.png)
Nga Gazeta ‘Si’-Këtë javë, kryeministri i Shqipërisë Edi Rama zhvilloi vizitën e tij zyrtare në Izrael dhe mbajti një fjalim në Knesset, një moment që mbart peshë historike dhe simbolike.
Fjalimi i një udhëheqësi nga një vend me shumicë myslimane përpara organit legjislativ të Izraelit është një moment i rrallë, i bërë edhe më domethënës nga pjesëmarrja e tij në konferencën ndërkombëtare kundër antisemitizmit, të organizuar nga ministri për Çështjet e Diasporës, Amichai Chikli.
Në pamje të parë, Izraeli dhe Shqipëria duken një çift i pamundur. Njëri është një shtet i Lindjes së Mesme që përballet me kërcënime të vazhdueshme nga të gjitha anët, ndërsa përpiqet të modernizojë rajonin; tjetri, një vend i vogël ballkanik me një të kaluar komplekse dhe një të tashme në modernizim të shpejtë.
Por në praktikë, marrëdhënia mes tyre nuk është ndërtuar mbi leverdi të përkohshme, por mbi vlera të përbashkëta, qartësi morale, qëndrueshmëri dhe instinktin për të qenë në anën e duhur të historisë.
Kjo bazë u hodh gjatë kapitullit më të errët të njerëzimit. Gjatë Holokaustit, Shqipëria ishte i vetmi vend në Europë që doli nga lufta me më shumë hebrenj sesa kishte para saj. E udhëhequr nga Besa — kodi i lashtë shqiptar i nderit, që nënkupton një premtim të shenjtë për të mbrojtur tjetrin — familje myslimane shqiptare strehuan hebrenj, falsifikuan dokumente dhe rrezikuan jetën pa hezitim.
Sipas Yad Vashem, shqiptarët strehuan rreth 2,000 refugjatë hebrenj gjatë Luftës së Dytë Botërore dhe dhjetëra prej tyre janë njohur si “Të Drejtë mes Kombeve”. Për shqiptarët, shpëtimi i hebrenjve nuk ishte akt heroizmi; ishte detyrim moral.
Ky sens përgjegjësie nuk përfundoi me luftën. Shqipëria ishte ndër vendet e para që njohu Shtetin e Izraelit në vitin 1949 dhe ruajti marrëdhënie diplomatike edhe në periudha kur një gjë e tillë kishte kosto politike. Për Izraelin, një shtet i ndërtuar nga të mbijetuarit dhe i mbajtur gjallë nga kujtesa historike , kjo vazhdimësi ka një domethënie të thellë.
Në ditët e sotme, ky mirëbesim historik është shndërruar në bashkëpunim konkret. Izraeli dhe Shqipëria gëzojnë marrëdhënie të forta diplomatike dhe bashkëpunojnë në fusha si teknologjia, siguria kibernetike, bujqësia, energjia dhe turizmi. Kur Shqipëria u godit nga tërmeti shkatërrues i vitit 2019, Izraeli ishte ndër vendet e para që ofroi ndihmë, duke dërguar ekipe shpëtimi dhe asistencë humanitare në një moment krize kombëtare. Vendimi i Shqipërisë në vitin 2021 për të hapur ambasadën e saj në Jerusalem nuk ishte thjesht simbolik; ai pasqyroi një marrëdhënie të ndërtuar mbi reciprocitet, besim dhe koherencë morale brenda një kuadri evropian dhe pro-NATO.
Shqipëria i ofron Izraelit diçka gjithnjë e më të rrallë në diplomacinë ndërkombëtare: një partner europian me shumicë myslimane që ndërthur kredibilitetin moral me përfaqësim pragmatik ndërkombëtar. Ajo i siguron Izraelit mirëkuptim diplomatik në Ballkan, shërben si urë lidhëse me audienca myslimane të moderuara dhe si një zë i besueshëm në forume ndërkombëtare që nuk është instinktivisht armiqësor ndaj Izraelit.
Tashmë, mundësia është që kjo marrëdhënie të ngrihet në një nivel më të lartë. Kryeministri Benjamin Netanyahu mund t’i forcojë lidhjet duke e shndërruar Shqipërinë nga një aleat i heshtur në një partner strategjik të dukshëm, përmes zgjerimit të bashkëpunimit ekonomik dhe të sigurisë, rritjes së shkëmbimeve në nivele të larta dhe investimit në nisma kulturore e arsimore që ruajnë kujtesën e përbashkët historike.
Pozicionimi i Shqipërisë si një model i marrëdhënieve konstruktive myslimano-hebraike do t’i shërbente jo vetëm interesave dypalëshe, por edhe qëndrimit më të gjerë diplomatik të Izraelit.
Në një kohë kur miqësitë diplomatike janë të brishta dhe gjithnjë e më shumë transaksionale, marrëdhënia Izrael–Shqipëri qëndron veçmas. Ajo është e qëndrueshme, e udhëhequr nga vlerat dhe rezistente — dhe ka ende potencial të madh për t’u zhvilluar më tej./ Times of Israel
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
