.png)
Gazeta Si – Çmimet e naftës ranë ndjeshëm dhe menjëherë pas njoftimit të një armëpushimi midis Shteteve të Bashkuara dhe Iranit, i cili jo vetëm që kërkon një pezullim dyjavor të sulmeve, por edhe rihapjen e përkohshme të Ngushticës së Hormuzit, i vetmi kalim detar për mallrat që dalin nga Gjiri Persik dhe një qendër kyçe për tregtinë e naftës dhe gazit natyror.
Lajmi se anijet cisternë të naftës do të ishin në gjendje të rifillonin operacionet, edhe për një periudhë të shkurtër, shkaktoi rënie të çmimeve të mëdha ndërkombëtare: nafta WTI, pika referuese për tregun amerikan, ra nga 112 dollarë në 96 dollarë për fuçi, një ulje prej gati 15 përqind; nafta e papërpunuar Brent, pika referuese për tregun evropian, ra nga 109 dollarë në gati 95 dollarë për fuçi, një rënie prej rreth 14 përqind.
Rënie të tilla në vetëm pak orë nuk janë parë prej vitesh dhe janë një shenjë se tregu po pret me shumë ankth rifillimin, qoftë edhe të pjesshëm, të tregtimit të naftës.
Përafërsisht një e pesta e të gjithë naftës së shitur në botë kalon nëpër Hormuz, 85 përqind e së cilës shkon në vendet aziatike, ku tashmë ka filluar një racionim i konsiderueshëm i energjisë.
Por pasojat kanë qenë në të gjithë botën, duke pasur parasysh që tregu i energjisë është global: ndërprerja e tregtisë në një pikë kaq të rëndësishme ka rritur çmimin e naftës për të gjithë deri në 67 përqind krahasuar me para luftës dhe ka krijuar një konkurrencë të caktuar midis vendeve për lëndën e parë të disponueshme.
Para luftës, çmimet kryesore ndërkombëtare ishin pak më pak se 70 dollarë për fuçi. Edhe nëse armëpushimi i jep fund luftës dhe Ngushtica e Hormuzit rihapet përgjithmonë, mund të duhen vite për t’u rikthyer në ato çmime.
Vendet e Gjirit janë ndër nxjerrësit dhe prodhuesit kryesorë të naftës në botë; objektet e tyre janë dëmtuar rëndë nga sulmet iraniane dhe për këtë arsye do të duhet shumë kohë para se të mund të rivendosin prodhimin.
Për momentin, vetëm shitja e naftës që tashmë është në anijet e ankoruara në Gjirin Persik dhe të mbajtura në depot e kompanive të energjisë do të zhbllokohet, gjë që është tashmë diçka. Por bota do të duhet të vazhdojë të jetojë pa naftë nga Gjiri për një kohë më të gjatë.
Rënia e çmimeve të naftës, nëse vazhdon, do të përkthehet gjithashtu në një rënie të çmimeve të karburanteve të të gjitha llojeve: benzinë për automjete private, naftë për kamionë dhe përdorime industriale, dhe vajguri për aviacion, ndër të tjera.
Kohët e reagimit në këto raste zakonisht nuk janë të menjëhershme dhe afatet kohore për kompanitë e energjisë për të rregulluar çmimet janë veçanërisht të pakëndshme për konsumatorët fundorë, të cilët e kuptojnë se kur çmimet e naftës rriten, çmimet në pompë rriten pothuajse menjëherë, ndërsa kur çmimet e naftës bien, zakonisht duhet shumë kohë që kjo ulje të shihet në pompë.
Ky është një mekanizëm i njohur në ekonomi si transmetim asimetrik i çmimeve, dhe i referuar me të drejtë si metafora “raketa dhe penda”: rritjet e çmimeve godasin konsumatorët fundorë me shpejtësinë e një rakete, ndërsa uljet e çmimeve arrijnë në treg aq ngadalë sa një pendë.
Ndërkohë, një rënie ka të ngjarë të shihet në çmimin e gazit natyror, i cili gjithashtu është rritur ndjeshëm që nga fillimi i luftës.
Tregtimi në TTF, tregu referues evropian, fillon rreth orës 8:00 të mëngjesit. Gazi natyror është i nevojshëm jo vetëm për ngrohje, por edhe për të gjeneruar energji elektrike.
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje