.png)
Nga Gazeta ‘Si’-Tre shtetas serbë u shpallën fajtorë për vendosjen e kokave të derrit përpara nëntë xhamive në Paris në shtator 2025 dhe u dënuan nga gjykata e lartë në Smederevo, një qytet i vogël rreth 50 kilometra në lindje të Beogradit, për spiunazh dhe diskriminim racor.
Autoritetet serbe i dënuan gjithashtu për pjesëmarrje në hedhjen e bojës së gjelbër mbi Memorialin e Shoah-ut dhe mbi tre sinagoga në Paris në maj 2025.
Të dyja veprimet shkaktuan reagime të forta dhe zemërim në Francë, përpara se t’i atribuoheshin Rusisë nga shërbimet franceze të inteligjencës.
Vendimi, i shqyrtuar edhe nga Le Monde, konfirmoi se grupi “kishte marrë urdhra dhe financime nga struktura brenda shërbimeve inteligjente të Federatës Ruse”.
Të tre burrat janë nga i njëjti qytet i vogël, Velika Plana (me rreth 15.000 banorë), dhe identifikoheshin si një punëtor i papunë, një teknik laboratori dhe një kamarier. Ata u rekrutuan dhe u dërguan në Francë për disa mijëra euro nga një person i quajtur “Hunter” në vendim, i cili sipas një hetimi të Mediapart është në fakt një serb me emrin Aleksandar Saviç.
Vendndodhja e tij aktuale është e panjohur, ndërsa rekrutët e tij u dënuan me nga gjashtë deri në 18 muaj arrest shtëpie me mbikëqyrje elektronike. Për më tepër, tetë persona të tjerë mbeten nën hetim.
Sipas gjykatës, grupi kreu edhe veprime të tjera që kaluan plotësisht pa u vënë re, si vendosja e “600 deri në 700 ngjitëseve” pranë Harkut të Triumfit dhe në lagjen e 18-të të Parisit në prill 2025, duke bërë thirrje për përkujtimin e gjenocidit armen, si dhe vendosja e skeleteve plastike përpara Portës së Brandenburgut në Berlin në korrik 2025.
“Unë ende po pres pensionin tim. Faleminderit, Merz”, shkruhej në gjermanisht në disa prej mesazheve, në një referencë ndaj kancelarit Friedrich Merz. Sipas drejtësisë serbe, “qëllimi i këtij grupi ishte të kryente destabilizim politik dhe të nxiste urrejtje fetare dhe etnike në Francë dhe Gjermani”.
Terren trajnimi për operacione të fshehta
Ndërsa përdorimi i individëve të patrajnuar dhe shpesh të pavetëdijshëm për të kryer operacione destabilizuese në Europë është dokumentuar mirë që nga fillimi i luftës në Ukrainë, viti 2025 shënoi shfaqjen e Serbisë si një qendër kryesore për përpjekjet ruse të destabilizimit.
Në shtator, policia moldave arrestoi më shumë se 70 shtetas moldavë dhe rumunë të dyshuar se kishin marrë trajnim në territorin serb për të përgatitur trazira përpara zgjedhjeve parlamentare të 28 shtatorit, të cilat përfundimisht u zhvilluan në mënyrë paqësore dhe u fituan nga partitë pro-europiane.
Sipas policisë serbe, ky grup përfshinte më shumë se 150 persona, të cilët u trajnuan për disa javë në një kamp pranë një restoranti buzë lumit që formon kufirin mes Serbisë dhe Bosnjë-Hercegovinës. Në këtë rast, u arrestuan edhe dy shtetas serbë. Fati i organizatorit të dyshuar të kampit, i cili sipas Radio Free Europe besohet të jetë shtetas rus, mbetet i panjohur.
Zgjedhja e Serbisë – një vend me 6.5 milionë banorë – si bazë për këto operacione nuk është rastësi. Presidenti rus Vladimir Putin dhe shërbimet e tij favorizojnë shtetas nga vende me standard jetese të ulët dhe me një mbështetje të fortë pro-ruse. Për shembull, në rastin e “duarve të kuqe” që synonte Memorialin e Shoah-ut në vitin 2024, Kremlini u mbështet te bullgarë, të cilët u dënuan nga gjykata penale e Parisit në tetor 2025.
Lidhjet e ngushta mes Beogradit dhe Moskës
Serbia, një vend kandidat për anëtarësim në Bashkimin Europian që megjithatë refuzon të harmonizohet me sanksionet ndaj Rusisë, ofron edhe një dimension më “praktik”.
Vendi nuk kërkon viza për shtetasit rusë, ndërsa qytetarët serbë nuk kanë nevojë për viza për të udhëtuar brenda BE-së.
“Ajo ofron kushtet më të mira për operacione hibride, pasi popullsia është kryesisht pro-ruse dhe regjimet ruse dhe serbe i bëjnë favore njëra-tjetrës,” tha Predrag Petrovic, studiues në Qendrën e Politikave të Sigurisë në Beograd, duke theksuar marrëdhënien e ngushtë mes presidentit serb Aleksandar Vuçiç dhe Putinit.
Rrjeti investigativ BIRN zbuloi se dy shtetasit serbë të arrestuar në lidhje me rastin e kampit të trajnimit në Moldavi ishin një ish-ndihmës dhe një ish-anëtar i partisë së Nenad Popovic, një ministër serb i dekoruar nga Putin në vitin 2010. Ndërsa media të financuara nga SHBA, si Radio Free Europe, apo nga BE, si BIRN, kanë raportuar gjerësisht për këto operacione ruse, ato janë injoruar pothuajse plotësisht nga shumë media pro-qeveritare në Serbi, të mbushura me mesazhe pro-ruse.
Sipas Petroviç, sistemi i drejtësisë në Serbi reagoi kaq shpejt në rastin e kokave të derrit “vetëm sepse u përball me prova të pakundërshtueshme” të ofruara nga policia franceze dhe sepse “Franca është shumë e rëndësishme për zotin Vuçiç”.
Presidenti francez Emmanuel Macron ka shmangur kritikat ndaj qeverisë serbe që nga shitja e 12 avionëve luftarakë Rafale ushtrisë serbe në vitin 2024.
“Por në thelb, Serbia nuk po bën asgjë për të ndaluar realisht këto operacione ndikimi, siç tregohet nga fakti që asnjë rus nuk është arrestuar,” tha Petroviç.
Edhe qendra e saj kërkimore, e njohur për qëndrimin kritik ndaj Rusisë, u bë objekt i një sulmi të madh kibernetik në vjeshtën e vitit 2025. Siç pritej, Microsoft e atribuoi sulmin grupeve të hakerëve të lidhur me inteligjencën ruse.
// Le Monde/ Gazeta Si
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje