Jo vetëm nafta: cilat mallra kalojnë tranzit nëpër Ngushticën (e bllokuar) të Hormuzit?

Gazeta Si – Ngushtica e Hormuzit është një kanal jetësor për ekonominë globale. Bombardimi i Iranit nga SHBA-të dhe Izraeli ka ngritur gjithashtu shqetësime në lidhje me pasojat në zinxhirët e furnizimit dhe tregjet e energjisë.

Që nga fillimi i konfliktit në Lindjen e Mesme, Teherani ka ndërprerë tranzitin për anijet që lidhen me kundërshtarët e tij dhe aleatët amerikano-izraelitë.

Në të vërtetë, afërsisht një e katërta e tregtisë globale të naftës me transport detar kalon nëpër këtë rrip të vogël uji në Gjirin Persik, si dhe vëllime të konsiderueshme të gazit natyror të lëngshëm (LNG) dhe plehrave kimike.

Sa dhe çfarë lloj produktesh kalojnë nëpër Hormuz? – UNCTAD, Agjencia e Kombeve të Bashkuara për Tregti dhe Zhvillim, mblodhi të dhëna mbi sasinë dhe llojin e mallrave që kalonin nëpër Ngushticë në javën para sulmeve.

Rezultatet, të përmbledhura në një infografik nga “Withub”, japin një pamje të përgjithshme të sasisë së tregtisë globale që kalon nëpër Hormuz.

Flukset mesatare të regjistruara në javën para shpërthimit të luftës konfirmojnë se nafta bruto, gazi i lëngshëm i naftës (LPG), gazi natyror i lëngshëm (LNG), produktet e rafinuara të naftës dhe plehrat, janë mallrat që kalojnë kryesisht nëpër Hormuz. Le t’i analizojmë një nga një.

Nafta bruto – 38% e tregtisë globale të naftës bruto kalon nëpër Ngushticë. “Nafta bruto” i referohet një përzierjeje natyrale të hidrokarbureve, të nxjerra nga depozitat nëntokësore, e cila ende nuk i është nënshtruar përpunimit në rafineri.

Përdoret kryesisht në rafineri për të prodhuar lëndë djegëse (benzinë, naftë, vajguri) dhe lëndë djegëse për ngrohje.

Frika nga një ndërprerje totale e furnizimit, ka shkaktuar tashmë rritjen e çmimit të naftës bruto “Brent”, duke arritur në gati 120 dollarë për fuçi, me pasoja pasuese në faturat e benzinës dhe të shërbimeve.

Gazi i lëngshëm i naftës (LPG) – 29% e tregtisë globale të këtij produkti kalon nëpër Hormuz. Është një përzierje hidrokarburesh, kryesisht propani dhe butani, të nxjerra nga gazi natyror ose rafinimi i naftës.

LPG është një lëndë djegëse fosile shumëfunksionale me një vlerë të lartë kalorifike, e cila lëngëzohet për ruajtje dhe transport më të lehtë.

I dobishëm në zonat ku rrjeti i gazit natyror nuk arrin, përdoret për ngrohjen e shtëpive, gatimin, procese të ndryshme industriale dhe bujqësore dhe si lëndë djegëse për automjetet motorike.

Sipas të dhënave nga banka e investimeve, “Jefferies”, afërsisht 1.5 milionë fuçi në ditë LPG bllokohen në mënyrë efektive.

Gazi natyror i lëngshëm, LNG – Situata nuk është pozitive edhe për gazin natyror të lëngshëm: pjesa e tij në tregtinë globale që kalon nëpër Hormuz është 19%.

Produkti është një përzierje hidrokarburesh: 90-99% është metan; Pjesa tjetër përbëhet nga përbërës dytësorë, siç janë etani, propani dhe butani.

LNG përdoret kryesisht për të lehtësuar transportin detar në distanca të gjata, transportin rrugor të rëndë dhe për të furnizuar industritë jashtë rrjetit, d.m.th., ato që nuk janë të lidhura me rrjetin e gazit natyror.

Produkte të rafinuara të naftës – Pjesa globale e tregut të produkteve të rafinuara të naftës që kalojnë nëpër Hormuz është e njëjtë me atë të LNG-së: 19%.

Produktet e rafinuara të naftës janë rezultat i përpunimit të naftës bruto në rafineri, ku së pari ndahet në përbërësit e saj përmes proceseve fizike dhe kimike dhe më pas transformohet në produkte komerciale. Këto përfshijnë vajgurin, naftën, bitumin, parafinën, benzinën dhe naftën.

Në vitin 2025, mesatarisht 20 milionë fuçi në ditë naftë bruto dhe produkte të rafinuara të naftës kaluan nëpër Ngushticë, e barabrtë me 25% të të gjithë tregtisë botërore të naftës në det. Sot, më pak se një e dhjeta e kësaj kalon nëpër Ngushticë.

Fertilizuesit – Tani kalojmë te kimikatet, veçanërisht plehrat kimikë. Siç është shpjeguar nga UNCTAD, afërsisht një e treta e tregtisë globale detare të plehrave (rreth 16 milionë tonë) kalonte përmes Ngushticës.

Bllokada e vendosur nga Irani pas sulmeve izraelito-amerikane ngre shqetësime në lidhje me aksesin në këto produkte për shumë vende të botës, pikërisht në fillim të sezonit të mbjelljeve të pranverës.

Për më tepër, një pjesë e rëndësishme e uresë, amoniakut dhe squfurit, thelbësore për sektorin global të bujqësisë, kalon nëpër Hormuz.

Në të vërtetë, disa vende, për shkak të bllokadës së plehrave dhe pasojave të saj për bujqësinë, janë në rrezik nga uria: Sudani, Sri Lanka, Tanzania, Somalia, Pakistani, Tailanda, Kenia dhe Mozambiku.

Kontejnerët dhe mallrat e thata me shumicë – Së fundmi, 2.8% e trafikut global të kontejnerëve dhe 2.4% e trafikut të mallrave të thata me shumicë, kalon nëpër Hormuz.

“Materiali i thatë me shumicë” i referohet lëndëve të para të ngurta, homogjene dhe të papaketuara të transportuara në sasi të mëdha të lirshme (pa paketim) direkt në hambaret e transportuesve të mallrave me shumicë. Kjo përfshin edhe drithërat.

Përshtati: Gazeta “Si”