.png)
Rreth fundit të shekullit, tregtarët e monedhave, fondet mbrojtëse dhe ekonomistët ishin të fiksuar pas rezervave valutore të bankave qendrore.
Euro ishte një foshnjë dhe mbështetësit u përballën me një detyrë të frikshme për ta ngritur atë si një monedhë me ndikim global, e përfshirë në tregtinë dhe investimet ndërkombëtare. Çdo e dhënë që sugjeronte se ajo po ushqehej me dominimin e dollarit në arkat e bankave qendrore globale u mor si një shenjë përparimi drejt këtij qëllimi dhe prodhoi ndryshime të papritura në kursin e këmbimit të saj.
Ishte një obsesion, jo pa themel, që rezultoi i qëndrueshëm. Në krizën greke të borxhit që arriti kulmin në vitin 2012, një nga arsyet pas parashikimeve të zhurmshme (dhe të gabuara) se euro do të binte nën barazinë kundrejt dollarit ishte se menaxherët e rezervës së bankave qendrore mund të humbnin besimin në kuadrin ligjor dhe politik që qëndron pas monedhës europiane.
Diversifikimi i rezervës së bankës qendrore u bë një shpjegim i domosdoshëm për çdo lëvizje të monedhës brenda ditës. Euro po rritet? Pyetni një tregtar dhe ai (ishte pa ndryshim “ai”) do t’ju thoshte shpesh “Boris” (dmth Rusia) ose një bankë tjetër qendrore po blente. Ose ndoshta Kina po nxirrte dollarë nga rezervat e saj.
Pushtimi i Ukrainës nga Rusia e rikthen në plan të parë këtë preokupim tregu, i cili ishte kryesisht i fjetur për disa vite. SHBA, në përpjekjen e saj për të ndëshkuar Rusinë për konfliktin e Ukrainës, e ka përdorur spektakolar “privilegjin e saj të tepruar”, siç e shprehu në mënyrë të diskutueshme Valéry Giscard d’Estaing, ish-presidenti dhe ministri i financave franceze në vitet 1960.
Siç e kanë vërejtur shpesh hajdutët e dollarit të dy dekadave më parë, roli global i dollarit, pjesa e tij e madhe në tregtinë botërore dhe dominimi i tij në tregjet financiare, i jep fuqi të madhe SHBA-së për të përdorur sanksionet për të përkulur gjeopolitikën ndaj vullnetit të saj.
Tani, ju mund të debatoni nëse kjo është e përshtatshme. Po sikur një Shtëpi e Bardhë më pak e parashikueshme në të ardhmen ta përdorte këtë privilegj në raste shumë më të diskutueshme? A duhet të ketë ndonjë vend këtë fuqi për të përdorur paratë si armë?
Pyetje të mira. Por në këndvështrimin e tregut, ajo që ka rëndësi është se sanksionet e SHBA-së dhe aleatëve të saj ndaj bankës qendrore të Rusisë do të nxisin vendet e tjera që nuk janë gjeopolitikisht në linjë me SHBA-në të rimendojnë të mbajnë kaq shumë para në librat e tyre.
Analistët e monedhës së Goldman Sachs thanë se “rezultati mund të jetë zhvlerësimi i dollarit”, duke shtuar se ata kishin parë “shumë interes klienti” në këtë temë.
Pastaj përsëri, banka amerikane e investimeve paralajmëron kundër emocionimit të tepërt. “Duhet të theksojmë se struktura e tregjeve të monedhës nuk do të ndryshojë brenda natës dhe ka shumë arsye të ndërlidhura pse dollari ruan rolin e tij dominues global,” tha ai.
Ekziston edhe një arsye tjetër për të mos vënë bast fermën për një kolaps të afërt të dollarit: SHBA-ja nuk i ngriu vetë rezervat e Rusisë. Zyrtarët e përfshirë në hartimin e sanksioneve kundër Rusisë e dinin se ato do të funksiononin më së miri në bashkëpunim me BE-në, Britaninë e Madhe dhe vendet e tjera të G7.
Pra, sigurisht, Moska, në të ardhmen mund t’i shmanget dollarëve, por ku të shkojë në vend të kësaj? Rusia nuk mund të kalojë në euro, stërlina ose jen duke pasur parasysh se sanksionet e pagesave shtrihen edhe për ato. Ajo mund t’i shmangë të gjitha, por atëherë fondet e saj për blerjen e gjërave thelbësore ose mbrojtjen e rublës do të ishin të gjitha në monedha me përdorim të kufizuar ndërkombëtar. Për më tepër, zgjedhja e renminbit për të shmangur ngrirjet e motivuara politikisht duket mjaft naive.
Megjithatë, potenciali që kjo të zvogëlojë statusin e rezervës së dollarit është real. Implikimet janë potencialisht të thella dhe mund të duhen vite për t’u bërë plotësisht të qarta. Gita Gopinath, zëvendës drejtoreshë menaxhuese në FMN, ka folur për potencialin që sistemi financiar global mund të “copëzojë”.
Fiksimet e mëparshme të tregut për këtë çështje sugjerojnë se, pavarësisht nga ritmi tektonik i ndryshimit, tregtarët do të dallojnë qartë mundësitë afatshkurtra.
Një studim i FMN-së muajin e kaluar, duke trajtuar “erozionin e fshehtë të dominimit të dollarit”, ofron të dhëna se ku qëndrojnë këto mundësi. Vendi i dollarit në rezervat ndërkombëtare është zvogëluar qartë që nga fillimi i shekullit, nga 71 për qind në 1999 në 59 për qind në 2021, tha FMN, duke reflektuar “diversifikimin aktiv të portofolit” nga bankat qendrore.
Çuditërisht, pjesa e rezervave në monedhat e tjera të “Katër të Mëdha” – sterlina, jen dhe euro – nuk ka ndikuar në rënie. “Përkundrazi, zhvendosja e dollarëve ka qenë në dy drejtime: një e katërta në renminbi kinez dhe tre të katërtat në monedhat e vendeve më të vogla që kanë luajtur një rol më të kufizuar si monedha rezervë,” tha FMN.
Më shumë disponueshmëri e aktiveve të tregtueshme lehtë dhe teknologjia më e shkëlqyeshme e tregtimit e kanë bërë më të lehtë kapjen e dollarëve australianë dhe kanadezë, renminbit kinez dhe një grup valutash nordike.
“Konkurrenca e monedhës rezervë zakonisht cilësohet si një betejë gjigantësh,” tha FMN. Në fakt, çështja nuk është nëse dollari do të zëvendësohet, por nëse monedhat më të vogla marrin një pjesë më të madhe të byrekut.
Herën tjetër që një monedhë e vogël kërcen pa ndonjë arsye të dukshme, prisni që kjo të ofrohet si shpjegim.
Burimi: Bloomberg; Përshtati Gazeta Si
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
