.png)
Gazeta Si – Pushtimi i Ukrainës ka përmbysur tregun e punës në Rusi. Ndër të tjera, ai ka shkaktuar një rritje të jashtëzakonshme të pagave dhe e ka çuar shkallën e papunësisë në rreth 2 për qind – një nivel historikisht më i ulëti.
Ndonëse ky është një lajm i mirë për punonjësit rusë (megjithëse, siç do ta shohim, këto shifra duhen parë me kujdes), situata përbën një problem për ekonominë në tërësi: kompanitë e kanë të vështirë të përballojnë rritjen e pagave dhe, si pasojë, po përballen me një krizë graduale.
Arsyeja kryesore e këtyre disbalancave është se, që kur Rusia nisi pushtimin në shkallë të gjerë të Ukrainës në shkurt të vitit 2022, forcat e armatosura dhe sektori ushtarako-industrial kanë thithur një numër të madh njerëzish në moshë pune.
Qindra mijëra janë dërguar në vijën e frontit dhe një numër i madh kanë humbur jetën. Ndërkohë, qindra mijëra të tjerë janë punësuar ose rekrutuar në industrinë ushtarake për logjistikë, prodhim armësh dhe prodhim pajisjesh e materialesh thelbësore për përpjekjet e luftës.
Si rezultat, janë shfaqur mungesa të fuqisë punëtore në shumë sektorë të tjerë. Për shembull, Zëvendëskryeministri Marat Khusnullin ka deklaruar se sektorit të ndërtimit i mungojnë 200,000 punonjës.
Mungesa e punonjësve ngadalëson punimet në kantieret e ndërtimit, duke frenuar kështu një sektor kyç të ekonomisë civile.
Së dyti, për të inkurajuar njerëzit që të regjistrohen në ushtri dhe t’u bashkohen përpjekjeve të luftës, forcat e armatosura dhe industria ushtarake ofrojnë paga jashtëzakonisht të larta sipas standardeve ruse.
Në vitin 2021 – viti para luftës – paga mesatare ruse ishte e barabartë me rreth 650 euro në muaj. Që nga fillimi i luftës, ushtria ka filluar t’u paguajë ushtarëve mbi 2,000 euro në muaj, plus një bonus të konsiderueshëm regjistrimi që mund të arrijë deri në 40,000 euro, në varësi të zonës specifike të luftës. Edhe pagat që ofrohen nga industria ushtarake janë përgjithësisht më të larta se mesatarja.
Për të konkurruar me sektorin ushtarak, edhe kompanitë private janë detyruar të fillojnë rritjen e pagave. Kjo prirje u nxit më tej nga rritja e inflacionit, e cila çoi në shtrenjtimin e mallrave të konsumit.
Brenda pak vitesh, pagat praktikisht janë dyfishuar: nga një mesatare prej rreth 650 eurosh në vitin 2021, ato kanë arritur në afro 1.200 euro sot (ndonëse kurset e këmbimit mund të pësojnë luhatje të mëdha në periudha të shkurtra).
Vitet e fundit, kjo situatë ndihmoi në ruajtjen e njëfarë stabiliteti social në Rusi: pavarësisht luftës dhe inflacionit të lartë, pagat po rriteshin me shpejtësi dhe gjetja e një pune ishte e lehtë për shkak të mungesës së fuqisë punëtore – kërkesa për punonjës ishte e lartë dhe punëdhënësit ishin të gatshëm të paguanin shuma të konsiderueshme.
Shpenzimet ushtarake, pagat e ushtarëve, bonuset dhe pagesat kompensuese rritën ndjeshëm të ardhurat e shumë familjeve, veçanërisht në rajonet më të varfra që ishin të përfshira gjerësisht në procesin e rekrutimit.
Megjithatë, tani situata ka filluar të ndryshojë. Në një ekonomi të shëndetshme, pagat rriten paralelisht me produktivitetin: ndërsa punonjësi prodhon më shumë, kompania fiton më shumë dhe, rrjedhimisht, e paguan punonjësin më mirë (të paktën në teori, edhe pse në praktikë mund të ketë shumë shtrembërime).
Në Rusi, megjithatë, rritja e jashtëzakonshme e pagave është nxitur nga faktorë të jashtëm – kryesisht nga konkurrenca me sektorin ushtarak.
Produktiviteti nuk është rritur – ose të paktën jo me të njëjtin ritëm si pagat – çka do të thotë se kompanitë private nuk mund t’i përballojnë më paga kaq të larta, edhe pse pagat vazhdojnë të rriten për shkak të mungesës së fuqisë punëtore.
Performanca financiare e sektorit privat rus ka qenë në rënie prej kohësh – për shkak të çështjeve që lidhen me pagat dhe faktorëve të tjerë: në vitin 2025, fitimet e përbashkëta të 28 kompanive kryesore të vendit ranë me 30 për qind.
Në disa raste, kompanitë madje e kanë të vështirë të paguajnë pagat e premtuara, siç raportohet nga “Moscow Times”, një gazetë e pavarur në gjuhën angleze.
Vetëm në tremujorin e parë të vitit 2026, rreth 209,000 ndërmarrje të vogla dhe të mesme u detyruan të mbylleshin – një rritje prej 9 për qind krahasuar me vitin e mëparshëm.
Nuk ka zgjidhje të thjeshta për këtë situatë. Elvira Nabiullina, drejtuesja e Bankës Qendrore të Rusisë, ka shprehur shpresën se normat shumë të larta të interesit – aktualisht në nivelin 14 për qind, krahasuar me 2,25 për qind në Eurozonë – do të ndihmojnë në riorientimin e ekonomisë drejt kompanive më produktive.
Ideja është se kompanitë më të dobëta do ta kenë të vështirë të sigurojnë financim dhe përfundimisht do të mbyllen, duke i shtyrë punonjësit të kalojnë te ndërmarrje më të shëndosha dhe, rrjedhimisht, duke rritur produktivitetin e përgjithshëm dhe mirëqenien ekonomike.
Megjithatë, për momentin kjo nuk po ndodh; mënyra kryesore për ta zgjidhur çështjen do të ishte reduktimi i stimulit të madh ekonomik që vjen nga sektori ushtarak. Për regjimin e Vladimir Putinit, kjo nuk është një mundësi.
Si gjithmonë kur diskutohen dobësitë e ekonomisë ruse, është e rëndësishme të kujtojmë se vështirësitë ekonomike nuk shndërrohen automatikisht në kolaps politik, e as nuk ndikojnë domosdoshmërisht në rrjedhën e luftës.
Rusia mund të vazhdojë ta mbështesë financiarisht përpjekjen e saj luftarake edhe për një kohë të gjatë. Dallimi qëndron në faktin se, ndërsa më parë mund ta bënte këtë pa prekur ndjeshëm popullsinë që jeton larg vijës së frontit, tani mund të bëhet e nevojshme t’u kërkohen atyre sakrifica gjithnjë e më të mëdha.
Përshtati: Gazeta “Si”
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje