.png)
Nga Gazeta ‘Si’– Hungaria po blen naftë ruse pavarësisht se ka furnizime alternative në dispozicion, sipas një raporti që akuzon Budapestin se nuk po ua kalon konsumatorëve kursimet që përfiton nga blerja e karburanteve të lira ruse.
Përkundrazi, këto kursime shndërrohen në fitime për kompaninë më të madhe të naftës në Hungari, e cila është pjesërisht në pronësi të fondacioneve të lidhura me kryeministrin Viktor Orbán, sipas raportit të Center for the Study of Democracy (CSD), një institut europian i politikave publike, i cili ndau një kopje paraprake të analizës së tij me CNN.
Analiza e CSD zbuloi se çmimet e brendshme të karburanteve në Hungari ishin mesatarisht 18% më të larta se në Republikën Çeke në vitin 2025, edhe pse Budapesti vazhdon të blejë naftë më të lirë ruse, ndërsa Praga blen alternativa jo-ruse më të shtrenjta.
Studimi rrëzon pretendimet e Orbánit se vazhdimi i blerjes së naftës ruse, pavarësisht përpjekjeve në mbarë Bashkimin Europian për të hequr dorë nga lëndët djegëse fosile ruse, e bën karburantin më të lirë për hungarezët.
Përkundrazi, raporti gjeti se kursimet po përfundojnë kryesisht te gjiganti hungarez i naftës, MOL, i cili ka parë të ardhurat e tij operative të rriten me 30% që nga pushtimi i plotë i Ukrainës nga Rusia në vitin 2022.
“Varësia nga nafta ruse me zbritje nuk është reflektuar tek konsumatorët,” i tha CNN Martin Vladimirov, drejtor i programit për energjinë dhe klimën në CSD.
“Përkundrazi, fitimi nga rishitja e naftës së lirë përfundon në xhepin e furnizuesit monopol MOL në formën e fitimeve të tepërta, të cilat në mënyrë indirekte financojnë rrjetet e kapjes së shtetit të Orbánit.”
Pasi Rusia nisi pushtimin e saj të gjithanshëm të Ukrainës gati katër vjet më parë, vendet anëtare të BE-së ndërmorën hapa për t’i dhënë fund varësisë nga nafta dhe gazi rus.
BE i dha Hungarisë, Sllovakisë dhe Çekisë, tre vende të Europës Qendrore veçanërisht të varura nga Rusia për energjinë, një përjashtim në vitin 2022 dhe u kërkoi të reduktonin varësinë sa më shpejt të ishte e mundur.
Që atëherë, Çekia ka ndaluar blerjen e naftës ruse, por Hungaria dhe Sllovakia e përdorën përjashtimin e BE-së për ta thelluar varësinë e tyre. Vitin e kaluar, Rusia përbënte mbi 92% të importeve të naftës bruto të Hungarisë, nga 61% para pushtimit, thuhet në raport.
Kur Shtetet e Bashkuara njoftuan sanksione ndaj dy gjigantëve rusë të naftës në tetor, Orbán udhëtoi në Shtëpinë e Bardhë për të kërkuar një përjashtim njëvjeçar.
Edhe pse presidenti amerikan Donald Trump e miratoi kërkesën e aleatit të tij, duke thënë se kishte qenë “e vështirë” për Hungarinë të shkëputej nga lëndët djegëse fosile ruse për shkak se është vend pa dalje në det, studiuesit e CSD thanë se blerjet e vazhdueshme të naftës ruse nga Hungaria janë një zgjedhje politike, jo një domosdoshmëri tregtare apo logjistike.
“Pavarësisht aksesit të plotë në rrugë alternative furnizimi… Hungaria ka thelluar varësinë nga nafta ruse, duke e kthyer përjashtimin e përkohshëm të BE-së në një boshllëk të përhershëm në regjimin e sanksioneve,” thuhet në raport.
Hungaria merr naftë bruto ruse përmes tubacionit Druzhba, që kalon nëpër Ukrainë, por është gjithashtu e lidhur me tubacionin Adria, që kalon përmes Kroacisë dhe pompon naftë jo-ruse nga bregdeti Adriatik.
Studiuesit e CSD thanë se tubacioni Adria “ka kapacitet të mjaftueshëm” për të përmbushur kërkesën e Hungarisë dhe Sllovakisë, dhe se tarifat e tij të tranzitit janë 1.7 herë më të ulëta se ato të Druzhbës, e cila kalon nëpër një zonë aktive lufte.
Megjithatë, nafta bruto ruse është dukshëm më e lirë se alternativat jo-ruse. Raporti gjeti se mes janarit 2024 dhe gushtit 2025, nafta ruse ishte mesatarisht rreth 20% më e lirë se alternativat jo-ruse.
Por kjo zbritje nuk është përkthyer në çmime më të ulëta për konsumatorët hungarezë, sipas raportit.
Vitin e kaluar, çmimet mesatare javore të karburanteve para taksave ishin 18% më të larta në Hungari se në Çeki dhe 10% më të larta për naftën (diesel), tha CSD.
Para se Trump t’i jepte Hungarisë përjashtimin njëvjeçar nga sanksionet, ai kishte kritikuar aleatët amerikanë për vazhdimin “e pajustifikueshëm” të blerjes së naftës ruse, që sipas tij ishte e barabartë me “financimin e luftës kundër vetes”.
Por në një konferencë të përbashkët për shtyp në Budapest të hënën, sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, tha se përjashtimi u dha “po aq sa për çdo gjë tjetër edhe për shkak të marrëdhënies” mes Orbánit dhe Trumpit.
Rubio foli për një “epokë të artë” të marrëdhënieve mes dy vendeve dhe i tha Orbánit se suksesi i Hungarisë ishte në interesin kombëtar të SHBA-së “sidomos për sa kohë që ju jeni kryeministër”.
Raporti i CSD vjen në një kohë kur Hungaria po përgatitet për zgjedhje parlamentare në prill, ku Orbán do të përballet me Péter Magyar, kundërshtarin e tij të parë real në vite. Orbán ka bërë fushatë të fortë mbi faktin se qeveria e tij ka mbajtur kostot e energjisë të ulëta, gjë që raporti e vë në pikëpyetje.
Raporti gjithashtu minon pretendimet e Orbánit se Hungaria nuk ka zgjidhje tjetër veçse të blejë naftë ruse. Ai gjeti se rafineritë hungareze janë teknikisht të afta të përpunojnë naftë jo-ruse dhe e kanë bërë këtë në të kaluarën pa ndërprerje. CSD theksoi gjithashtu se Bullgaria dhe Çekia, të cilat kanë ndalur blerjen e naftës ruse që nga pushtimi i Ukrainës, “nuk përjetuan goditje furnizimi dhe ruajtën disa nga çmimet më të ulëta të karburanteve në BE.”
Studiuesit rekomanduan që BE të miratojë legjislacionin e propozuar nga Komisioni Europian për të ndaluar sa më shpejt importet e naftës bruto ruse nga Hungaria dhe Sllovakia.
“Faza përfundimtare e shkëputjes energjetike të Europës nga Rusia është brenda arritjes. Ajo që mbetet është vullneti politik për të mbyllur boshllëqet që vazhdojnë të financojnë makinerinë e luftës së Kremlinit,” përfunduan studiuesit.// CNN
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje