.png)
Një krijesë e vogël detare po tërheq vëmendjen e shkencëtarëve për aftësinë e saj të jashtëzakonshme për t’u rikthyer në një fazë më të hershme të jetës. E njohur si Turritopsis dohrnii, ose “meduza e pavdekshme”, ajo mund ta përsërisë ciklin e jetës në kushte të caktuara.
Sipas BBC-së, studiuesit po analizojnë mekanizmat gjenetikë që i mundësojnë këtë proces, me shpresën se një ditë mund të ndihmojnë në trajtimin e sëmundjeve të lidhura me plakjen dhe në riparimin e indeve të dëmtuara te njerëzit.
Si arrin të rinisë jetën?
Kur përballet me kushte të vështira, kjo meduzë mund të rikthehet nga faza e rritur në një fazë të hershme të zhvillimit, të njohur si polip. Brenda pak ditësh, nga masa qelizore formohet një strukturë e re, e cila mund të prodhojë meduza të tjera.
Aftësia e saj u dokumentua për herë të parë në vitin 1992, kur një studiues zbuloi se meduzat që mbante në laborator kishin kaluar në një fazë më të hershme të jetës, në vend që të ngordhnin.
Shkencëtarët kanë zbuluar se disa qeliza të saj mund të ndryshojnë funksion dhe të shndërrohen në lloje të tjera qelizash. Ky proces, i njohur si transdiferencim, është një nga çelësat për të kuptuar aftësinë e saj të pazakontë.
Çfarë mund të mësojnë shkencëtarët nga ADN-ja e saj?
Një studim i publikuar në vitin 2022 identifikoi veçori gjenetike që mund të ndihmojnë këtë specie të riparojë dëmtimet e ADN-së dhe të mirëmbajë telomeret, strukturat mbrojtëse në skajet e kromozomeve, të cilat zakonisht shkurtohen me kalimin e moshës.
Këto zbulime mund të ndihmojnë shkencëtarët të kuptojnë më mirë plakjen dhe aftësinë e qelizave për t’u ripërtërirë. Në të ardhmen, kërkimet mund të kontribuojnë në zhvillimin e trajtimeve për dëmtimet e indeve dhe disa sëmundje të lidhura me moshën.
Megjithatë, zbatimi i këtyre mekanizmave te njerëzit mbetet ende larg dhe kërkon studime të mëtejshme.
A është vërtet e pavdekshme?
Pavarësisht emrit, kjo meduzë nuk është e paprekshme nga vdekja. Ajo mund të ngordhë nga grabitqarët, mungesa e ushqimit dhe faktorë të tjerë mjedisorë. Gjithashtu, nuk dihet nëse ekziston një kufi për numrin e herëve që mund ta përsërisë ciklin e saj të jetës.
Për shkencëtarët, Turritopsis dohrnii përfaqëson një mundësi të rrallë për të kuptuar më mirë plakjen dhe rigjenerimin qelizor. Edhe pse nuk premton pavdekësi për njerëzit, studimi i saj mund të hapë rrugë të reja për mjekësinë e së ardhmes.
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje