A mund të jetë ende Kupa e Botës 2026 një forcë për unitetin global?

Nga Gazeta Si- Kupa Botërore e FIFA-s do të zhvillohet në të gjithë Amerikën e Veriut nga 11 qershori deri më 19 korrik, bashkë-organizuar nga Kanadaja, Meksika dhe Shtetet e Bashkuara. Ngjarja e këtij viti do të jetë më e madhja ndonjëherë, me rreth 48 vende të përfaqësuara.

Kupa Botërore FIFA 2026 u dha në vitin 2018 dhe përgatitjet kanë vazhduar që atëherë. Megjithatë, SHBA-të kanë ndryshuar ndjeshëm kursin që nga zgjedhja e Donald Trump në janar 2025.

Bashkësia ndërkombëtare po përballet me një sulm veprimesh, kërcënimesh dhe retorike nga qeveria e SHBA-së, gjë që ka çuar në kaos, konfuzion, paqëndrueshmëri dhe cenueshmëri të madhe politike, ekonomike dhe sociokulturore.

Si rezultat, kanë dalë thirrje për të bojkotuar turneun, përfshirë edhe nga ish-presidenti i FIFA-s Sepp Blatter.

Është qartësisht vonë për të marrë në konsideratë rregullimin, transferimin, pezullimin ose ndryshimin e këtij eventi ndërkombëtar të planifikuar plotësisht. Implikimet për ndryshimin e statusit të turneut FIFA 2026 janë të shumta dhe me ndikim të gjerë.

Pse të merret në konsideratë një bojkot tani?

Një sërë veprimesh nga Amerika të kohëve të fundit ngrenë pyetje serioze në lidhje me përshtatshmërinë e saj për të pritur Kupën e Botës FIFA në këtë kohë.

Këto përfshijnë destabilizimin e aleatëve, vendosjen e tarifave pa justifikim të qartë, nisjen e një sulmi ushtarak ndaj Iranit së bashku me Izraelin, sulmin ndaj Venezuelës dhe kapjen e presidentit të saj, kërcënimin për aneksimin e Groenlandës dhe Kanadasë, eliminimin e USAID-it dhe vënien e miliona njerëzve në rrezik sëmundjesh, urie dhe vdekje, si dhe mbikëqyrjen e dhunës së shkaktuar nga agjentët e Imigracionit dhe Doganave (ICE) të SHBA-së.

Përveç kësaj, trajtimi i drejtë dhe i barabartë i njerëzve që kërkojnë të vizitojnë SHBA-në nuk mund të garantohet. Njerëzve nga shumë vende do t’u ndalohej në mënyrë efektive të vizitojnë vendin për të marrë pjesë në këtë ngjarje për shkak të politikës aktuale amerikane.

Ekziston një kërcënim serioz për ndalimin, mbikëqyrjen dhe persekutimin e njerëzve. Profilizimi racor është një shqetësim i veçantë duke pasur parasysh mënyrën se si ICE ka manovruar në komunitetet e emigrantëve në SHBA.

Shumë janë gjithashtu të shqetësuar për dhunën brenda SHBA-së.

Në të njëjtën kohë, SHBA-të janë tërhequr nga organizata dhe marrëveshje të shumta ndërkombëtare, antiteza e bashkëpunimit për çështjet globale, duke mbyllur potencialin për dialog kuptimplotë dhe të nevojshëm.

Të gjitha këto realitete bien ndesh me frymën dhe solidaritetin e ngjarjeve sportive globale si Kupa e Botës që synojnë të kultivojnë paqen dhe mirëkuptimin ndërkulturor.

Rekordi i FIFA-s

Akuzat për korrupsion dhe ryshfet brenda FIFA-s kanë vazhduar për vite me radhë. Ato janë dokumentuar në një aktakuzë të Departamentit të Drejtësisë të SHBA-së dhe në Raportin Garcia të FIFA-s.

FIFA është e ndjeshme ndaj këtyre ankesave dhe disa reforma janë zbatuar për ta bërë organizatën më transparente dhe të besueshme, por shumë grupe ende argumentojnë se korrupsioni është i përhapur.

Të drejtat e njeriut kanë qenë prej kohësh një problem në ngjarjet e FIFA-s. Kupa e Botës FIFA 2022 në Katar shkaktoi shqetësime në lidhje me të drejtat LGBTQ+, me shumë lojtarë që mbanin shiritin e krahut “Një Dashuri” në shenjë proteste. Ai gjithashtu ngriti shqetësime për të drejtat e punëtorëve dhe emigrantëve, të cilët u shfrytëzuan dhe u përballën me diskriminim.

Ekzistojnë gjithashtu edhe shqetësime mjedisore që lidhen me gjurmën e karbonit të një ngjarjeje kaq të madhe. Megjithatë, kundër-pretendimi se ngjarja nxit solidaritetin global është një justifikim po aq i fortë për të.

FIFA është e mbuluar me kurthe kapitaliste dhe ka një fitim të madh për një numër të vogël njerëzish. Kupa e Botës 2026 pritet të sjellë më shumë se 10 miliardë dollarë amerikanë për organizatën.

Është e paqartë se si taksapaguesit vendas dhe qytetarët përfitojnë ekonomikisht nga mbajtja e Kupës së Botës, veçanërisht duke pasur parasysh se ata mbulojnë shumë nga kostot përmes taksave të tyre.

Në mënyrë të ngjashme, të drejtat e marketingut, televizionit dhe shpërndarjes paraqesin një peizazh fitimprurës, megjithatë ky financim bën pak për të luftuar varfërinë, urinë dhe kushtet e papranueshme të jetesës për shumë njerëz.

A funksionojnë bojkotet?

Ka disa debate rreth efektivitetit të bojkotit. Bojkotet e Lojërave Olimpike Verore të vitit 1980 në Moskë, pas pushtimit të Afganistanit, dhe të Lojërave Olimpike Verore të vitit 1984 në Los Angeles, të udhëhequra nga blloku sovjetik në shenjë hakmarrjeje, nuk prodhuan ndryshime të konsiderueshme politike.

Disa vunë në dyshim rëndësinë e eliminimit të potencialit për bashkëveprim ndërkulturor dhe diplomatik.

Në të kundërt, bojkoti sportiv i Afrikës së Jugut nga viti 1964 deri në vitin 1992 ndihmoi në ndryshimin e rëndësishëm në vend.

Lëvizja e vazhdueshme e Bojkotit, Shpronësimit, Sanksioneve kundër Izraelit- megjithëse nuk mbështetet nga SHBA-ja dhe shumë vende të tjera- ka pasur sukses të ndryshëm, por vetë fakti që ekziston dhe mbështetet nga shumë është politikisht i rëndësishëm.

Kostot e bojkotimit tani

Ndryshimi ose bojkotimi i turneut në këtë fazë do të ndëshkonte në mënyrë të pashmangshme ekipet kombëtare dhe futbollistët për konsiderata politike përtej mundësive të tyre. Ngjarja e FIFA-s mund të gjenerojë vullnet të mirë, të promovojë mirëkuptim global dhe t’i bashkojë njerëzit, veçanërisht në lidhje me kombet nga Jugu Global që shpesh portretizohen negativisht.

Disa argumentojnë se një bojkot do të ndikonte lojtarët dhe tifozët më shumë sesa vetë FIFA-n. Pasojat ekonomike të një bojkoti do të ishin gjithashtu të konsiderueshme. Megjithatë, vetë nocioni i një bojkoti është se ai ndikon dhe duhet të ndikojë në qëndrime, sjellje dhe veprime.

Të tjerë kanë sugjeruar rrugë alternative për ndryshim, duke përfshirë protestat e organizuara dhe mobilizimin e lëvizjeve sociale.

Propozime të tjera alternative për të sjellë ndryshime përfshijnë bojkote të synuara kundër sponsorëve, institucioneve dhe sektorëve të caktuar. Disa aktivistë mund të dëshirojnë të synojnë një politikë, siç është sulmi ndaj emigrantëve në SHBA ose korrupsioni brenda FIFA-s.

Një forcë për të mirën publike globale?

Bojkotet janë të ndërlikuara dhe kanë qenë më shpesh të lidhura me Lojërat Olimpike sesa me Kupën e Botës. Megjithatë, qytetarët dhe aktivistët njësoj kërkojnë mundësi për të zhvilluar një botë më të drejtë dhe të barabartë.

Në vitin 2021, pati gjithashtu shqetësime të mëdha në lidhje me shkeljet e të drejtave të njeriut. Është interesante se, ndërsa një anketë e Statista-s me 4201 të anketuar në 120 vende zbuloi se shumica e të anketuarve besonin se vendi i tyre duhet të bojkotonte Kupën e Botës 2022 në Katar, shumë pak tifozë ishin të gatshëm ta bojkotonin vetë.

Por FIFA nuk është një parti politike; është një organizatë biznesi dhe sportive. Edhe pse konsiderohet e favorshme, nuk ka nevojë që popullsia të miratojë vendimet e saj, dhe sponsorët janë në rrezik të shënjestrohen dhe të njollosen nëse ndjenja publike kthehet ashpër kundër ngjarjes.

A do t’i ofrojë Kupa e Botës FIFA mundësinë SHBA-së për të adresuar problemet e racizmit, diskriminimit gjinor, politikës për të aneksuar vendet e tjera, tejkalimin e ICE-së dhe denigrimin ndaj emigrantëve? Apo çështje të tilla thjesht do të fshihen nën qilim?

Turneu mund të ofrojë një platformë për t’u angazhuar me botën përmes diplomacisë së bazuar në sovranitet, të drejta të njeriut dhe përfitim të ndërsjellë. Një marrëveshje pritëse tre-kombëshe me Kanadanë dhe Meksikën mund të nxisë bashkëpunimin ndërkufitar, edhe mes marrëdhënieve të tendosura.

Klima aktuale politike në SHBA nuk ofron një model inkurajues për ta çuar Kupën e Botës FIFA drejt paqes dhe solidaritetit aktualisht, por bota ka nevojë të madhe që ajo ta bëjë këtë.

Burimi: The Conversation. Përshtati: Gazeta Si.

Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.

Futboll