi vendin se nuk po i përmbushte angazhimet e tij.
Hezitimi i Koresë së Jugut nuk ishte aspak befasues. Sipas marrëveshjes, SHBA-të do të kontrollonin në mënyrë efektive mënyrën se si do të alokohej fondi koreanojugor, me Sekretarin e Tregtisë, Howard Lutnick, që do të udhëhiqte një komitet investimesh i cili do të zgjidhte projektet dhe do t’ia paraqiste ato Trumpit për miratim.
As vetë investimet nuk kanë shumë kuptim ekonomik. Nëse ato do të ishin me të vërtetë fitimprurëse, kompanitë private do t’i ndërmerrnin vetë. Përkundrazi, shumë nga industritë e synuara janë pikërisht ato ku kostot e prodhimit në SHBA janë shumë më të larta se ato të konkurrentëve të huaj. Ndërtimi i anijeve, një industri ku Koreja e Jugut është një lider global, është një shembull kryesor.
Sigurisht, fitimshmëria varet nga shumë më tepër se prodhimi efikas. Tatimet, subvencionet dhe politikat e tjera qeveritare kanë gjithashtu rëndësi. Por sapo kapitali i huaj të drejtohet drejt kompanive të preferuara politikisht, vija midis sipërmarrjes së lirë dhe patronazhit industrial të mbështetur nga shteti zhduket.
Shantazhi nuk ndalet këtu. Pasi të jenë shlyer kapitali dhe interesi, 90% e fitimeve të mbetura do të rrjedhin drejt SHBA-së, edhe pse ajo nuk ka kontribuar me asnjë pjesë të investimit fillestar. Gjithashtu, mbeten pa përgjigje pyetje kyçe: Si do të zbatohen këto marrëveshje? Sa para publike do të derdhen përfundimisht në kompani private? Dhe a do t’i nënshtrohen vetë projektet ndonjë analize serioze kosto-përfitim?
Sipas çdo përkufizimi të arsyeshëm, këto nuk janë marrëveshje investimi, por më shumë pagesa tributesh ose, edhe më keq, korrupsion. Për më tepër, nuk është aspak e qartë nëse Koreja e Jugut, apo ndonjë vend tjetër, mund të përthithë angazhime me këtë shkallë pa pësuar dëmtime serioze ekonomike.
Ironia është e vështirë për t’u anashkaluar. Trump ka justifikuar tarifat e tij si një mënyrë për të zvogëluar deficitin tregtar dhe deficitin e llogarisë korente të Amerikës. Megjithatë, nëse këto flukset masive të investimeve realizohen, ato ka të ngjarë të forcojnë dollarin, të rrisin importet neto dhe të zgjerojnë vetë deficitin tregtar që regjimi i tij i tarifave duhej të synonte në dukje.
Edhe më keq, qasja e Trump-it dërgon një mesazh të qartë për bizneset amerikane dhe qeveritë e huaja se SHBA-ja nuk i përmbahet më parimeve të tregut të lirë. Përkundrazi, ajo është gjithnjë e më e gatshme të përdorë fuqinë e saj ekonomike për të nxjerrë burime nga vendet më të dobëta duke mbajtur kërcënimin e tarifave mbi kokat e tyre.
Pasi favoritizmi politik zëvendëson konkurrencën e tregut si parimin organizues të tregtisë ndërkombëtare, shtrembërimet e pashmangshme do të jehonë në të gjithë ekonominë globale.
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje