.png)
“Është koha të kalojmë përtej transparencës drejt një rregullimi më serioz dhe detyrues të AI”, shkroi Dario Amodei, kreu i Anthropic, më 10 qershor. Kompania e tij sapo kishte publikuar Fable, një version i kufizuar i modelit të saj të fuqishëm Mythos, i aftë për punë të nivelit mbinjerëzor në hakerim dhe detyra të tjera potencialisht të rrezikshme.
Ajo që ndodhi më 12 qershor nuk ishte ajo që ai kishte parashikuar.
Për herë të dytë brenda katër muajsh, administrata Trump ndërhyri në mënyrë të papritur ndaj Anthropic, duke urdhëruar kompaninë të ndalonte aksesin e çdo personi jo-amerikan, përfshirë edhe punonjësit e saj, në modelet më të reja Fable 5 dhe Mythos 5. Si përgjigje, Anthropic pezulloi plotësisht përdorimin e tyre. Urdhri, ashtu si një tjetër ndërhyrje e paqartë në fund të shkurtit që e etiketonte kompaninë si rrezik për zinxhirin e furnizimit, erdhi pa shumë shpjegime dhe shkaktoi tronditje në botën e AI dhe tek aleatët e SHBA-së.
Të dyja palët japin versione të ndryshme të ngjarjeve. Sipas raportimeve, CEO i Amazon, Andy Jassy, kompania që ka një investim të madh në Anthropic, kishte sinjalizuar administratën Trump se kishte gjetur dobësi sigurie në Fable 5, të cilat lejonin “jailbreak”, pra anashkalimin e kufizimeve të sigurisë që e bënin modelin më pak të rrezikshëm se Mythos. Në platformën X, këshilltari i Shtëpisë së Bardhë David Sacks deklaroi se qeveria i kishte kërkuar Dario Amodeit “ta rregullonte jailbreak-un ose ta çaktivizonte modelin”, duke shtuar se “Dario refuzoi”.
Nga ana tjetër, një burim brenda Anthropic tha se kompanisë iu kërkua të bllokonte “shtetasit e huaj” nga përdorimi i modeleve për shkak të një kërcënimi të paqartë për sigurinë kombëtare. Për të respektuar këtë urdhër, kompania vendosi t’i mbyllte plotësisht modelet. Në deklaratë nuk u përmend pretendimi për refuzimin e Amodeit.
Nuk është ende e qartë mbi çfarë baze ligjore qeveria vendosi këtë pezullim. Anthropic tha se masa u bazua në një direktivë për kontrollin e eksporteve. Disa ekspertë ligjorë mendojnë se mund të jetë përdorur rregullorja e Departamentit të Tregtisë për kontrollin e eksporteve, e njëjta kornizë që përdoret për të kufizuar shitjen e çipave AI drejt Kinës.
Megjithatë, disa analistë sugjerojnë se qëllimi kryesor mund të mos ketë qenë kontrolli i aksesit të huaj në modelet e avancuara, por një përplasje politike me vetë Anthropic. Në këtë skenar, përdorimi i kufizimeve të eksportit do të ishte thjesht mjet ligjor për të goditur kompaninë. Presidenti Trump më parë e kishte quajtur atë një “kompani AI radikale jashtë kontrollit”. Më 13 qershor, sekretari i luftës Pete Hegseth deklaroi se tre muaj më parë kishte “përjashtuar Anthropic nga Pentagoni”, duke shtuar se kjo ishte vendimi i duhur.
Një pyetje kyçe mbetet: sa serioz ishte realisht kërcënimi? Anthropic tha se bëhej fjalë vetëm për disa dobësi të vogla dhe tashmë të njohura, të cilat mund të identifikohen edhe nga modele të tjera AI. Sipas kompanisë, ajo kishte bashkëpunuar me qeverinë në testime para publikimit dhe nuk ishin ngritur më parë shqetësime për sigurinë kombëtare.
Ekspertë të sigurisë kibernetike argumentojnë se këto metoda mund të shërbejnë kryesisht për mbrojtje, dhe rregullimi i tyre mund ta bëjë modelin më pak të dobishëm për mbrojtje kibernetike.
Një kthesë gjeopolitike
Ky vendim konsiderohet një pikë kthese gjeopolitike. Ai krahasohet me periudhën kur SHBA kufizonte kriptografinë publike midis viteve 1970–1990, duke e trajtuar si armë. Por në fund, pas dekadash debati, u fitua e drejta për përdorimin dhe eksportin e enkriptimit.
Megjithatë, AI është shumë më i fuqishëm dhe më i gjerë në përdorim sesa kriptografia. Disa ligjvënës amerikanë kanë deklaruar se modelet më të avancuara mund të depërtojnë në sisteme të klasifikuara brenda pak orësh.
Ndryshe nga kriptografia, SHBA ka sot një avantazh të qartë në AI, ndërsa Kina mbetet prapa për shkak të kufizimeve në çipa. Ky avantazh mund të bëhet i pakapërcyeshëm nëse arrihet “përmirësimi vetë-përsëritës” (recursive self-improvement), ku modelet përmirësojnë vetveten dhe përshpejtojnë zhvillimin.
Disa e krahasojnë situatën me epokën bërthamore. Gjatë Luftës së Dytë Botërore SHBA dhe Britania bashkëpunuan, por më pas SHBA kufizoi bashkëpunimin për armët bërthamore me aleatët, duke krijuar një epokë të re rivaliteti strategjik.
Reagimi i aleatëve
Vendimi ka tronditur aleatët e SHBA-së. Shumë vende kishin siguruar më parë akses në Mythos për institucione shtetërore dhe kompani, por këto leje u anuluan menjëherë. Kufizimi përfshin edhe aleatët e Five Eyes: Britaninë, Kanadanë, Australinë dhe Zelandën e Re.
Edhe institucionet britanike të sigurisë AI janë prekur, duke humbur aksesin në modelet për testime.
Disa politikanë e shohin këtë si një “zgjim të detyruar” për Europën dhe vendet e tjera që duhet të synojnë pavarësi teknologjike.
Një rend i ri teknologjik
Disa ekspertë paralajmërojnë se SHBA mund ta ketë të pamundur të mbajë për një kohë të gjatë këtë nivel kontrolli, pasi shumë të huaj punojnë brenda kompanive amerikane të AI. Kufizimi i tyre do të pengonte vetë zhvillimin e industrisë.
Nga ana tjetër, politika e SHBA-së shihet si e paqëndrueshme: nga heqja e rregullave, te lejet për çipat drejt Kinës, e deri te ndërhyrjet e papritura në modelet AI.
Në fund, gjithnjë e më shumë duket se inteligjenca artificiale po shndërrohet në një çështje të sigurisë kombëtare dhe kontrolli mbi të po bëhet gjithnjë e më i paqartë dhe i centralizuar./TheEconomist
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje