Numri i lindjeve në botë ka rënë ndjeshëm dhe kjo po sjell pasoja të rënda ekonomike

250 vite pas revolucionit industrial popullsia në botë, ashtu si dhe pasuria, ka shpërthyer. Para përfundimit të këtij shekulli, pritet që numri i njerëzve në planet të tkurret për herë të parë që nga Vdekja e Zezë. Shkaku nuk do të jetë rritja e vdekjeve, por ulja e lindjeve. Kudo në botë, numri i lindjeve për çdo grua në botë ka rënë. Trendi ka disa kohë i tillë, por pasojat vijnë më vonë.

Tani edhe me zhvillimin e Inteligjencës Artificiale, bebet mbajnë pezull ekonominë botërore.

Në vitet 2000, lindshmëria në botë raportohej 2.7 lindje për një grua, nivel më i lartë se 2.1, ku popullsia mund të jetë e qëndrueshme. Sot është 2.3 dhe ende në rënie. 15 shtetet më të mëdha sipas PBB-SË, kanë një normë lindjesh akoma më të vogël. Kjo përfshin SHBA-në dhe botën e pasur, por edhe Kinën, Indinë, që nuk janë të pasura, por mbajnë 1/3 e popullsisë botërore.

Rezultati: zhurma e këmbëve të vogla në dysheme po zëvendësohet nga trokitjet e bastunëve. Vendet e plakura nuk janë më vetëm Japonia dhe Italia, por edhe Brazili, Meksika dhe Tajlanda. Deri në vitin 2030, më shumë se gjysma e njerëzve në Azi do të jenë mbi 40 vjeç. Të moshuarit do të vdesin dhe nuk do të jenë zëvendësuar ende. Popullsia do tkurret. Përtej Afrikës, popullsia botërore pritet të arrijë kulmi në vitin 2050 dhe të zvogëlohet deri në fund të shekullit. Edhe në Afrikë, lindshmëria po bie shpejt.

Çfarëdo të thonë ambjentalistët, tkurrja e popullsisë krijon problematika të mëdha. Bota nuk është mbushur ende plot dhe më pak të rinj shtojnë vështirësitë. Problemi më i dukshëm është kriza e pensioneve. Pensionistët ikin nga tregu i punës dhe mungesa e të rinjve bën që ato të rëndojnë më shumë buxhetin e shtetit ose të afërmit e tyre që të kujdesen për to. Tani në botën e pasur, raporti të rinj dhe të moshuar është 3, pra çdo person mbi 65 vjeç ka 3 të rinj, por deri në vitin 2050, kjo do të shkojë 2. Implikimet janë taksa më të larta, pensione të mëvonshme, kthime reale më të ulëta për kursimtarët dhe, ndoshta, kriza buxhetore të qeverisë.

Raporti i ulët i punëtorëve ndaj pensionistëve është vetëm një problem që rrjedh nga rënia e lindshmërisë. Të rinjtë kanë më shumë nga ajo që psikologët e quajnë “inteligjencë të lëngshme”, aftësinë për të menduar në mënyrë krijuese në mënyrë që të zgjidhin problemet në mënyra krejtësisht të reja.

Ky dinamizëm rinor plotëson njohuritë e akumuluara të punëtorëve më të vjetër. Vendet e vjetra – dhe, siç rezulton, të rinjtë e tyre – kanë më pak iniciativë për të marrë rreziqe. Elektoratet e moshuar mund të ndryshojnë gjithashtu politikën. Për shkak se të moshuarit përfitojnë më pak se të rinjtë kur ekonomitë rriten, ata janë treguar më pak të prirur për politika pro-rritjes, veçanërisht ndërtimin e shtëpive. Shkatërrimi kreativ ka të ngjarë të jetë më i rrallë në shoqëritë e plakura, duke shtypur rritjen e produktivitetit në mënyra që përbëjnë një mundësi të madhe të humbur.

Gjithsesi, ulja e lindshmërisë duhet të trajtohet si një krizë që ajo të marrë zgjidhje. Shumë nga arsyet, janë në vetvete të mirëseardhura. Me rritjen e pasurisë tek njerëzit, ata kanë gjasa të bëjnë më pak fëmijë. Njerëzit janë në dilema midis punës dhe fëmijëve. Konservatorët populistë që thonë se lindshmëria e ulët është një shenjë e dështimit të shoqëritë dhe bëjnë thirrje për një rikthim në familjen tradicionale dhe vlerat e vjetra, e kanë gabim. Më shumë mundësi për të zgjedhur është gjë e mirë dhe askush nuk i ka dikujt borxh të bëjë një fëmijë.

Nxitjet e liberalëve për të inkurajuar më shumë emigracionin janë më fisnike. Por është një keqdiagnostifikim. Emigrimi në vendet e pasura është në nivele rekord dhe po i ndihmon këto vende të plotësojnë boshllëqet e tregut të punës. Por rënia e fertilitetit ë botë do të thotë së në mesin e këtij shekulli, bota do të përballet me të rinj të paarsimuar, vetëm nëse ndryshon ndonjë gjë.

Çfarë mund të jetë? Njerëzit zakonisht thonë se duan më shumë fëmijë nga se kanë, ky hendek, midis dëshirës dhe realitetit mund të jetë sepse këta prindër që paguajnë pensionistët pa fëmijë nuk përballojnë dot më shumë fëmijë. Por edhe nëse këto rregullohen, zhvillimi ekonomik ka ende gjasa të çojë në një rënie të lindshmërisë nën normën e zëvendësimit. Politikat pro-familjes kanë një rekord zhgënjyes. Singapori ofron grante bujare, zbritje taksash dhe subvencione për kujdesin e fëmijëve – por ka një normë fertiliteti 1.

Çlirimi i potencialit të të varfërve të botës do të lehtësonte mungesën e punëtorëve të rinj të arsimuar pa më shumë lindje. Dy të tretat e fëmijëve kinezë jetojnë në fshat dhe ndjekin kryesisht shkolla të tmerrshme; e njëjta pjesë e 25-34-vjeçarëve në Indi nuk kanë përfunduar arsimin e mesëm të lartë. Grupi i të rinjve në Afrikë do të vazhdojë të rritet për dekada. Rritja e aftësive të tyre është e dëshirueshme në vetvete dhe gjithashtu mund të sjellë më shumë emigrantë të rinj si novatorë në ekonomitë e stanjuara. Megjithatë, zhvillimi inkurajues është i vështirë—dhe sa më shpejt që vendet të pasurohen, aq më shpejt plaken.

Prandaj, më në fund, bota do të duhet të mjaftohet me më pak të rinj – dhe ndoshta me një popullsi në tkurrje. Me këtë në mendje, përparimet e fundit në AI nuk mund të kishin ardhur në një kohë më të mirë. Një ekonomi e frytshme me AI mund ta ketë të lehtë të mbështesë një numër më të madh pensionistësh. Përfundimisht ai mund të jetë në gjendje të gjenerojë vetë ide, duke reduktuar nevojën për inteligjencë njerëzore. I kombinuar me robotikën, ai gjithashtu mund ta bëjë kujdesin për të moshuarit më pak punë intensive. Risi të tilla sigurisht që do të jenë në kërkesë të lartë.

Nëse teknologjia e lejon njerëzimin të kapërcejë krizën e bebeve, ajo do t’i përshtatet modelit historik. Përparimet e papritura të produktivitetit nënkuptonin se bombat me sahat demografike, të tilla si uria masive e parashikuar nga Thomas Malthus në shekullin e 18-të, nuk mund të shpërthyen. Më pak bebe do të thotë më pak gjenialitet njerëzor. Por ky mund të jetë një problem që gjeniu njerëzor mund ta rregullojë. /The Economist

Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.