.png)
Prodhuesit evropianë të makinave po përballen me rënien e shitjeve, konkurrencën kineze dhe kapacitete të mëdha të pashfrytëzuara. Tani, ndërsa Evropa rrit shpenzimet për mbrojtjen, industria po sheh një mundësi të re: prodhimin ushtarak. Por a mund të mjaftojë kjo për të shpëtuar një sektor në krizë?
Në fabrikën e Ford-it në Dagenham, në lindje të Londrës, një automjet i madh ushtarak me ngjyrë të gjelbër simbolizon një ndryshim të rëndësishëm për industrinë evropiane të automobilave. I bazuar në modelin Ranger, automjeti mund të transportojë rreth dy tonë ngarkesë dhe të tërheqë deri në katër tonë.
Pas këtij projekti qëndrojnë edhe shpresat e mijëra punonjësve të fabrikës, ku prodhimi i motorëve ka rënë ndjeshëm gjatë dekadës së fundit. Ford po konkurron, së bashku me partnerët General Dynamics dhe Ricardo, për një kontratë të Ministrisë britanike të Mbrojtjes për rreth 9 mijë automjete gjatë pesë deri në shtatë viteve të ardhshme.
Për Ford-in, kjo është më shumë se një kontratë. Është një mundësi për të përdorur kapacitetet industriale që sot janë të pashfrytëzuara.
Nga makinat te mbrojtja
Industria evropiane e automobilave po përballet me një kombinim të vështirë faktorësh: kostot e larta, kalimin e kushtueshëm drejt automjeteve elektrike, kërkesën më të dobët se sa pritej dhe konkurrencën në rritje nga prodhuesit kinezë.
Në Britani, prodhimi i automjeteve është përgjysmuar krahasuar me rreth një dekadë më parë, duke ushtruar presion edhe mbi qindra kompani furnizuese. Në Evropën Perëndimore, fabrikat e makinave kanë një kapacitet të konsiderueshëm të pashfrytëzuar.
Në këtë situatë, rritja e shpenzimeve për mbrojtjen po shihet si një mundësi e re.
Ford nuk është i vetmi prodhues që po shqyrton këtë rrugë. Renault ka lidhur një marrëveshje me kompaninë e mbrojtjes Thales për prodhimin e dronëve ushtarakë, ndërsa Volkswagen po përballet me një tepricë të kapaciteteve në disa prej fabrikave të tij gjermane dhe po shqyrton mundësi për përdorimin e tyre në sektorin e mbrojtjes.
Edhe Jaguar Land Rover po kërkon të zgjerojë aktivitetin në tregun ushtarak dhe konkurron për kontratën britanike për zëvendësimin e flotës së vjetër të automjeteve të ushtrisë.
Logjika është e thjeshtë: kompanitë e automobilave kanë fabrika, punonjës të specializuar, infrastrukturë, zinxhirë furnizimi dhe përvojë në prodhimin në shkallë të gjerë. Të gjitha këto janë kapacitete që mund të jenë të dobishme për industrinë e mbrojtjes.
Por kjo nuk do të thotë se makinat mund të zëvendësohen lehtësisht me tanke, dronë apo automjete ushtarake.
Sipas industrisë, sektorët e automobilave dhe të mbrojtjes kanë nevoja, rregulla dhe standarde shumë të ndryshme. Për më tepër, kontratat ushtarake nuk mund të krijojnë automatikisht vëllimin e madh dhe të qëndrueshëm të prodhimit që dikur ofronte tregu i makinave.
Problemi i Kinës
Kriza e prodhuesve evropianë nuk lidhet vetëm me fabrikat e pashfrytëzuara. Një nga sfidat kryesore është ndryshimi dramatik i konkurrencës globale.
Për vite me radhë, Kina ishte një treg jashtëzakonisht fitimprurës për kompanitë evropiane. Volkswagen, Mercedes-Benz dhe prodhues të tjerë përfituan shumë nga rritja e shpejtë e klasës së mesme kineze.
Por ndërkohë, Kina ndërtoi një industri të fuqishme vendase të automobilave, veçanërisht në sektorin e automjeteve elektrike. Kompani si BYD, Chery dhe Geely tani po zgjerohen me shpejtësi në tregjet ndërkombëtare, përfshirë Evropën.
Prodhuesit evropianë janë përballur kështu me një paradoks: ndërsa tregu kinez nuk është më burimi i sigurt i fitimeve të dikurshme, rivalët kinezë po hyjnë në tregun evropian me modele elektrike dhe kosto konkurruese.
Ndërkohë, kompanitë evropiane kanë investuar miliarda euro për përshtatjen e fabrikave me prodhimin e automjeteve elektrike. Disa prej këtyre kapaciteteve tani nuk përdoren plotësisht.
Volkswagen ka njoftuar plane të mëdha për uljen e kostove dhe të vendeve të punës, ndërsa disa fabrika gjermane janë përballur me mundësinë e mbylljes ose ristrukturimit.
Një tjetër rrugë: prodhimi kinez në Evropë
Në përpjekje për të mbajtur fabrikat aktive, disa prodhues evropianë po shqyrtojnë edhe një zgjidhje tjetër: t’u japin hapësirë prodhuesve kinezë.
Stellantis ka marrë një pjesëmarrje prej 20% në prodhuesin kinez të automjeteve elektrike Leapmotor. Nissan, ndërkohë, ka nënshkruar një memorandum me Chery për të studiuar mundësinë e prodhimit me kontratë në fabrikën e Sunderlandit.
Edhe Volkswagen ka shqyrtuar mundësinë e ndarjes së kapaciteteve të tepërta të fabrikave evropiane me partnerë kinezë.
Kjo mund të sjellë përfitime të menjëhershme: fabrikat evropiane do të kishin më shumë punë, ndërsa kompanitë kineze do të mund të prodhonin më pranë konsumatorëve evropianë.
Por ekziston edhe një problem strategjik. Një makinë e montuar në Evropë nuk është domosdoshmërisht një makinë e prodhuar nga një zinxhir furnizimi evropian. Pjesë të rëndësishme, veçanërisht bateritë, mund të vazhdojnë të importohen nga Kina.
Kjo e bën çështjen shumë më të ndërlikuar: a mjafton që fabrikat evropiane të jenë aktive, apo vendet duhet të ruajnë edhe teknologjinë, furnizuesit dhe ekspertizën industriale brenda territorit të tyre?
Më shumë se fabrika makinash
Rënia e industrisë së automobilave nuk prek vetëm prodhuesit. Ajo rrezikon një ekosistem të tërë ekonomik.
Furnizuesit e pjesëve, kompanitë e përpunimit të metaleve, prodhuesit e sistemeve elektrike, logjistika dhe mijëra vende pune varen nga aktiviteti i fabrikave të mëdha.
Shembulli i Australisë tregon se çfarë mund të ndodhë kur një vend humbet industrinë e vet automobilistike. Pas mbylljes së prodhimit vendas të makinave, humbja nuk ishte vetëm e vendeve të punës, por edhe e një pjese të kapaciteteve inxhinierike dhe prodhuese që është e vështirë të rikthehen.
Pikërisht për këtë arsye, industria evropiane e sheh riarmatimin si një mundësi për të ruajtur disa prej këtyre aftësive.
Megjithatë, shifrat tregojnë edhe kufizimet. Një kontratë për disa mijëra automjete ushtarake nuk mund të zëvendësojë prodhimin e dhjetëra apo qindra mijëra automjeteve civile çdo vit.
Një mundësi, jo një zgjidhje
Rritja e shpenzimeve për mbrojtjen mund t’u japë prodhuesve evropianë të automobilave kontrata të reja, të mbajë disa fabrika aktive dhe të krijojë mundësi për furnizuesit.
Por riarmatimi nuk mund të zëvendësojë plotësisht tregun masiv të automjeteve civile.
Industria përballet ende me pyetje shumë më të mëdha: si të konkurrojë me prodhuesit kinezë, si të ulë kostot, si të përshpejtojë inovacionin në automjetet elektrike dhe si të ruajë një zinxhir furnizimi konkurrues në Evropë.
Për fabrikën e Ford-it në Dagenham, një kontratë ushtarake mund të jetë një ndihmë e rëndësishme. Për industrinë evropiane në tërësi, megjithatë, ajo është vetëm një pjesë e një puzzle shumë më të madh.
Evropa mund të përdorë kapacitetet e industrisë së automobilave për të forcuar sektorin e mbrojtjes. Por pyetja kryesore mbetet nëse kjo do të jetë e mjaftueshme për të ruajtur fuqinë industriale që automobilizmi evropian ka ndërtuar gjatë dekadave.
Për momentin, përgjigjja duket se varet jo vetëm nga sa shumë do të shpenzojë Evropa për mbrojtjen, por edhe nga aftësia e industrisë së saj për t’u përshtatur me një treg automobilistik që po ndryshon me shpejtësi.
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje