.png)
“At, fali, sepse nuk dinë çfarë bëjnë.” Këto fjalë, të thëna nga Jezusi mbi kryq, sipas Ungjillit Shën Lukës, përbëjnë thelbin e njërit prej virtyteve më të rëndësishme në krishtërim.
Në kohën e vuajtjes së tij më të madhe dhe teksa jeta e tij po i afrohej fundit, Jezusi po kërkonte nga Zoti të tregonte dashuri dhe mëshirë ndaj atyre që e kishin dënuar padrejtësisht me vdekje të afërt. Ky akt i guximshëm i faljes, siç e dinë të gjithë krishterët e mirë, është një nga mesazhet kryesore të Pashkëve. Jezusi pa mëkate vdiq mbi kryq për të shlyer të gjithë ne mëkatarët e vdekshëm, në mënyrë që të mund të falemi nga Zoti.
Fjala e faljes është një temë kyçe gjatë gjithë Testamentit të Ri dhe kështu formon një pjesë të rëndësishme të asaj që do të thotë të jesh një krishter (dhe ndjekës i shumë feve të tjera të mëdha). Gjatë Predikimit në Mal, Jezusi inkurajoi ndjekësit e tij që të mos duan vetëm armiqtë e tyre siç duan miqtë, por edhe të lutën për ata që mund t’i persekutojnë. Në Lutjen e Zotit, krishterët kërkojnë nga Zoti “falna ne mëkatet tona, siç ne i falim ata që na kanë bërë mëkate”, duke lidhur faljen hyjnore ndaj nesh njerëz të papërsosur me angazhimin tonë për të falur të tjerët.
Megjithatë, në botën tonë gjithnjë e më sekulare dhe konsekuencialiste, ku vetë nocioni i virtytit duket se ka dalë nga moda, falja nuk flitet më shumë e madje nuk shihet si diçka për t’u aspiruar. Në fakt, shpesh duket se konsiderohet e kundërta: diçka si dobësi morale, apo madje e pamoralshme.
Çuditërisht, kjo ndodh shpesh kur dikush nuk ka bërë gabim, por ka thënë apo ka nënkuptuar diçka të gabuar. Problemi duket se është që kanë menduar gjënë e gabuar; sapo e kanë thënë, janë jashtë. Nëse guxon t’i japësh mundësinë të shpjegojnë ose të kërkojnë falje, dhe në këtë mënyrë “t’i lësh lirë”, kjo mund të të penalizojë ty gjithashtu. Kjo mund të quhet “fajësimi përmes faljes”.
Pra, duke u përballur me mungesë të mundësisë për riparim, ata që konsiderohen se kanë bërë, thënë ose menduar gjënë e gabuar mbeten të izoluar moralisht, shpesh tërhiqen në pozicione më ekstreme pa asnjë nxitje për të vepruar ndryshe, dhe zëri i tyre amplifikohet nga përjashtimi nga rrjedha kryesore. Një shembull është evolucioni i autores JK Roëling, nga dikush që shqetësohej për humbjen e hapësirave vetëm për një gjini, në dikush që diskriminon transgjinorët. Në mungesë të një kërkim-falje, diskursi bëhet gjithnjë e më helmues.
Duhet të përcaktojmë çfarë kuptojmë, në mënyrë të përgjithshme, me faljen, jashtë kontekstit të krishterë. Sepse duket se mund të dallohen dy lloje të ndryshme, secila me përfitues të ndryshëm.
Lloji i parë, që ndodh brenda individit, në nivel psikologjik dhe emocional, përkufizohet nga American Psychological Association (APA) si “vendosja e qëllimshme e ndjenjave të pakënaqësisë ndaj një individi që ka bërë diçka të gabuar, ka qenë i padrejtë ose ka shkaktuar dëm në një mënyrë tjetër”. Përfituesi kryesor i këtij lloji të faljes nuk është gjithmonë personi që falet, por personi që fal. Siç thotë APA, falja “përfshin një transformim vullnetar të ndjenjave, qëndrimeve dhe sjelljes ndaj individit, në mënyrë që të mos dominohet më nga pakënaqësia”. Është një lëshim i emocioneve negative që bllokojnë zemrën, marrin hapësirë mendore dhe energji, dhe pengojnë përparimin tonë në jetë. Është një pranimi i së kaluarës, për të qenë plotësisht i pranishëm në të tashmen.
Lloji i dytë ndodh kur ne, kolektivisht, si shoqëri, vendosim të falim dikë që ka bërë gabim. Përfituesi nuk është vetëm personi që ka gabuar, që i ofrohet një rrugë drejt respektit, nëse duket se përpiqet të bëjë gjënë e duhur, por shoqëria në tërësi. Kjo mund të lejojë vendet të shërohen pas dekadash konflikti, mund të lehtësojë pajtimin dhe të lidhë ndarjet e thella dhe polarizimin që shohim tani në shoqëritë tona, nëse vetëm mund ta vendosim si një vlerë.
Kjo nuk ka të bëjë me mosmbajtjen e njerëzve përgjegjës, përkundrazi. Por rënia e fesë lë shumë pa një kornizë morale për t’u ndjekur. Ironikisht, kur nuk vlerësojmë faljen, ne dekurajojmë njerëzit të kërkojnë falje për shkeljet e tyre. “Mendoj se ndoshta nuk jam i destinuar për parajsë,” tha Donald Trump vitin e kaluar në Air Force One. E çuditshme, kurrë nuk e kam dëgjuar të pranojë se ka bërë ndonjë gabim.
Shkruar nga Jemima Kelly, kolumniste në Financial Times
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje