‘Pasojat’ e aleancës së re ushtarake rreth Lindjes së Mesme

Gazeta Si – Arabia Saudite, Pakistani dhe Turqia kanë nënshkruar një pakt të mbrojtjes së ndërsjellë, duke krijuar kështu një aleancë të re ushtarake që mund të ketë pasoja të rëndësishme për Lindjen e Mesme dhe më gjerë.

Pakti përcakton se “çdo sulm i armatosur kundër njërit prej tre shteteve do të konsiderohet si sulm kundër të gjithë të tjerëve”, thuhet në një deklaratë të Ministrisë së Jashtme të Pakistanit.

Një zyrtar turk gjithashtu i tha agjencisë “Reuters” se marrëveshja përfshin një klauzolë të “mbrojtjes kolektive”.

Megjithatë, teksti përfundimtar i paktit nuk është bërë ende publik, dhe detyrimet e detajuara të vendeve pjesëmarrëse ndaj njëri-tjetrit mbeten të paqarta.

Marrëveshja u nënshkrua në Mekë, në Arabinë Saudite. Mohammed bin Salman – Princi i Kurorës së Arabisë Saudite dhe sundimtari “de facto” i vendit – luajti një rol kyç në hartimin e saj.

Negociatat kishin kohë që po zhvilloheshin (një version i mëparshëm, që përfshinte vetëm Arabinë Saudite dhe Pakistanin, u nënshkrua vitin e kaluar), por procesi mori një karakter urgjent për shkak të luftës në Lindjen e Mesme, e cila nisi në fund të muajit shkurt.

Gjatë konfliktit, Arabia Saudite – së bashku me monarkitë e tjera arabe në Gjirin Persik – u bë objektiv i bombardimeve iraniane, të kryera si hakmarrje për sulmet e Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit.

Ndërkohë, Shtetet e Bashkuara – prej kohësh aleati kryesor ushtarak i sauditëve dhe garantuesi i stabilitetit rajonal – u treguan një partner i pabesueshëm dhe i paqëndrueshëm, duke dështuar si në zgjidhjen e luftës që kishin nxitur, ashtu edhe në neutralizimin e kërcënimit iranian.

Si pasojë, sauditët vendosën t’i diversifikonin aleancat e tyre. Kjo nuk do të thotë se aleanca historike me Shtetet e Bashkuara do të ndërpritet; përkundrazi, tregon se sauditët kanë filluar të kërkojnë alternativa.

Ata gjetën partnerë të mundshëm te dy fuqi të tjera rajonale, të cilat prej kohësh kanë synuar të zgjerojnë ndikimin e tyre në Lindjen e Mesme: Pakistani dhe Turqia.

Të gjitha këto shtete kanë shumicë dërrmuese sunite (Islami sunit është një nga dy degët kryesore të kësaj feje, krahas shiizmit, i cili mbizotëron në Iran).

Pakistani sjell në aleancë një ushtri numerikisht të madhe – edhe pse në disa aspekte të vjetëruar – dhe, mbi të gjitha, aftësinë parandaluese që ofron zotërimi i bombës atomike (ndonëse mbetet e paqartë nëse apo si do të shtrihej parandalimi bërthamor i Pakistanit te dy vendet e tjera).

Ndërkohë, Turqia kontribuon me një nga ushtritë më të trajnuara të rajonit, duke pasur aftësi të gjera logjistike dhe të inteligjencës, si dhe përvojë të konsiderueshme në operacionet me dronë.

Arabia Saudite zotëron një ushtri shumë të pajisur mirë – pavarësisht mungesës së përvojës luftarake – të mbështetur nga burimet e mëdha financiare që rrjedhin nga pasuria e saj e naftës.

Të tria palët në marrëveshje kanë deklaruar se aleanca është rreptësisht mbrojtëse në natyrë; megjithatë, mbetet e paqartë se deri në çfarë mase do t’i koordinojnë këto tri vende përpjekjet e tyre ushtarake dhe të politikës së jashtme në të ardhmen.

Vlen të përmendet se Turqia është gjithashtu anëtare e NATO-s, edhe pse anëtarësimi në një aleancë nuk e përjashton domosdoshmërisht pjesëmarrjen në një tjetër.

Rëndësia e kësaj aleance do të varet nga fakti se sa detyruese dhe gjithëpërfshirëse do të rezultojë të jetë klauzola e saj e mbrojtjes së ndërsjellë.

Me shumë gjasa, do të ketë përjashtime të konsiderueshme, sidomos duke qenë se të tria vendet aktualisht përballen me tensione apo edhe konflikte aktive me fqinjët e tyre.

Arabia Saudite jo vetëm që është sulmuar nga Irani, por së fundmi ka rifilluar gjithashtu armiqësitë kundër rebelëve Houthi, grupit pro-iranian që kontrollon një pjesë të madhe të Jemenit.

Pakistani ruan një marrëdhënie kronikisht të tensionuar kufitare me Indinë, e cila herë pas here çon në përleshje të armatosura.

Ndërsa Turqia është e përfshirë në mosmarrëveshje të gjata territoriale me Greqinë në Detin Egje (edhe pse të dyja vendet janë anëtare të NATO-s).

Për shembull, nuk ka gjasa që, nëse Irani do të rifillonte bombardimin ndaj Arabisë Saudite me raketa dhe dronë, Pakistani dhe Turqia do ta sulmonin Iranin si kundërpërgjigje. Është më e mundshme që pakti të përfshijë sigurimin e armëve mbrojtëse, trajnimin dhe mbështetjen.

Përshtati: Gazeta “Si”