.png)
Një studim i 1.4 milionë fëmijëve nën 10 vjeç në Danimarkë zbuloi se ata të ekspozuar ndaj një niveli të lartë të dioksidit të nitrogjenit kishin më shumë të ngjarë të dëmtonin veten në moshën e rritur sesa moshatarët e tyre.
Dhe njerëzit në të njëjtën grupmoshë të ekspozuar ndaj niveleve mbi mesataren e grimcave të imëta (PM2.5) kishin 48 përqind më shumë gjasa për të dëmtuar veten më pas.
Dioksidi i azotit prodhohet kryesisht nga makinat, ndërsa PM2.5 emetohet kryesisht nga djegia e naftës dhe benzinës, e cila përdoret më së shpeshti për transport dhe ngrohje.
Këta dy ndotës janë ndër ata që lidhen më së shpeshti me shkaktimin e dëmtimit të shëndetit fizik, siç janë sëmundjet e zemrës dhe mushkërive, duke hyrë në qarkullimin e gjakut dhe duke shkaktuar inflamacion.
Studiuesit ende nuk kanë shpjeguar mekanizmin sesi këto ndotës mund të shkaktojnë probleme të shëndetit mendor por ata thanë se nivelet e larta të ndotjes mund të shkaktojnë inflamacion në tru, duke çuar në probleme të shëndetit mendor.
Fëmijëria është një “kohë e ndjeshme për zhvillimin e trurit”, kështu që fëmija mund të jetë “veçanërisht i ndjeshëm” ndaj efekteve negative nga grimcat toksike në ajër, shtuan ata.
Studiuesit në Universitetin e Mançesterit në Angli dhe Universitetin Aarhus në Danimarkë shikuan bazat e të dhënave kombëtare për të gjetur 1.4 milion danezë të lindur midis 1979 dhe 2006.
Studimi, i cili u botua në Preventive Medicine, përdori vendbanimin e secilit person nga lindja deri në ditëlindjen e tij të 10 -të dhe sa kohë ata qëndruan në atë adresë për të matur nivelet e jashtme të grimcave dhe dioksidit të azotit.
Ata më pas i gjurmuan individët deri në dhjetor 2016, duke vënë në dukje se cilët prej tyre shkuan në spital për vetë-dëmtim.
Ata e klasifikuan dëmtimin e vetes si mbidozë dhe prerje në pjesë të ndryshme të krahut, ose ndonjë dëmtim tjetër i qëllimshëm.
Rreth 32,984 njerëz (2.3 përqind) e dëmtuan veten gjatë periudhës së studimit, me raste më të larta tek femrat, ato prindërit e të cilëve kishin sëmundje mendore dhe individë nga familje më të varfra.
Ekspozimi ndaj një mesatare prej 19 μg/m3 ose më shumë lëndë grimcash çdo ditë u shoqërua me një shans 48 për qind më të lartë për të dëmtuar veten më vonë në jetë, në krahasim me fëmijët e ekspozuar ndaj një mesatare prej 13 μg/m3 në ditë ose më pak.
Dhe për çdo 5 μg/m3 rritje të ekspozimit mbi 19 μg/m3, rreziku i dëmtimit të vetvetes u rrit me 42 përqind.
Studiuesit shikuan grimcat që janë më pak se 2.5 mikrometra në diametër.
Ekspozimi mesatar ditor ndaj grimcave ishte 13.5 μg/m3 në ditë.
Standardet e cilësisë së ajrit në Mbretërinë e Bashkuar janë që përqendrimet e kësaj madhësie të grimcave të mos kalojnë një mesatare vjetore prej 25 μg/m3.
Ndërkohë, fëmijët që ishin ekspozuar ndaj një mesatare prej 25 μg/m3 dioksid nitrogjeni midis lindjes dhe 10-vjeçarëve kishin 50 përqind më shumë të ngjarë të dëmtonin veten sesa ata që ishin në zonat ku ata ranë në kontakt me më pak se 10 μg/m3 ose më pak në ditë.
Dhe për çdo rritje prej 10 μg/m3 mbi 25 μg/m3, rreziku i vetë-dëmtimit u rrit me 21 përqind.
Ekspozimi mesatar ditor ndaj dioksidit të azotit ishte 18.1 μg/m3 në ditë.
Autorja kryesore Pearl Mok, një studiuese në Universitetin e Mançesterit tha se kërkimi është studimi i parë i bazuar në popullatë që zbulon se ekspozimi afatgjatë ndaj dy ndotësve të zakonshëm gjatë fëmijërisë, shoqërohet me rreziqe më të larta të dëmtimit të vetvetes.
“Gjetjet tona shtojnë bazën e provave në rritje që tregojnë se nivelet më të larta të ekspozimit ndaj ndotjes së ajrit janë të lidhura me një shëndet të dobët mendor”, tha ajo.
“Megjithëse ndotja e ajrit është e përhapur, ai është një faktor rreziku i modifikueshëm dhe prandaj shpresojmë që gjetjet e studimit tonë të informojnë politikëbërësit të cilët po hartojnë strategji për të luftuar këtë problem.”
Gjetjet pasojnë një studim nga Kina, i cili zbuloi se fëmijët që ndiqnin shkollat me përqendrime më të larta ditore të grimcave kishin më shumë raste të vetë-dëmtimit sesa ata që shkonin në shkolla në zonat ku ajri ishte më pak i ndotur.
Por ai studim nuk zbuloi asnjë lidhje midis vetë-dëmtimit dhe oksidit të azotit.
Profesori Roger Webb, një ekspert i psikologjisë dhe shëndetit mendor në Universitetin e Mançesterit dhe një bashkautor në studim tha: ‘Një grup provash në rritje vitet e fundit ka treguar se ekspozimi ndaj ndotjes së ajrit shoqërohet gjithashtu me rezultate të pafavorshme të shëndetit mendor.
Fëmijët që jetojnë në lagje me nivele më të larta të ndotjes së ajrit janë raportuar se kanë rritur rreziqet e zhvillimit të një sërë çrregullimesh psikiatrike, përfshirë skizofreninë, depresionin dhe çrregullimin e hiperaktivitetit të deficitit të vëmendjes (ADHD).
“Megjithëse mekanizmat që lidhin ndotjen e ajrit dhe zhvillimin dhe përkeqësimin e çrregullimeve mendore ose shqetësimet e lidhura me të ende nuk janë shpjeguar, është vërtetuar mirë se mund të shkaktojë inflamacion dhe stres oksidativ.
Ky studim është i pari që siguron dëshmi të vlefshme mbi lidhjen midis ekspozimit të fëmijërisë ndaj ndotjes së ajrit dhe më pas rritjes së rrezikut të vetë-dëmtimit.
Burimi: Daily Mail. Përshtati: Gazeta “Si”
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje