.png)
Gjithnjë e më shumë njerëz në mbarë botën po vuajnë sepse sistemi i tyre imunitar nuk mund të bëjë më dallimin midis qelizave të shëndetshme dhe mikroorganizmave pushtuese. Mbrojtjet nga sëmundjet që dikur i mbronin ata, në vend të kësaj sulmojnë indet dhe organet e tyre.
Përpjekje të mëdha kërkimore ndërkombëtare po bëhen për të luftuar këtë prirje, duke përfshirë një iniciativë në Institutin Francis Crick të Londrës, ku dy ekspertë botërorë, James Lee dhe Carola Vinuesa, kanë krijuar grupe të veçanta kërkimore për të ndihmuar në përcaktimin e saktë të shkaqeve të sëmundjes autoimune.
“Numrat e rasteve autoimune filluan të rriteshin rreth 40 vjet më parë në perëndim”, tha Lee për Observer. “Sidoqoftë, ne tani po shohim që disa shfaqen në vende që nuk kishin pasur kurrë sëmundje të tilla më pare”.
Për shembull, rritja më e madhe kohët e fundit në rastet e sëmundjeve inflamatore të zorrëve ka qenë në Lindjen e Mesme dhe Azinë Lindore. Më parë ata pothuajse nuk e kishin parë sëmundjen.
Sëmundjet autoimune variojnë nga diabeti i tipit 1 te artriti reumatoid, sëmundjet inflamatore të zorrëve dhe skleroza e shumëfishtë. Në çdo rast, sistemi imunitar kalon “pragun” e tij dhe aktivizon indet e shëndetshme në vend të agjentëve infektivë.
Ndërkombëtarisht, tani vlerësohet se rastet e sëmundjeve autoimune po rriten me 3% dhe 9% në vit. Shumica e shkencëtarëve besojnë se faktorët mjedisorë luajnë një rol kyç në këtë rritje.
“Genetika njerëzore nuk ka ndryshuar gjatë dekadave të fundit”, thotë Lee, i cili më parë ishte në Universitetin e Kembrixhit.
“Pra, diçka duhet të ndryshojë në botën e jashtme në një mënyrë që po rrit predispozitën tonë ndaj sëmundjeve autoimune”.
Kjo ide u mbështet nga Vinuesa, e cila më parë ishte në Universitetin Kombëtar Australian. Ajo vuri në dukje ndryshimet në dietë që po ndodhnin pasi gjithnjë e më shumë vende adoptuan dietat e stilit perëndimor dhe njerëzit blenë më shumë ushqime të shpejta.
“Dietave të ushqimit të shpejtë u mungojnë disa përbërës të rëndësishëm, si fibra, dhe provat tregojnë se ky ndryshim ndikon në mikrobiomën e një personi, grumbullimin e mikroorganizmave që kemi në zorrët tona dhe që luajnë një rol kyç në kontrollin e funksioneve të ndryshme trupore”, thotë Vinuesa.
“Këto ndryshime në mikrobiomet tona po nxisin më pas sëmundje autoimune, prej të cilave më shumë se 100 lloje janë zbuluar tani”, shtoj ajo.
Të dy shkencëtarët theksuan se ndjeshmëritë individuale ishin të përfshira në kontraktimin e sëmundjeve të tilla, sëmundje që përfshijnë gjithashtu sëmundjen celiac si dhe lupusin, i cili shkakton inflamacion dhe ënjtje dhe mund të shkaktojë dëmtime në organe të ndryshme, duke përfshirë zemrën.
“Nëse nuk keni një ndjeshmëri të caktuar gjenetike, nuk do të keni domosdoshmërisht një sëmundje autoimune, pavarësisht se sa hamburger hani”, tha Vinuesa.
Ajo thotë se përderisa nuk mund të bëjnë shumë për të ndaluar përhapjen globale të ekskluziviteteve të ushqimit të shpejtë, po përpiqen të kuptojnë mekanizmat themelorë gjenetikë që mbështesin sëmundjet autoimune dhe i bëjnë disa njerëz të ndjeshëm, por të tjerë jo.
“Ne duam ta trajtojmë çështjen në atë nivel”.
Kjo detyrë është e mundur falë zhvillimit të teknikave që tani i lejojnë shkencëtarët të identifikojnë dallimet e vogla të ADN-së midis një numri të madh individësh. Në këtë mënyrë, është e mundur të identifikohen modelet e zakonshme gjenetike midis atyre që vuajnë nga një sëmundje autoimune.
“Deri kohët e fundit, ne thjesht nuk kishim mjetet për ta bërë këtë, por tani kemi këtë fuqi të jashtëzakonshme për të renditur ADN-në në një shkallë të gjerë dhe kjo ka ndryshuar gjithçka”, tha Lee. “Kur fillova të bëja kërkime, ne dinim shumë pak variante të ADN-së që ishin të përfshirë në nxitjen e sëmundjes inflamatore të zorrëve. Tani ne dimë për më shumë se 250”.
Një punë e tillë qëndron në thelbin e përpjekjeve të Lee dhe Vinuesa, të cilët synojnë të zbulojnë se si funksionojnë këto rrugë të ndryshme gjenetike dhe të zbulojnë shumë lloje të ndryshme të sëmundjeve që mjekët po shikojnë tani. “Nëse shikoni disa sëmundje autoimmune, për shembull, lupus, është bërë e qartë kohët e fundit se ka shumë versione të ndryshme të tyre, që mund të shkaktohen nga rrugë të ndryshme gjenetike dhe kjo ka një pasojë kur po përpiqeni të gjeni trajtimin e duhur”, tha Vinuesa.
“Ne kemi shumë terapi të reja potencialisht të dobishme që janë duke u zhvilluar gjatë gjithë kohës, por ne nuk e dimë se cilët pacientë tua japim ato, sepse tani e kuptojmë se nuk e dimë saktësisht se cilin version të sëmundjes kanë. Dhe ky është tani një qëllim kyç për kërkimin autoimun. Ne duhet të mësojmë se si të grupojmë dhe shtresojmë pacientët në mënyrë që t’u japim terapinë e duhur”.
Lee theksoi gjithashtu se rastet në rritje të sëmundjeve autoimune në të gjithë botën nënkuptonin se trajtimet dhe ilaçet e reja tani nevojiteshin urgjentisht më shumë se kurrë më parë.
“Për momentin, nuk ka kura për sëmundjet autoimune, të cilat zakonisht zhvillohen tek të rinjtë – ndërkohë që ata përpiqen të përfundojnë arsimin e tyre, të gjejnë punën e tyre të parë dhe të kenë familje”, tha ai.
Kjo do të thotë se një numër në rritje i njerëzve përballen me operacione ose do të duhet të bëjnë injeksione të rregullta për pjesën tjetër të jetës së tyre. Mund të jetërraskapitëse për pacientët dhe një problem i madh për shërbimet shëndetësore prandaj është nevoja urgjente për të gjetur trajtime të reja, efektive.
Burimi: The Guardian. Përshtati: Gazeta “Si”
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje