Një nënë që vrau 3 fëmijët e saj dhe çfarë duhet të dini për depresionin post-partum

Pas një gjyqi që zgjati rreth një muaj, një juri në Massachusetts po vendos fatin e Lindsay Clancy, një nënë që vrau tre fëmijët e saj të vegjël në vitin 2023 dhe më pas tentoi të vriste edhe veten. Avokati i saj mbrojtës thotë se veprimet e saj erdhën si pasojë e formës më të rëndë të sëmundjes mendore pas lindjes, ndërsa një prokuror e cilësoi tragjedinë si një vrasje të planifikuar.

Ja çfarë duhet të dini për gamën e problemeve të shëndetit mendor që lidhen me shtatzëninë dhe lindjen:

ÇFARË JANË PROBLEMET E SHËNDETIT MENDOR PAS LINDJES?

Problemet e shëndetit mendor pas lindjes janë gjendje emocionale, psikologjike dhe të sjelljes që mund të shfaqen gjatë shtatzënisë ose pas lindjes. Ato variojnë nga ndryshime relativisht të lehta dhe jetëshkurtra të humorit deri te sëmundje serioze që kërkojnë trajtim.

Gjendja më e zakonshme është depresioni pas lindjes, por disa nëna të reja përjetojnë gjithashtu çrregullime ankthi pas lindjes, sulme paniku, çrregullim obsesiv-kompulsiv, çrregullim të stresit post-traumatik dhe, në raste të rralla, psikozë.

SA TË ZAKONSHME JANË?

Sipas Qendrave për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve në SHBA, afërsisht një në tetë gra amerikane përjeton depresion pas lindjes, ndërsa simptomat e ankthit mund të prekin një numër edhe më të madh grash.

Ekspertët e shëndetit mendor thonë se shumë raste nuk diagnostikohen, sepse prindërit mund të ndihen në siklet, në faj ose mund të mos jenë të sigurt nëse ajo që po përjetojnë është normale.

KUSH ËSHTË MË I RREZIKUAR?

Problemet e shëndetit mendor pas lindjes mund të prekin njerëz të çdo moshe, niveli ekonomik apo prejardhjeje, përfshirë edhe ata që nuk kanë pasur më parë probleme të shëndetit mendor.

Kolegji Amerikan i Obstetërve dhe Gjinekologëve rekomandon që të gjitha gratë të kontrollohen për probleme të shëndetit mendor gjatë shtatzënisë dhe pas lindjes.

Ekspertët e Institutit Kombëtar të Shëndetit në SHBA dhe institucione të tjera theksojnë se këto janë probleme mjekësore dhe jo dështime personale apo shenja se dikush është prind i keq.

Faktorët e rrezikut përfshijnë një histori personale ose familjare të depresionit, ankthit, çrregullimit bipolar apo problemeve të tjera të shëndetit mendor. Komplikacionet gjatë shtatzënisë ose lindjes, një foshnjë me probleme shëndetësore, mungesa e mbështetjes sociale, vështirësitë financiare dhe stresorët e mëdhenj të jetës mund të rrisin gjithashtu rrezikun.

CILI ËSHTË NDRYSHIMI MES “BABY BLUES” DHE DEPRESIONIT PAS LINDJES?

“Baby blues” është një gjendje shumë e zakonshme dhe prek deri në 80% të nënave të reja. Simptomat mund të përfshijnë ndryshime të humorit, irritim, të qara të shpeshta dhe ndjenjën se gjithçka është tepër e rëndë për t’u përballuar.

Këto simptoma zakonisht fillojnë disa ditë pas lindjes dhe përmirësohen brenda dy javësh pa pasur nevojë për trajtim, sipas Kolegjit Amerikan të Obstetërve dhe Gjinekologëve.

Depresioni pas lindjes është më i rëndë dhe zgjat më gjatë. Simptomat mund të përfshijnë trishtim të vazhdueshëm, mungesë shprese, humbje të interesit për aktivitetet, vështirësi për të krijuar lidhje emocionale me foshnjën, ndryshime në gjumë ose oreks, ndjenja pavlefshmërie dhe mendime për vetëlëndim.

Ndryshe nga “baby blues”, depresioni pas lindjes zakonisht kërkon vlerësim dhe trajtim profesional.

ÇFARË I SHKAKTON PROBLEMET E SHËNDETIT MENDOR PAS LINDJES?

Sipas Kolegjit Amerikan të Obstetërve dhe Gjinekologëve, nuk ekziston një shkak i vetëm. Studiuesit besojnë se një kombinim faktorësh biologjikë, psikologjikë dhe socialë ndikon në rrezikun e shfaqjes së tyre.

Pas lindjes, ndryshimet hormonale, mungesa e gjumit, rikuperimi fizik nga shtatzënia dhe lindja, stresi financiar, problemet në marrëdhënie dhe kërkesat e kujdesit për një foshnjë të porsalindur mund të luajnë të gjitha një rol.

ÇFARË ËSHTË ANKTHI PAS LINDJES?

Ndërsa depresioni pas lindjes merr më shumë vëmendje, edhe ankthi është shumë i zakonshëm.

Një prind mund të përjetojë shqetësim të tepruar për shëndetin ose sigurinë e foshnjës, mendime që vrapojnë pa pushim, shqetësim fizik, sulme paniku ose pamundësi për t’u qetësuar.

Ankthi bëhet një problem mjekësor kur frikërat janë shumë të forta, të vazhdueshme dhe ndërhyjnë në jetën e përditshme.

ÇFARË ËSHTË PSIKOZA PAS LINDJES DHE PSE KONSIDEROHET URGJENCË MJEKËSORE?

Psikoza pas lindjes është një gjendje psikiatrike e rrallë, por shumë serioze.

Një analizë e vitit 2017, që shqyrtoi të dhënat në mbarë botën, vlerësoi se kjo gjendje zakonisht shfaqet te rreth një ose dy gra në çdo 1,000 lindje.

Simptomat mund të përfshijnë halucinacione, bindje të rreme që nuk përputhen me realitetin, konfuzion të rëndë, paranojë dhe ndryshime të forta të humorit.

Për shkak se kjo gjendje mund të rrezikojë si nënën, ashtu edhe foshnjën, ajo kërkon ndihmë të menjëhershme mjekësore dhe shpesh shtrim në spital.

Mjekët u thonë familjarëve që të kërkojnë menjëherë ndihmë urgjente nëse shfaqen këto simptoma.

SI TRAJTOHEN PROBLEMET E SHËNDETIT MENDOR PAS LINDJES?

Trajtimi varet nga lloji i problemit dhe nga shkalla e rëndesës së tij.

Psikoterapia dhe trajtimi me antidepresivë mbeten bazat e trajtimit. Ndërkohë, metoda më të reja, si konsultat mjekësore në distancë, aplikacionet e shëndetit në telefon dhe pajisjet e veshshme që monitorojnë gjendjen e trupit, po tregojnë potencial për të ndihmuar në zbulimin e hershëm të problemeve dhe përmirësimin e aksesit te kujdesi shëndetësor.

Mjekët u bëjnë thirrje prindërve të kërkojnë këshillë mjekësore nëse simptomat zgjasin më shumë se dy javë, përkeqësohen, ndërhyjnë në jetën e përditshme ose e bëjnë të vështirë kujdesin për veten apo foshnjën.

Megjithatë, ata paralajmërojnë se nevojitet ndihmë e menjëhershme nëse dikush ka mendime për të dëmtuar veten, mendime për të dëmtuar foshnjën ose shfaq simptoma të psikozës./Reuters

---

Copyright © Gazeta “Si”

Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.

---