.png)
Gazeta Si – Fushata e shtypjes së regjimit kundër protestave në Iran ndryshon nga qyteti në qytet dhe nga dita në ditë.
Ky është një rindërtim i bazuar në informacionin e filtruar përmes bllokadës së internetit dhe atë që dimë për demonstratat popullore të shtypura në vitet e mëparshme.
Agjentët e regjimit ndonjëherë qëllojnë demonstrues të paarmatosur dhe kjo është mënyra më e dhunshme për të shpërndarë protestat.
Kjo shpjegon videot që tregojnë me dhjetëra trupa dhe pse numri i njerëzve të vrarë, i konfirmuar nga dëshmitarë në vend për agjencinë iraniane të lajmeve “Human Rights Activists News Agency” (HRANA), e cila vepron nga Irani, ka arritur në mbi 500 në 16 ditë demonstrata.
Numri real i njerëzve të vrarë mund të jetë më i lartë. Agjencia shkruan se ka më shumë se 500 raportime për vrasje të tjera që ende nuk janë verifikuar. Imazhet nga 9 janari, që vijnë nga një morg i vetëm në Teheranin jugor, tregojnë 180 trupa.
Herë pas here, ka shkëmbime zjarri midis forcave të sigurisë dhe burrave të armatosur që marrin pjesë në protesta.
Sipas mediave pranë Gardës Revolucionare, njësisë më të fuqishme ushtarake të Iranit, 114 policë dhe personel ushtarak janë vrarë deri më tani në këto përleshje në të gjithë Iranin. HRANA raporton se numri është rritur në 133.
@realDonaldTrump @PahlaviReza The attack by the repressive forces of the Islamic Republic, involving direct firing of shotgun pellets and live ammunition at freedom-seeking protesters in the streets of Iran. pic.twitter.com/PwArREIz72
— Azarakhsh (@AzarakhTirdad) January 10, 2026
Në raste të tjera, zyrtarët e regjimit iranian përdorin taktika represioni më pak vdekjeprurëse që janë testuar tashmë gjatë protestave në vitet e mëparshme.
Qëllimi i këtyre taktikave është të dekurajojnë dhe frikësojnë protestuesit që të braktisin demonstratat e tyre.
Këto janë ende veprime brutale, por ato nuk synojnë domosdoshmërisht vrasjen e njerëzve. Ka të ngjarë që pjesa më e madhe e represionit në javët e fundit është kryer duke përdorur këto taktika.
Imazhet nga rrugët iraniane tregojnë burra me uniformë që qëllojnë me armë zjarri drejt protestuesve. Pushkët janë të mbushura me fishekë, të njëjtët që përdoren për gjueti zogjsh.
Asnjë plumb nuk del nga tyta e pushkës, por një re fishekësh të vegjël plumbi që përhapet sa më larg që të jetë.
Fisheku nuk është vdekjeprurës nëse nuk qëllohet nga afër, por fishekët janë të dhimbshëm dhe kërkojnë përpjekje të konsiderueshme që mjekët t’i heqin. Postimi në Twitter më poshtë tregon një imazh të bërë gjatë protestave të vitit 2022.
Forcat e sigurisë shpesh synojnë në nivelin e fytyrës, duke synuar të godasin sytë dhe t’i verbojnë përgjithmonë.
Gjatë protestave të vitit 2022, pati të paktën 580 raste të dokumentuara të njerëzve që pësuan lëndime serioze në sy, por numri ka të ngjarë të jetë shumë më i lartë.
Iranian actress Sadaf Baghbani published images of her body riddled with shotgun pellets. On 4 November 2022, during a protest against #MahsaAmini's custodial death, she was shot with 150 pellets by Iranian security forces.https://t.co/uGJgJS6Gfmhttps://t.co/5BXCpQYzWG pic.twitter.com/yTRQeEiGDm
— SAMRIBackup (@SamriBackup) July 7, 2024
Qëllimi është të frikësohen protestuesit, t’i lëndohen rëndë dhe përgjithmonë, dhe të mbahet i ulët numri përfundimtar i të vdekurve.
Një raport hipotetik lajmesh nga Irani që thotë “dy të vdekur dhe 98 të plagosur gjatë protestave” do të tingëllonte më pak alarmues sesa “100 të vdekur gjatë protestave”.
Oficerët nuk synojnë vetëm sytë. Një rast simbolik është ai i Sima Moradbeigi, një gruaje iraniane e plagosur gjatë protestave në tetor 2022 pas vdekjes në burg të Mahsa Jina Amini, gruas së re të arrestuar nga policia fetare për mosmbajtjen e shamisë së kokës, siç konsiderohet e përshtatshme.
Gjatë protestave, Sima u shty nga turma pas portës së një spitali. Një roje sigurie futi tytën e pushkës së tij nëpër hekurat e portës dhe e qëlloi në krah.
Mjekët arritën ta parandalonin vdekjen e saj nga gjakderdhja dhe të nxirrnin 80 kokrriza, por 150 ishin ende në krahun e saj, të dukshme në rrezet X.
Pushkët me pompë importohen kryesisht nga Turqia. Fishekët e gjuetisë që u jepen forcave iraniane janë kinezë, por të paktën deri në vitin 2022, ato prodhoheshin edhe nga një kompani italo-franceze, “Cheddite”, e cila, sipas France 24, ka dy fabrika prodhimi, një në Francë dhe një në Livorno.
Gjatë protestave të vitit 2022, rrjeti televiziv francez, i cili kreu një hetim për këtë çështje, u kërkoi iranianëve të mblidhnin fishekët që gjetën pas protestave dhe t’i fotografonin. Ai mblodhi foto të 13 fishekëve me logon “Cheddite” në tetë qytete në të gjithë Iranin.
Pushkët mund të qëllojnë edhe me fishekë që përmbajnë plumba të fortë gome. Ato janë shumë të dhimbshme nëse të godasin, por teorikisht më pak vdekjeprurëse se municionet e vërteta.
Imazhet tregojnë gjithashtu oficerë me armë paintball të importuara në Iran nga kompanitë amerikane dhe kanadeze, “Tippmann” dhe “DYE Precision”, siç përshkruhet në këtë raport të detajuar të publikuar në shtator 2025.
Në situata normale, armët paintball përdoren për lojëra dhe lënë një njollë boje në kostumet e lojtarëve; kushdo që i merr ato konsiderohet i goditur.
Në Iran, ato përdoren për të shënuar protestuesit në mënyrë që oficerët të mund t’i ndjekin dhe t’i arrestojnë kur ka më pak njerëz. Sipas raportit, ato u importuan si “pajisje sportive”.
Disa video tregojnë protestues duke grisur ose thyer kamerat e njohjes së fytyrës të importuara nga Kina. Këto kamera mbikëqyrjeje janë instaluar gjithashtu për të identifikuar dhe ndëshkuar gratë që nuk e mbajnë vellon ose e mbajnë keq, dhe ka shumë prej tyre në qytetet e mëdha.
Së fundmi, midis taktikave të përdorura nga regjimi kur kriza është e rëndë është një mbyllje pothuajse totale e internetit për disa ditë me radhë, duke i penguar protestuesit të koordinohen midis tyre dhe duke parandaluar transmetimin e brutalitetit të represionit në kohë reale brenda Iranit dhe më gjerë.
Videot që kemi parë ditët e fundit mbërritën vetëm, sepse kishte ndërprerje në mbyllje ose sepse dikush kishte lidhje satelitore autonome, si Starlink, ose shkoi pranë kufirit dhe përdori lidhjen e një vendi tjetër.
Pa akses në internet dhe telefona, gjithçka bëhet më e vështirë. Madje edhe verifikimi i numrit të saktë të njerëzve të vrarë.
Mund të jetë shumë më tepër se 500, por do ta dimë vetëm kur dikush të mund të mbledhë dëshmi dhe të dhëna nga çdo qytet në Iran, i cili është më shumë se pesë herë më i madh se Italia.
Shtypja e protestave është e organizuar në nivele të shumëfishta. Në nivelin më të ulët është Policia e Republikës Islamike të Iranit.
Në rast problemesh të mëdha, janë milicitë Bassij, që në persisht do të thotë “mobilizim”, dhe detyra e tyre specifike është të shtypin me dhunë protestat.
Mund t’i keni parë në imazhet që vijnë nga Irani, duke lëvizur në grupe të mëdha me motoçikleta. Ato janë skuadra banditësh.
Mbi policinë dhe basij-ët janë Garda Revolucionare, organizimi, burimet dhe armët e së cilës mund të konsiderohen si një ushtri.
Ata kanë më shumë se 200,000 burra të indoktrinuar mirë dhe kanë çdo interes në mbrojtjen e regjimit, sepse nëse ai bie, ata do të përfundojnë në gjyq në rastin më të mirë.
Janë anëtarët e Gardës, në marrëveshje me Udhëheqësin Suprem Ali Khamenei (figura më e rëndësishme fetare dhe politike e Iranit), ata që vendosin rrjedhën e protestave popullore.
Regjimi iranian e di se një shtypje tepër e dhunshme do të ketë pasoja ndërkombëtare dhe mund të çojë në sanksione dhe probleme të reja, ndoshta edhe në ndërhyrje të huaja, por me frikën se këto protesta paraqesin një kërcënim ekzistencial.
Demonstrata të tilla në shkallë të gjerë në rrugë, çdo natë, duke kërkuar fundin e menjëhershëm të regjimit, nuk janë parë që të paktën nga viti 2009.
Disa ekspertë argumentojnë se një pjesëmarrje e tillë popullore nuk është parë që nga Revolucioni Islamik i vitit 1979.
Përshtati: Gazeta “Si”
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
