.png)
Bumi aktual i shpenzimeve të deficitit nga qeveritë në të gjithë botën ndoshta i detyrohet të paktën Olivier Blanchard, i cili në vitin 2019 shkroi, “Ta themi troç, borxhi publik mund të mos ketë kosto fiskale.”
Blanchard, një ish-ekonomist kryesor i Fondit Monetar Ndërkombëtar, argumentoi se nëse norma e rritjes së ekonomisë është më e lartë se norma e huamarrjes së qeverisë, një grumbull borxhi bëhet më i përballueshëm me kalimin e kohës, sepse pagesat e interesit tkurren si pjesë e ekonomisë.
Blanchard që atëherë ka mbrojtur dhe madje ka shprehur shqetësimin se shpenzimet e deficitit të administratës së Biden do të mbinxehin ekonominë e SHBA.
Tani, një punë kërkimore nga ekonomistja e Universitetit të Bostonit, Laurence Kotlikoff vë në dyshim përfundimet origjinale të Blanchard.
Autorët thonë se ngarkimi i brezave të ardhshëm me më shumë borxhe nuk e kalon provën e përmirësimit të Pareto (80% e rezultateve kanë ardhur nga 20% e shkaqeve) , i cili është standardi që mbajti vetë Blanchard.
Kotlikoff, e cila e quan veten një ndjekëse e deficitit realist, argumenton që akumulimi i borxhit për të paguar shpenzimet aktuale është si një skemë Ponzi në atë që paratë nga lojtarët e rinj përdoren për të paguar njerëzit që filluan të luanin lojën më herët. Skema Ponzi shkatërron kur norma e rritjes së ekonomisë bie nën normën e interesit.
“Për ca kohë, gjithçka duket shumë mirë, atëherë dikush gozhdohet”, thotë Kotlikoff në një intervistë.
“Olivier është një ekonomist fantastik dhe ai është një mik i imi, por nuk mendoj se kjo ishte përpjekja e tij më e mirë,”-thotë Kotlikoff.
Blanchard u përgjigj: “Unë pajtohem me argumentet, të cilat unë në fakt i kisha bërë, më pak intensive”.
Ai thotë se fjalimi i tij presidencial i vitit 2019 zbatohej për një grup të veçantë rrethanash dhe se ka shumë raste kur shpenzimet e deficitit nuk janë përgjigjja, për shembull, kur njerëzit kanë frikë nga e ardhmja dhe prandaj bëjnë shumë kursime paraprake.
“Zgjidhja e duhur këtu nuk është borxhi më i lartë, por sigurimi i sigurimit shëndetësor universal, Medicare për të gjithë.”
Studiuesit shikojnë tre situata që përfshijnë shpenzime të deficitit në kohë kur norma e rritjes së ekonomisë tejkalon normën e interesit të qeverisë.
Ata shkruajnë: “Askush nuk siguron një bazë për të marrë nga të rinjtë dhe për t’u dhënë të moshuarve”.
Në një rast, për shembull, arsyeja që norma e interesit të qeverisë është shumë e ulët është se njerëzit shqetësohen për rreziqet e jetesës së tyre, kështu që ata blejnë bono qeveritare si një mbrojtje, e cila ul nivelin e interesit të qeverisë. Qeveria tundohet të shtojë huazimet me normën e saj të ulët të interesit, por mënyra e duhur për të zbutur rrezikun e jetesës, shkruajnë autorët, është taksimi progresiv, në të cilin paratë rrjedhin nga njerëzit që ishin me fat në karrierën e tyre tek ata që nuk patën fat.
Kotlikoff shkruan se ndarja e rrezikut ndërmjet brezave është një gjë e mirë, por duhet të jetë në gjendje të shkojë në të dy drejtimet. Nëse të rinjtë bëjnë më mirë, ata duhet të paguajnë të vjetrën dhe nëse të moshuarit bëjnë më mirë, ata duhet të paguajnë të rinjtë. Në botën reale është e pamundur që njerëzit që jetojnë qindra vjet larg në kohë të arrijnë këtë lloj marrëveshje, që do të thotë se ka një shtrembërim në treg. Kotlikoff thotë se Blanchard nuk e merr parasysh këtë shtrembërim.
Problemi me shpenzimet e deficitit është se përfitimet gjithmonë shkojnë në të njëjtin drejtim – nga të rinjtë, të cilët kanë borxhe, te të moshuarit, të cilët përfitojnë nga shpenzimet aktuale. Një problem tjetër është se një vend që bën shpenzime të deficitit thith në kursime nga jashtë, gjë që dëmton formimin e kapitalit dhe rritjen e ardhshme në vendet e tjera, shkruajnë autorët.
Autorët paralajmërojnë që kritika e tyre e shpenzimeve të deficitit nuk zbatohet për financimin e deficitit “të përdorur për të financuar infrastrukturën ose për të korrigjuar eksternalitetet, si ngrohja globale”, ose për të luftuar një recesion duke nxitur kërkesën. Këto janë paralajmërime të mëdha dhe nënkuptojnë që deficitet për qëllime të tilla mund të justifikohen.
Burimi: Bloomberg/ Përshtati: Gazeta “Si”
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje