FMN: Kur pabarazia është e lartë, pandemitë mund të ushqejnë trazira sociale

Në muajt dhe vitet pas pandemive të mëparshme, vendet më të prekura panë një rritje të trazirave shoqërore. Bazuar në këtë trend historik, pandemia COVID-19 mund të përbëjë një kërcënim për strukturën shoqërore në shumë vende, por këto prirje nuk përcaktojnë paraprakisht një rezultat.

Këtë e thotë FMN në një blog të sajin duke analizuar efektin e pandemive të mëdha në të kaluarën në 133 vende gjatë viteve 2001–2018: SARS në 2003, H1N1 në 2009, MERS në 2012, Ebola në 2014 dhe Zika në 2016. Studimi i FMN tregon se trazirat shoqërore u rritën vazhdimisht pas secilës prej këtyre shpërthimeve. Rezultati i çrregullimit civil të Udhëzuesit Ndërkombëtar të Rrezikut të Vendit, i cili është një frekuencë e lartë dhe masë e trazirave sociale, u rrit ndjeshëm, mesatarisht, një vit pas pandemisë.

“Për sa i përket metodologjisë, ne aplikojmë dy qasje ekonometrike plotësuese. Së pari, ne përdorim të dhëna mujore për të vlerësuar se si niveli i trazirave sociale u përgjigjet pandemive. Ne përdorim trazira sociale dhe të dhëna pandemike në një frekuencë mujore dhe krijojmë një lidhje të drejtpërdrejtë midis ngjarjeve ekzogjene të pandemisë – domethënë, ato që burojnë nga faktorë të jashtëm – dhe çrregullimit civil (i cili shprehet si rezultat). Së dyti, duke përdorur të dhëna vjetore, ne eksplorojmë kanalet përmes të cilave pandemitë e mëdha të kaluara çojnë në trazira sociale në periudhën afatmesme. Në veçanti, ne përqendrohemi në pabarazinë dhe rritjen ekonomike si dy kanalet kryesore”- citon FMN.

Në të vërtetë, pandemitë mund të krijojnë një cikël vicioz të dëshpërimit ekonomik, pabarazisë dhe trazirave sociale. Duke përdorur analizën ekonometrike, FMN tregon se pandemitë e mëdha të së kaluarës çuan në një rritje të ndjeshme të trazirave sociale në periudhën afatmesme, duke ulur rritjen dhe duke rritur pabarazinë. Trazirat më të larta shoqërore, nga ana tjetër, shoqërohen me rritje më të ulët, e cila përkeqëson pabarazinë, duke formuar një cikël vicioz.

Cilat vende janë më të prekshme?

Analiza shtesë në Parashikimin Ekonomik Rajonal për Azi-Paqësorin sugjeron që efekti është më i fortë kur pabarazia në të ardhura është tashmë e lartë për të nisur rimëkëmbjen. Një rritje e koeficientit Gini neto (pas taksimit dhe transferimit) – një masë e zakonshme e pabarazisë – shoqërohet me më shumë trazira shoqërore kur niveli fillestar i neto Gini është mbi 0.4. Më shumë se 45 për qind e vendeve në botë, dhe rreth një e treta e ekonomive aziatike, kanë një koeficient neto Gini më të lartë se ky prag.

Raorti i FMN zbulon gjithashtu se ndikimi i pabarazisë në trazirat shoqërore varet nga shkalla e transferimeve rishpërndarëse. Një rritje e pabarazisë shoqërohet me më shumë trazira kur transferimet rishpërndarëse janë të ulta, duke sugjeruar që masat e sigurisë sociale të ndihmojnë në uljen e tensioneve sociale.

FMN sugjeron se bërësit e politikave duhet t’i kushtojnë vëmendje të veçantë parandalimit të efekteve të shtrëngimit të mëtejshëm në jetesën e më të rrezikuarve në shoqëritë e tyre. Këto janë prirje historike, jo fati i vendeve.

Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.