.png)
Kratomi, një bimë me origjinë nga Azia Juglindore dhe me efekte që mund të ngjajnë me ato të opioideve, është kthyer në një shqetësim në rritje për autoritetet amerikane. Produkti, që shitet gjerësisht në formën e pilulave, pluhurit apo lëngjeve, mund të gjendet edhe në pika karburanti, dyqane të vogla dhe dyqane vape.
Për disa përdorues, kratomi është bërë një mënyrë për të menaxhuar dhimbjet kronike, ankthin apo simptoma të tjera. Për të tjerë, përdorimi i tij është shoqëruar me varësi, tolerancë dhe pasoja të rënda shëndetësore.
Një prej përdoruesve është Jeffrey Deaver, 58 vjeç, nga shteti i Uashingtonit, i cili e përdori kratom për rreth katër vjet për dhimbje të forta në ije dhe gjunjë. Ai tha se e nisi me doza të vogla, ndërsa më vonë e rriti sasinë pasi dhimbjet iu lehtësuan.
“E konsideroja një mrekulli”, tha Deaver, duke shpjeguar se produkti i mundësoi të flinte dhe të funksiononte më mirë gjatë ditës.
Por ekspertët paralajmërojnë se popullariteti i kratomit nuk duhet të ngatërrohet me sigurinë e tij.
Çfarë është kratomi?
Kratomi është një pemë që rritet natyrshëm në vende të Azisë Juglindore, përfshirë Tajlandën, Malajzinë dhe Indonezinë. Gjethet e saj janë përdorur prej shekujsh për efektet stimuluese dhe zakonisht konsumohen pasi bluhen dhe përgatiten në formë pijeje.
Në SHBA, produkti u përhap më gjerësisht gjatë dekadës së fundit dhe u tregtua kryesisht si suplement bimor. Sot ai shitet në forma të ndryshme, nga kapsulat dhe pluhurat deri te pijet dhe ekstraktet shumë të përqendruara.
Sipas ekspertëve, një nga problemet kryesore është mungesa e kontrollit të standardizuar mbi përmbajtjen dhe fuqinë e këtyre produkteve.
“Kjo do të thotë se konsumatori nuk ka gjithmonë mënyrë të sigurt për të ditur se çfarë po merr”, kanë paralajmëruar specialistët.
Përse përdoret?
Kratomi reklamohet shpesh si një produkt “natyral” që mund të ndihmojë me dhimbjet, ankthin, depresionin dhe lodhjen.
Efektet ndryshojnë në varësi të dozës. Në sasi më të ulëta, ai mund të ketë efekte stimuluese të ngjashme me kafeinën. Në doza më të larta, efektet mund të bëhen më të forta dhe të ngjajnë me ato të opioideve, duke shkaktuar përgjumje, eufori dhe ndjesi dehjeje.
Pikërisht këto efekte kanë bërë që disa njerëz ta përdorin edhe në përpjekje për të reduktuar përdorimin e opioideve të tjera. Megjithatë, ekspertët theksojnë se kjo nuk do të thotë se kratomi është një trajtim i provuar apo i sigurt për varësinë nga opioidet.
Një nga përbërësit kryesorë të bimës është mitragynina, ndërsa një tjetër, 7-hidroksimitraginina, lidhet me efektet e ngjashme me opioidet.
Sa i rrezikshëm është?
Rreziqet varen nga produkti, përqendrimi, doza dhe mënyra e përdorimit. Në sasi të larta, kratomi mund të shkaktojë përgjumje të fortë, marramendje, të vjella, konfuzion dhe, në disa raste, halucinacione.
Ekspertët paralajmërojnë gjithashtu për mundësinë e varësisë dhe simptomave të abstinencës. Me kalimin e kohës, përdoruesit mund të zhvillojnë tolerancë dhe të kenë nevojë për sasi më të mëdha për të arritur të njëjtin efekt.
Disa specialistë të trajtimit të varësive kanë raportuar raste të personave që konsumojnë shumë tableta ose doza të mëdha çdo ditë, duke shpenzuar edhe shuma të konsiderueshme parash për produktin.
Një shqetësim tjetër lidhet me kombinimin e kratomit me substanca të tjera. Produktet e tregtuara si suplemente mund të kenë përbërje dhe përqendrime të ndryshme, ndërsa disa mund të përmbajnë edhe substanca të tjera.
Pikërisht për këtë arsye, ekspertët nënvizojnë se është e vështirë të përcaktohet një dozë universalisht “të sigurt”.
Pse po alarmohen autoritetet amerikane?
Debati është intensifikuar në SHBA pas rasteve të fundit ku kratom u gjet mes produkteve të konsumuara ose të poseduar nga persona që më pas humbën jetën. Megjithatë, prania e kratomit nuk do të thotë automatikisht se ai ishte shkaku i vdekjes.
Autoritetet dhe ekspertët po fokusohen veçanërisht te mënyra se si produkti shitet dhe te mungesa e një kontrolli të unifikuar federal.
Në shumë raste, kratom shitet si suplement dhe jo si ilaç. Kjo ka bërë që tregu të rritet me shpejtësi, ndërsa përbërja dhe fuqia e produkteve mund të ndryshojnë ndjeshëm nga një produkt te tjetri.
Kjo situatë ka nxitur edhe përpjekje për kufizimin ose ndalimin e tij në nivel shtetëror.
A është i ligjshëm në SHBA?
Statusi ligjor i kratomit ndryshon nga një shtet në tjetrin. Në disa shtete amerikane ai është i ndaluar, ndërsa në të tjera lejohet dhe mund të blihet pa recetë.
Autoritetet federale kanë diskutuar edhe më parë mundësinë e vendosjes së kratomit nën kontrollin e ligjeve për substancat e kontrolluara. Një përpjekje e tillë e DEA-s në vitin 2016 hasi në kundërshtim të madh publik dhe nuk u realizua.
Si rezultat, shtetet amerikane kanë vazhduar të marrin vendime të ndryshme për shitjen dhe përdorimin e tij.
Edhe në vende të tjera ligjet ndryshojnë. Në Mbretërinë e Bashkuar kratomi është i ndaluar, ndërsa në vendet evropiane rregullat nuk janë të njëjta. Në Malajzi, ku bima rritet natyrshëm, përdorimi dhe shitja e saj janë gjithashtu të kufizuara sipas legjislacionit për substancat helmuese.
Një treg në rritje dhe një debat i hapur
Kratomi ndodhet në qendër të një debati mes atyre që e shohin si një alternativë bimore për dhimbjen dhe probleme të tjera, dhe atyre që paralajmërojnë për potencialin e tij për varësi dhe pasoja shëndetësore.
Mbështetësit e tij kërkojnë rregullim më të mirë të tregut dhe kontroll të produkteve sintetike që shiten si kratom. Kundërshtarët kërkojnë kufizime më të forta, duke argumentuar se produktet me përqendrime të larta janë lehtësisht të aksesueshme.
Në thelb, shqetësimi kryesor i ekspertëve nuk lidhet vetëm me vetë bimën, por edhe me mënyrën se si produktet me kratom prodhohen, përqendrohen dhe tregtohen.
Me tregun që vazhdon të zgjerohet, debati në SHBA pritet të përqendrohet gjithnjë e më shumë te pyetja se si duhet të rregullohet një substancë që shitet si produkt “natyral”, por që mund të ketë efekte të fuqishme në organizëm.
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje