Çfarë është Forumi Ekonomik i Davosit dhe pse mund t’i thotë lamtumirë Alpeve Zvicerane?

Gazeta Si – Për 55 vjet, çdo janar, bota është mbledhur në një vendpushim skijimi zviceran me 10,000 banorë në 1,500 metra mbi nivelin e detit.

Por tani Forumi Ekonomik Botëror mund ta braktisë Davosin. Sipas “Financial Times”, Larry Fink, kryetar i BlackRock dhe bashkëkryetar i përkohshëm i këshillit drejtues të WEF, ka nisur diskutime konfidenciale për të zhvendosur përgjithmonë samitin ose për të miratuar një format rotacioni midis vendeve të ndryshme, duke përfshirë Detroitin, Dublinin, Xhakartën dhe Buenos Airesin.

Kritika e Fink është se Forumi është bërë shumë elitar dhe i shkëputur nga realiteti. “FEB duhet të fillojë të bëjë diçka të re: të shfaqet – dhe të dëgjojë – në vendet ku bota moderne po ndërtohet vërtet”, shkroi ai të hënën. “Davos, po. Por edhe qytete si Detroit, Dublin, Xhakarta dhe Buenos Aires”.

Edicioni i vitit 2026, që zhvillohet nga 19 deri më 23 janar, po zhvillohet në një sfond tensionesh të papara gjeopolitike: Donald Trump, Macron, von der Leyen dhe drejtorët ekzekutivë të Nvidia, Microsoft dhe Google janë të gjithë të pranishëm, por presidenti ukrainas, Volodymyr Zelensky nuk është.

Por çfarë është saktësisht ky Forum që për më shumë se gjysmë shekulli ka bashkuar të fuqishmit e botës në një vendndodhje kaq të vogël dhe ekskluzive alpine?

Çfarë është Forumi i Davosit? – Forumi Ekonomik Botëror, është një fondacion jofitimprurës me seli në Gjenevë, i themeluar në vitin 1971 nga ekonomisti gjerman Klaus Schwab, fillimisht nën emrin “Forumi Evropian i Menaxhimit”.

Qëllimi i tij ishte të lehtësonte kontaktet midis udhëheqësve evropianë dhe atyre të Amerikës së Veriut. Në vitin 1987, ai ndryshoi emrin në “Forumi Ekonomik Botëror”, duke zgjeruar misionin e tij: “Të përmirësojë gjendjen e botës duke angazhuar udhëheqës nga biznesi, politika, akademia dhe shoqëria civile”.

Eventi mbahet çdo vit në fund të janarit në Davos, në kantonin Graubünden. Fillimisht, ishte një takim vetëm i menaxherëve të biznesit, por që nga viti 1974 – me krizën energjetike – janë ftuar edhe udhëheqës politikë.

Sot, ai tërheq afërsisht 3,000 pjesëmarrës që paguajnë: drejtorë ekzekutivë të kompanive kryesore në botë, krerë shtetesh dhe qeverish (mbi 60 këtë vit), ministra, akademikë, udhëheqës fetarë, përfaqësues të OJQ-ve dhe afërsisht 400 gazetarë.

Numrat e eventit – WEF është një organizatë me të ardhura vjetore prej 469 milionë frangash zvicerane (afërsisht 504 milionë euro) për vitin fiskal 2024-2025.

Tarifat e hyrjes ndryshojnë: 52,000 dollarë për një anëtar individual, 263,000 dollarë për një “Partner të Industrisë” dhe 628,000 dollarë për një “Partner Strategjik”. Hyrja kushton 19,000 dollarë për person.

Për sigurinë gjatë ngjarjes pesëditore, Zvicra vendos deri në 5,000 personel ushtarak dhe shpenzon një total prej afërsisht 9 milionë frangash (të ndara midis Konfederatës, Kantonit të Graubünden dhe Bashkisë së Davosit).

Tema e këtij viti është “Një Frymë Dialogu”, me mbi 200 seanca mbi gjeopolitikën, inteligjencën artificiale, ndryshimet klimatike dhe bashkëpunimin ndërkombëtar.

Përtej Davosit – Përveç takimit vjetor në Zvicër, WEF ka organizuar “Davosin Veror” në Kinë (duke alternuar midis Dalian dhe Tianjin) që nga viti 2007, me afërsisht 1,500 pjesëmarrës, kryesisht nga vendet në zhvillim.

Takime rajonale mbahen gjithashtu në Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Arabinë Saudite, si dhe nisma specifike sektoriale gjatë gjithë vitit.

Kritikat: Shumë elitiste, e shtrenjtë, joefektive – Forumi është kundërshtuar ashpër nga lëvizja anti-globalizim që nga fundi i viteve 1990, i akuzuar për promovimin e një kapitalizmi që rrit varfërinë dhe shkatërrimin e mjedisit.

Një nga kritikat kryesore ka të bëjë me hipokrizinë ndaj klimës: në vitin 2022, një në dhjetë pjesëmarrës mbërritën me avion privat në një ngjarje që e vuri krizën klimatike në axhendë.

Pika të tjera të diskutueshme përfshijnë rolin mbizotërues të “partnerëve strategjikë” (kompanive shumëkombëshe) në përcaktimin e çështjeve, statusin e organizatës të përjashtuar nga taksat (nuk paguan taksa federale zvicerane pavarësisht se ka qindra miliona në rezerva), proceset e errëta të vendimmarrjes, përfaqësimin e ulët të femrave (24% në vitin 2020) dhe koston publike të sigurisë të përballuar nga taksapaguesit zviceranë.

Kur Davosi ka bërë histori – Mes salloneve të hoteleve dhe takimeve private, Davosi shkroi faqe diplomacie që përndryshe nuk do të kishin ekzistuar kurrë.

Ishte viti 1988 kur Greqia dhe Turqia, në prag të konfliktit të armatosur për kontrollin e Egjeut, u ulën në të njëjtën tryezë në Alpet Zvicerane.

Lindi “Deklarata e Davosit”, e cila jo vetëm që shmangu luftën, por edhe hapi një kanal dialogu që do të zgjaste me vite.

Vitin pasardhës, 1989, ishte radha e Koresë. Për herë të parë që nga ndarja e gadishullit, ministrat e Koresë së Veriut dhe të Jugut u takuan ballë për ballë.

Jo në një zonë të demilitarizuar, por në një sallë konferencash në Alpe, larg vëmendjes dhe presionit të kryeqyteteve të tyre përkatëse.

Por ndoshta momenti më ikonik, erdhi në vitin 1992, kur bota pa Nelson Mandelën dhe Frederik de Klerk të shfaqeshin së bashku në një skenë ndërkombëtare për herë të parë dhe të shtrëngonin duart.

Aparteidi kishte përfunduar zyrtarisht pak më shumë se një vit më parë, Afrika e Jugut ishte në tranzicion të plotë dhe prania e tyre e përbashkët në Davos dërgoi një mesazh të fuqishëm: pajtimi ishte i mundur.

Dy vjet më vonë, në vitin 1994, ishte radha e Lindjes së Mesme. Shimon Peres dhe Yasser Arafat nënshkruan marrëveshjen kornizë për Gazën dhe Jerikon në Davos, një hap vendimtar në procesin e paqes që në atë kohë dukej i arritshëm. Ato ishin ditët kur njerëzit ende besonin se dialogu mund të triumfonte.

Një lamtumirë e mundshme – Me mundësinë që Davosi të humbasë shtëpinë e tij historike, viti 2026 mund të shënojë fillimin e një epoke të re për Forumin: më pak elitist, më i shpërndarë gjeografikisht, më afër “vendeve ku po ndërtohet vërtet bota moderne”.

Nëse propozimet e Fink japin fryte, brenda pak vitesh mund ta gjejmë veten duke folur për “Forumin e Detroitit” në vend të “Forumit të Davosit”.

Përshtati: Gazeta “Si”