.png)
Nga Gazeta Si- Ushqimet ultra të përpunuara (UPF) kanë më shumë të përbashkëta me cigaret sesa me frutat ose perimet, dhe kërkojnë rregullim shumë më të rreptë, sipas një raporti të ri.
UPF-të dhe cigaret janë projektuar për të inkurajuar varësinë dhe konsumin, thanë studiues nga tre universitete amerikane, duke treguar paralelet në dëmet e përhapura shëndetësore që i lidhin të dyja.
UPF-të, të cilat janë gjerësisht të disponueshme në të gjithë botën, janë produkte ushqimore që janë prodhuar industrialisht, shpesh duke përdorur emelsifikues ose ngjyrues dhe aroma artificiale.
Kategoria përfshin pije dhe ushqime të paketuara si patate të skuqura dhe biskota.
Ka ngjashmëri në proceset e prodhimit të UPF-ve dhe cigareve dhe në përpjekjet e prodhuesve për të optimizuar “dozat” e produkteve dhe sa shpejt veprojnë ato në rrugët e shpërblimit në trup, sipas studimit nga pedagogë në Harvard, Universitetin e Miçiganit dhe Universitetin Duke.
Ata mbështeten në të dhëna nga fushat e shkencës së varësisë, të ushqyerit dhe historisë së shëndetit publik për të bërë krahasimet e tyre, të botuara më 3 shkurt në revistën e kujdesit shëndetësor Milbank Quarterly.
Autorët sugjerojnë që pretendimet e marketingut mbi produktet, të tilla si “me pak yndyrë” ose “pa sheqer”, janë problematike pasi mund të pengojnë rregullimin, të ngjashme me reklamimin e filtrave të cigareve në vitet 1950 si inovacione mbrojtëse që “në praktikë ofruan pak përfitime kuptimplote”.
“Shumë UPF ndajnë më shumë karakteristika me cigaret sesa me frutat ose perimet e përpunuara minimalisht dhe për këtë arsye kërkojnë rregullim në përputhje me rreziqet e rëndësishme për shëndetin publik që ato paraqesin”, përfunduan ata.
Një nga autoret, Ashley Gearhard e Universitetit të Miçiganit, psikologe klinike tha se pacientët e saj bënin të njëjtat lidhje.
Ata thonin “ndjehem e varur nga ky produkt, dikur pija cigare dhe tani kam të njëjtin zakon, por është me pije të gazuar dhe petulla të gatshme. E di që po më vrasin, dua ti lë por nuk mundem”.
Debati rreth UPF-ve përputhet me një model të përdorur mirë në fushën e varësisë, sipas Gearhardt.
“Ne thjesht ia hedhim fajin individit për një kohë dhe themi ‘pini duhan me masë’ dhe përfundimisht arrijmë në një pikë ku kuptojmë levat që industria mund të përdorë për të krijuar produkte që mund t’i tërheqin vërtetë njërëzit”, thotë ajo.
Ndërsa ushqimi, ndryshe nga duhani, është thelbësor për mbijetesë, autorët argumentojnë se ky dallim e bën veprimin dyfish të domosdoshëm sepse është e vështirë të përjashtohesh nga mjedisi modern ushqimor.
Gearhardt tha se duhet të jetë e mundur të bëhet dallimi midis UPF-ve të dëmshme dhe ushqimeve të tjera në të njëjtën mënyrë që pijet alkoolike dallohen nga pijet e tjera.
UPF-të përmbushin “standardet e përcaktuara” nëse një substancë duhet të konsiderohet si varësi, argumenton dokumenti, me karakteristika të projektimit që “mund të nxisin përdorim kompulsiv” – megjithëse “dëmet e UPF-ve janë të qarta, pavarësisht nga natyra e tyre varësie”.
Autorët sugjeruan që mësimet nga rregullimi i duhanit, “duke përfshirë kufizimet e marketingut dhe ndërhyrjet strukturore”, mund të ofrojnë një udhëzues për zvogëlimin e dëmit që lidhet me UPF-të, duke bërë thirrje që përpjekjet e shëndetit publik të “kalojnë nga përgjegjësia individuale në llogaridhënien e industrisë ushqimore”.
Prof. Martin Ëarren, drejtuesi kryesor shkencor në Institutin Quadram, një qendër e specializuar për kërkimin ushqimor, tha se ndërsa kishte paralele midis UPF-ve dhe duhanit, autorët rrezikuan “tejkalim” në krahasimet e tyre.
Ai tha se kishte pyetje nëse UPF-të, ashtu si nikotina, ishin “në thelb varësi në një kuptim farmakologjik, apo nëse ato shfrytëzojnë kryesisht preferencat e mësuara, shpërblejnë kushtëzimin dhe komoditetin”.
Ai tha se ishte gjithashtu e rëndësishme të merrej në konsideratë nëse efektet negative shëndetësore që i atribuohen UPF-ve vinin nga përmbajtja e tyre, apo sepse ato zëvendësonin “ushqimet e plota të pasura me fibra, mikronutrientë dhe fitokimikate mbrojtëse”.
“Ky dallim ka rëndësi, sepse ndikon nëse përgjigjet rregullatore duhet të pasqyrojnë kontrollin e duhanit apo në vend të kësaj të japin përparësi cilësisë dietike, standardeve të riformulimit dhe diversifikimit të sistemit ushqimor.”
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
